Alzheimer hastalığı hakkında toplumsal bilinci artırmak ve erken teşhisin önemine dikkat çekmek amacıyla 1-30 Eylül Dünya Alzheimer Ayı kapsamında çeşitli etkinlikler gerçekleştiriliyor. Demansın (Bunama) en yaygın türlerinden biri olarak ifade edilen ve genellikle yaşlılıkla birlikte ortaya çıkan Alzheimer hastalığı, dünya genelinde çok sayıda kişiyi etkiliyor. Hastalığın nedeninin henüz net olarak bilinmediği ve kesin bir tedavisinin bulunmadığı belirtilirken, ileri yaş, obezite, yüksek tansiyon ve yüksek kolesterolün hastalığın gelişiminde rol oynayabileceğine dikkat çekiliyor. Nöroloji Uzmanı Dr. Mehmet Yavuz da unutkanlık, hafıza kaybı, eşyaların yerini hatırlayamama ve kafa karışıklığı gibi durumların görülebildiği Alzheimer hastalığı hakkında bilgi verdi. Özellikle ileri yaş grubunda unutkanlığın zaman zaman normal kabul edilmesi nedeniyle tanıda gecikme yaşanabildiğini belirten Uzm. Dr. Yavuz, vatandaşlara uyarılarda bulundu.
DÜNYA GENELİNDE 60 MİLYONA YAKIN VAKA BULUNUYOR
Alzheimer belirtilerinin dikkate alınması gerektiğini belirten Uzm. Dr. Mehmet Yavuz, hastalığın kesin bir tedavisinin olmadığını ancak hastanın durumuna göre semptomların hafifletilebildiğini söyledi. Yavuz, Alzheimer ile demans arasındaki ilişkiyi, "Alzheimer demans içerisinde bir hastalık grubudur. Alzheimer da bir demanstır. Her Alzheimer demanstır ama her demans Alzheimer değildir çünkü demansın başka çeşitleri de var. Alzheimer tüm demans türleri içinde yaklaşık yüzde 70'ini teşkil ediyor. Alzheimer'ın kesin bir sebebi yok. Beslenme alışkanlıklarından tutun çevresel faktörlere genetik yatkınlığa kadar çok geniş sebepler katmanından bahsediyoruz. Bugün dünya genelinde 60 milyona yakın Alzheimer vakasından bahsediyoruz, Türkiye'de 600 bin civarında Alzheimer hastası var. Şu an çalışmaların yoğunluklu olarak en önemli kısmı; hafıza bozulduktan sonra değil bozulmadan önce potansiyel Alzheimer durumunu yakalayabilmek bu yüzden araştırmalar son hızla devam ediyor. Bazı kan tetkikleri potansiyel bir Alzheimer durumunu gösterebiliyor. Tau proteini üzerindeki çalışmalar gerçekten çok heyecan verici. Son zamanlarda tedavide en çok önem verilen konu; Alzheimer oluştuktan, hafıza bozulduktan sonra değil, bozulmadan önce neler yapabiliriz, muhtemel Alzheimer durumlarını yakalayabilir miyiz? yönünde" diye aktardı.
ARAŞTIRMALAR ÖNCEKİ DÖNEME ODAKLANIYOR
Alzheimer araştırmalarında hastalık ortaya çıktıktan sonraki sürecin yanı sıra hafıza bozulmadan önce potansiyel Alzheimer durumunun tespit edilmesine yönelik çalışmaların sürdüğü belirtildi. Bu kapsamda bazı kan tetkiklerinin potansiyel Alzheimer durumunu gösterebildiği ifade edilirken, Tau proteini üzerindeki çalışmaların da devam ettiği aktarıldı.
UNUTKANLIĞIN TEK BELİRTİ OLMADIĞI BELİRTİLDİ
Alzheimer'ın yalnızca unutkanlıkla kendini göstermediğini belirten Uzm. Dr. Yavuz, hastalıkta beynin genel işlevlerinde bozulma görülebildiğini söyledi. Yavuz, hastalığın davranışlar, hareketler ve sosyal iletişim üzerinde de etkili olabildiğini belirterek, "Alzheimer, unutkanlık hastalığı ama sadece unutkanlıkla kendini göstermiyor. Beynin genel olarak işlevsel bozukluğu ortaya çıkıyor. Davranışlar, hareketler, kişinin her şeyden önce sosyal iletişimi bozuluyor. Kişi 30 sene öncesini çok iyi hatırlıyor ama 1 gün öncesinde ne olduğunu ne yaşadığını bilmiyor. Uzak geçmişi çok iyi hatırlıyor olması genelde hasta yakınlarını çok aldatıyor. Unutkanlık yaşlılığın bir sonucu gibi düşünülüyor ama kesinlikle öyle değerlendirmemek lazım. Sık sık tekrarlamalar varsa, yakın hafıza kaybı söz konusuysa, sorduğu bir şeyi tekrar soruyorsa ya da anlattığı bir şeyi tekrardan, yeni, hiç anlatmamış gibi anlatıyorsa, davranışlarında değişiklikler başladıysa örneğin; eve dönerken yolunu kaybetmeye başladıysa bu gibi durumlarda derhal hekime götürülmesi gerekiyor" diye konuştu.
TEKRARLAYAN UNUTKANLIK VE DAVRANIŞ DEĞİŞİKLİKLERİNE DİKKAT
Uzm. Dr. Yavuz, özellikle sık tekrarlanan unutkanlıkların ve yakın hafıza kaybının dikkate alınması gerektiğini belirtti. Bir kişinin aynı soruyu tekrar tekrar sorması, daha önce anlattığı bir olayı yeniden ve hiç anlatmamış gibi anlatması ya da davranışlarında değişiklikler görülmesi durumunda hekime başvurulması gerektiğini ifade etti. Yolunu kaybetme gibi durumların da dikkate alınması gereken belirtiler arasında bulunduğu aktarıldı.
KOGNOSKOPİ BİLİŞSEL DURUMU DEĞERLENDİRİYOR
Beyindeki hafıza ve bilişsel işlevlerin kapsamlı şekilde değerlendirilmesi olarak ifade edilen kognoskopinin önemine dikkat çeken Yavuz, düzenli bilişsel değerlendirme yapılması gerektiğini belirtti. Yavuz, kognoskopiye ilişkin, "Kognoskopi çok önemli, bilişsel fonksiyonların zaman zaman kontrol edilmesi bir nevi bilişsel check up gibi. Özellikle 60-70 yaşını geçmiş insanların senede bir defa kognoskopi yaptırarak bilişsel durumlarını netleştirmeleri lazım. Unutkanlık ciddiye alınması gereken bir tablo. En önemli risk yaştır, yaş ilerledikçe Alzheimer riski yükseliyor. Diyabet, hipertansiyon, kolesterol yüksekliği yine bir risk oluşturabiliyor. Kişini risk faktörlerini mümkün mertebe ortadan kaldırması çok önemli" ifadelerini kullandı.
YAŞ İLERLEDİKÇE ALZHEIMER RİSKİ ARTIYOR
Alzheimer açısından en önemli risk faktörünün yaş olduğu belirtilirken, yaş ilerledikçe hastalık riskinin yükseldiği ifade edildi. Diyabet, hipertansiyon ve kolesterol yüksekliğinin de risk oluşturabileceği kaydedildi. Bu nedenle kişilerin sahip olduğu risk faktörlerini mümkün olduğunca ortadan kaldırmasının önem taşıdığı belirtildi.
