Pandemiyle birlikte hayatımıza hızlı bir giriş yapan uzaktan çalışma, pek çok sektörde maliyetlerin azaltılması yönü ile artık geçici bir tedbir değil, kalıcı bir çalışma biçimi haline geldi. Uzaktan çalışma mevcut hali ile çok daha yeni bir alan olması itibariyle henüz bazı hakların tam oturmamış olduğu bir alan olarak ortaya çıkıyor. Özellikle uzaktan çalışanların elektrik gideri konusunda işverenlerin bazı yükümlülükleri yer almakta olup buna uyulmaması halinde ise idari para cezası ile karşı karşıya kalma riski bulunuyor.
Uzaktan Çalışma Yönetmeliği’nin 7’nci maddesine göre: “Uzaktan çalışanın mal ve hizmet üretimi için gerekli malzeme ve iş araçlarının iş sözleşmesinde aksi kararlaştırılmamışsa işveren tarafından sağlanması esastır.” Ayrıca aynı yönetmeliğin Üretim Maliyetlerinin Karşılanması başlıklı 8’inci maddesine göre: “İşin yerine getirilmesinden kaynaklanan mal veya hizmet üretimiyle doğrudan ilgili zorunlu giderlerin tespit edilmesine ve karşılanmasına ilişkin hususlar iş sözleşmesinde belirtilir.”
EKSİKSİZ TEMİN
Söz konusu iki düzenlemeye bakıldığında uzaktan çalışma yapan işveren tarafından işçiye tüm araç ve malzemenin eksiksiz olarak temin edilmesi ayrıca söz konusu işin yürütümü sebebi ile zorunlu giderlerin de tespit edilmesi ve karşılanması gerekmektedir.
Uzaktan çalışmada en büyük belirsizliği ise elektrik gideri oluşturmaktadır. Bu düzenlemeye göre uzaktan çalışan bir personelin iş nedeniyle harcamış olduğu elektrik tutarının ne kadar olduğunun tespiti ve bu giderin işverence karşılanması gerekmektedir. Eğer ki iş sözleşmesinde buna ilişkin bir düzenleyici hüküm yoksa işçinin uzaktan çalışma yapmasaydı evdeki diğer kullanımlarının da olmayacağı (örneğin kapalı bir havada çalıştığı odanın ışığını açması, günlük kullanımını artıran evin içindeki su tüketimi, internet kotasının dolması vb.) açıktır.
Yine uzaktan çalışanın elektrik giderinin işveren tarafından yasal yükümlülüklere rağmen yerine getirilmemesinin, işçi için haklı nedenle iş sözleşmesini feshedip kıdem tazminatını alarak işten ayrılmasına olanak sağlayacağı kanaatindeyim. Konuya ilişkin bu yönde yargı kararları da bulunmaktadır. Sakarya BAM 9. HD, 2024/490 K. numaralı kararında uzaktan çalışan personelinelektrik ücretinin ödenmemesi sebebiyle iş akdinin feshinde haklı olduğu ve kıdem tazminatına hak kazanacağı değerlendirilmiştir.
Görüşüme göre uzaktan çalışmada artık evdeki günlük elektrik, su, internet vb. kullanımlar ile işten kaynaklı çalışmasına ait kullanımların iç içe geçtiğinden, iş sözleşmesinde uzaktan çalışan işçilere işin yürütümü nedeniyle ortaya çıkan giderlere ait bir ek ödeme yer almaması halinde Yönetmelik hükümlerine aykırı çalışmanedeniyle işveren hakkında idari para cezası uygulanacaktır.
4857 sayılı İş Kanununda ise “UZAKTAN ÇALIŞMA YÖNETMELİĞİNE AYKIRI DAVRANILAN HER BİR İŞÇİ”için 2025 yılı itibariyle 2.017,00TL idari para cezası uygulanacağı düzenlenmiştir. Uzaktan çalışma yapan işyerlerinde çalışan işçi sayısının genel itibariyle yüksek olduğu da dikkate alındığında basit gibi görünen bir konu nedeniyle yüklü cezalarla ile karşı karşıya kalınması işten bile değildir.