Euwallacea fornicatus, ağacın gövdesine açtığı küçük deliklerden içeri girerek yumurtalarını bırakıyor. Dişi böcek, ağaca aynı zamanda bir mantar taşıyor. Larvalar bu mantarla beslenirken mantarın yayılması ve böceğin oluşturduğu tüneller, ağacın su taşıyan damarlarının tıkanmasına neden olabiliyor. Bu süreç sonucunda enfekte ağaçların yaşamını yitirebildiği belirtiliyor.
600'DEN FAZLA BİTKİ TÜRÜ TEHDİT ALTINDA
İstilacı böceğin en az 600 bitki türünü enfekte edebildiği bildiriliyor. Tür, süs ağaçlarının yanı sıra farklı meyve ağaçlarına da zarar verebiliyor. Böceğin ahşap paletler, nakliye kasaları ve bitkiler aracılığıyla kıtalar arasında taşınabildiği belirtilirken, uluslararası ticaretin yayılımda önemli bir rol oynadığı ifade ediliyor. İklim değişikliğinin de böceğin yeni bölgelere yerleşmesini kolaylaştırabilecek faktörler arasında yer aldığı aktarılıyor.
ASYA'DAN DÜNYAYA EN AZ ALTI FARKLI GİRİŞ
Araştırmada Euwallacea fornicatus'un geçmişteki yayılımı genetik analizlerle incelendi. Elde edilen bulgular, türün Asya'daki doğal yaşam alanından dünyanın farklı bölgelerine en az altı bağımsız giriş yaptığını ortaya koydu.
AKDENİZ BÖLGESİ DE RİSK ALTINDA
Araştırmacıların yaptığı modellemelerde böceğin Akdeniz'in bazı kesimlerinin yanı sıra ABD'nin güneydoğusu, Madagaskar ve Doğu Avustralya'nın geniş bölümlerine yayılabileceği değerlendirildi. Türün kurak koşullara dayanabilmesi ve geniş sıcaklık aralıklarında yaşayabilmesi, yayılma riskini artıran özellikler arasında gösterildi.
GÜNEY AFRİKA'DA 2012'DEN BU YANA YAYILIYOR
Euwallacea fornicatus'un Güney Afrika'da 2012'den bu yana özellikle kentlerde çok sayıda ağacın ölümüne neden olduğu belirtildi. Böceğin son dönemde doğal ormanlara da yayıldığı ve bazı yerli ağaç türlerine zarar vermeye başladığı aktarıldı.
AVUSTRALYA'DA MİLYONLARCA DOLAR HARCANDI
Böcek, Avustralya'da 2021 yılında Perth kentinde tespit edildi. Tespit sonrasında yaklaşık 40 milyon dolar harcanarak binlerce ağacın budandığı veya kaldırıldığı bildirildi. Ancak yürütülen eradikasyon çalışmalarının böceği tamamen ortadan kaldırmaya yetmediği belirtildi.
TÜRKİYE'DEKİ İLK KAYIT 2024'TE YAPILDI
Euwallacea fornicatus'un Türkiye'deki ilk kaydı 2024 yılında İstanbul'un Eminönü ilçesinde gerçekleştirildi. Süs ağaçlarında görülen sürgün kurumaları ve solmalar üzerine inceleme başlatıldı. Yapılan morfolojik incelemeler ve DNA analizleri sonucunda alınan örneklerin Euwallacea fornicatus olduğu doğrulandı. Avrupa ve Akdeniz Bitki Koruma Örgütü de Türkiye'deki tespiti raporladı.
EKONOMİK KAYIPLARA DA YOL AÇABİLİR
Böceğin oluşturduğu tehdit yalnızca ekosistemlerle sınırlı kalmıyor. Enfekte ağaçların takip edilmesi, budanması veya kesilmesi ve yerlerine yeni ağaçların dikilmesi önemli maliyetler oluşturabiliyor. Bunun yanı sıra tarımsal üretimde meydana gelebilecek kayıpların da ekonomik sonuçlar doğurabileceği belirtiliyor. Güney Afrika için hazırlanan bir ekonomik modellemede, böceğin kontrol altına alınmaması halinde 10 yıllık maliyetin 18,45 milyar uluslararası dolara ulaşabileceği hesaplandı.
