Postalar Halinde İşçi Çalıştırılarak Yürütülen İşlerde Çalışmalara İlişkin Özel Usul Ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in 4’üncü maddesine göre işçi postaları nitelikleri dolayısıyla sürekli çalıştıkları için durmaksızın birbiri ardına postalar halinde işçi çalıştırılarak yürütülen işlerde posta sayısı 24 saatlik süre içinde en az üç işçi postası çalıştırılacak şekilde düzenlenir. Ancak turizm, özel güvenlik, sağlık hizmeti ve petrol araştırma, arama ve sondaj faaliyetleri kapsamında yürütülen işlerde ve bu işlerin yürütüldüğü işyerlerinde faaliyet gösteren alt işveren tarafından yürütülen işlerde düzenleme 24 saatte iki posta olacak şekilde yapılabilir.
İşin durmaksızın devam ettiği işyerlerinde yukarıda istisnaları belirtilen sektörler haricinde 3 posta halinde vardiyaların düzenlenmesi gerekmektedir. Gece ve gündüz işletilen ve nöbetleşe işçi postaları çalıştırılarak yürütülen işlerde postalar; en fazla bir iş haftası gece çalıştırılan işçilerin, ondan sonra gelen ikinci iş haftasında gündüz çalıştırılmaları suretiyle ve postalar birbirlerinin yerini alacak şekilde düzenlenir. Zorunluluk olmadıkça işçilerin postaları değiştirilemez. Ancak 4857 sayılı İş Kanunu’nun 69’uncu maddesi uyarınca, gece çalışması nedeniyle sağlığının bozulduğunu raporla belgeleyen işçiye işveren, olanakların elverdiği ölçüde gündüz postasında durumuna uygun bir iş verir. İşin niteliği ve yürütümü, iş sağlığı ve güvenliği gözönünde tutularak, gece ve gündüz postalarında iki haftalık nöbetleşme esası da uygulanabilir.
Üç posta halinde çalışılan işyerlerinde yazılı puantaj kayıtlarının bulunması ya da bulunmaması haline göre fazla mesainin iş mahkemelerinde ispatında farklı yöntemler izlenmektedir. Yargıtay’ın yerleşik içtihadı 3 vardiya halinde çalışılan işyerlerinde farklılık göstermekte olup buna uygun olmayacak şekilde fazla mesai talebi ve buna bağlı hakların (haklı fesih ve kıdem tazminatı talebi gibi) ispat edilemeyerek reddi ve hak kaybı ile sonuçlanabilir.
Yazılı puantaj kayıtları varsa
İşyerinde üç vardiya halinde çalışılıyor ve yazılı puantaj kayıtları ile yani imza föyü, kart okutma, parmak okutma vb. bir sistem ile çalışma süreleri belgelendirilmesi halinde fazla mesainin ispatında yazılı deliller dikkate alınır. İş Mahkemesi yargılamasında yazılı puantaj kaydı ile ispat her türlü delil açısından en muteber olanıdır diyebiliriz.
Tanık beyanı ile ispat
Yargıtay’ın yerleşik ve istikrarlı kararlarında üç vardiya çalışılan işyerlerinde tanık beyanı ile ispat noktasına oldukça mesafeli bir bakış açısı bulunmaktadır. Yargıtay’a göre üçlü vardiyanın varlığı hâlinde fazla çalışma yapılması fiilen mümkün olmadığından bu çalışma düzeninde hangi sebeple vardiya düzeninin aşıldığının açıkça ortaya konulup ispatlanması gerekir. Bir diğer anlatımla; işçinin fazla çalışma yaptığının yazılı delil veya somut güçlü delille (davalı tanık anlatımları, iş müfettişi raporu gibi) ispatı gerekir. Sadece davacı tanıklarının anlatımı ile üçlü vardiya düzeninde fazla çalışma yapıldığının ispatı mümkün olmaz. Bu nedenle tanık beyanına dayanarak üç vardiya çalışılan işyerlerinde fazla mesai talepleri reddedilmektedir. Söz konusu uygulamaya dikkat etmeniz ve dava aşamasında buna göre hareket etmeniz önem arz etmektedir.