Türk soylu yabancıların Türkiye’de meslek ve sanatlarını serbestçe yapabilmelerine, kamu veya özel kurum, kuruluş veya işyerlerinde çalıştırabilmelerine dair kanunun uygulanması hakkındaki yönetmelikte 10 Ekim 2025 tarihli resmi gazetede yayımlanarak yayımı ile yürürlüğe giren değişiklik yapılmıştır.
Türk Soylu Yabancıların Türkiye'de Meslek Ve SanatlarınıSerbestçe Yapabilmelerine, Kamu, Özel Kuruluş Veyaİşyerlerinde Çalıştırılabilmelerine İlişkin 2527 sayılı Kanun ile Türkiye'de ikamet eden Türk soylu yabancıların ihtiyaç duyulan meslek ve sanatları serbestçe yapabilmelerine, Türk Silahlı Kuvvetleri ve güvenlik teşkilatı hariç olmak üzere kamu, özel kuruluş veya işyerlerinde bu meslek ve sanat dallarında çalıştırılabilmelerine olanak sağlanmaktadır.
Aynı yasanın kapsam maddesi ile Türk soylu yabancıların Türkiye'de çalışmalarına, kamu, özel kuruluş veya işyerlerinde çalıştırılabilmelerine izin verilmesine, meslek kuruluş ve sosyal güvenlik kurumları ile ilişkilerine hak ve yükümlülüklerinin düzenlenmesine ilişkin hükümleri kapsadığı ifade edilmekte idi.
Ancak bir değişiklik yapılmak suretiyle yasaya “Türk Soyluluğunun Tespiti” başlıklı 2/A maddesi eklenmiştir. Buna göre; ilgili yönetmelik kapsamında kimlerin Türk Soylu Yabancı olarak belirleneceğine, değerlendirileceğine ve kabul edileceğine ilişkin hususların Cumhurbaşkanı kararıyla belirleneceği şeklinde bir değişiklik getirildi.
Çalışma izni verilmesi konusu yasanın 3. Maddesi’nde düzenlenmiş idi. Buna göre daha önce yönetmelikte yer alan hususların gerçekleşmesi gerektiği düzenlemesi mevcut iken, değişiklik ile tümünün bir arada var olması koşulu getirilmiştir. Ayrıca 7 bend şeklinde yer alan düzenleme 10 bend olarak değiştirilmiş ve üç kriterin daha varlığı aranmıştır.
Eski şekilde çalışma izni verilebilme şartlarının neler olduğunu ve nelerin eklendiğini şöylece gözden geçirebiliriz:
1. İçişleri Bakanlığı’nca kendilerine ikamet izni verilmiş olması,
2. Belirli meslek ve sanatlar için, özele kanunlarda aranan nitelikleri taşıdığını yetkili Türk makamlarından alacağı belgelerle kanıtlamış olmak,
3. Eğitim durumunu gösteren yabancı okul veya fakültelerden verilmiş diplomalarının denkliğini ilgili kurumlara onaylatmış bulunmak,
4. O mesleği yapmasında güvenlik açısından herhangi bir sakınca bulunmamak,
5. Yabancılar için açılacak özel kütüklerde nüfus kayıtlarını tesis ettirdiğini belgelendirmek,
6. Mesleki kuruluşlara kayıtlı olmanın zorunlu bulunması halinde üyeliğini belgelendirmek,
7. Yabancı ülkelerden alınmış kalfalık, ustalık veya dengi belgelerin denkliğine ilgili kurumlarca karar verilmiş olması,
Peki değişiklik ile hangi kriterler eklenmiştir?
1. Cumhurbaşkanı kararıyla tespit edilen Türk soylu topluluktan olmak,
2. Vatandaşı olduğu ülkede elinde olmayan sebeplerle, mesleğini, sanatını veya işini icra edememek ve değişik nedenlerle Türkiye’de hayatını devam ettirmek zorunda kalmak,
3. Vatandaşı olduğu ülkenin kahir ekseriyetinden farklı etnik ve kültürel kimliğe sahibi olmak.
Bu kriterlerin tümünün bir arada olmasının istenmesi koşulu getirildiği hatırlanacak olursa, esasen Türk soyundan gelmediği halde bu kriterlerin aranmadığı kişiler, Türk soyundan olduklarında sanki daha yoğun bir kriter arayışına mı tabii tutulmuş?
Bu yorumu, değerli okurlarımıza bırakmak istiyorum.
Arabulucu Avukat Nurdan Heris