Pelin PEKEDİS-EGETELGRAF/Erzurum'un Uzundere ilçesinde, sarp kayalıklar üzerinde yükselen tarihi Engüzek Kalesi, zamana direnen yapısıyla ilgi görüyor. Ortaçağ'da yapıldığı tahmin edilen kale; surları, gözetleme kulesi, hamamı ve gizli su yollarıyla dikkat çekiyor.
UZUNDERE’NİN KALBİNDE YÜKSELEN KALE
Erzurum’un Uzundere ilçesine yaklaşık 3 kilometre mesafede bulunan Engüzek Kalesi (Ağcakale), Uzundere–Tortum karayolu üzerindeki çayın kıyısından sarp bir şekilde yükselen kayalık üzerinde yer alıyor. Kale, ilçe sınırlarında yer alan Dikyar Köyü'ne bağlı.
TARİHİ NET DEĞİL, MİMARİSİ ÇARPICI
Ortaçağ döneminde bölgede hüküm süren Türk beyleri tarafından inşa edildiği tahmin edilen kalenin kesin yapım yılına dair herhangi bir kitabe ya da yazıt bulunmuyor. Ancak mimari özellikleriyle tipik bir Ortaçağ savunma yapısı olduğu düşünülüyor.
SUR DUVARLARI VE BURÇLARI HÂLÂ AYAKTA
Engüzek Kalesi’nin iç surlarının büyük bir kısmı günümüze ulaşmış durumda. Küçük kapısı doğuya, büyük kapısı ise güneye bakıyor. Kale burçlarının özellikle güney bölümünde yoğunlaşması, bu yönden gelen saldırılara karşı savunma yapıldığını düşündürüyor.
GÖZETLEME DELİKLERİ VE SAVUNMA YAPILARI DİKKAT ÇEKİYOR
Kalenin hâkim noktalarında yer alan gözetleme delikleri ve burçların üzerinde bulunan, taş ya da ateş dökmek amacıyla inşa edildiği tahmin edilen balkon benzeri yapılar, kalenin savunma sistemi hakkında bilgi veriyor. Bu alanlardan düşmana karşı gözlem ve müdahale yapılmış olabileceği değerlendiriliyor.
GİZLİ SU YOLLARI VE YAŞAM ALANLARI
Kalenin tabanında, toprak altında kalan bazı yapı kalıntıları yer yer gün yüzüne çıkmış durumda. Bu yapılar, geçmişte kalede yaşam sürdürüldüğünü gösteriyor. Kalenin dışında, dere kenarında bulunan tek bölmeli hamam ise toprakla kaplanmış ve harabe halde bulunuyor. Kale içerisinde ayrıca fırın, tapınak, sokak yapıları ve Tortum Çayı’na inen gizli su yolları da yer alıyor.
KÜLTÜREL MİRASA AÇILMAYI BEKLEYEN BİR DİĞER NOKTA: KÖPTEK MAĞARASI
Uzundere merkezde yer alan ve ayrı bir başlık altında yer verilmeyen Köptek Mağarası da bölgenin önemli doğal oluşumlarından biri olarak dikkat çekiyor. Turizme kazandırılmayı bekleyen bu alan, bölgenin kültürel ve doğal mirasını tamamlayan unsurlar arasında yer alıyor.