Ebelik Tarihi Araştırmaları ve Eğitimi Derneği (ETAD) Başkanı ve Ege Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Ummahan Yücel, Cumhuriyetin 103. yıl dönümünde 100 yaşındaki emekli ebe Fatma Erbay Ertaş’ı Balıkesir’in Sarıbeyler Köyü’ndeki evinde ziyaret etti. Cumhuriyetin ilk nesil sağlık çalışanları arasında yer alan Ertaş ile gerçekleştirilen buluşmada, ebelik mesleğinin geçmişi, köylerde yürütülen sağlık hizmetleri ve dönemin çalışma koşulları ele alındı.
EBE OKULLARINDA YETİŞEN İLK İSİMLERDEN
1926 yılında dünyaya gelen Fatma Erbay Ertaş, Cumhuriyet hükümetinin sağlık hizmetlerini köylere ulaştırma hedefi doğrultusunda açılan köy ebe okullarında yetişen ilk isimler arasında yer aldı. Türkiye'nin ilk ebe okulu olan ve 1937 yılında açılan Balıkesir Köy Ebe Okulu'ndan 5 Ağustos 1946 tarihinde mezun olan Ertaş, meslek hayatına Savaştepe ilçesinde başladı. Sarıbeyler Köyler Grup Ebesi olarak görevlendirilen Fatma Ebe, 35 yıl boyunca 16 farklı köyde hizmet verdi. Bu köyler arasında Karaçam, Yeşilhisar, Kongurca ve Kurudere de yer aldı. Geleneksel doğum yöntemlerinin yerini bilimsel ebelik eğitimine bıraktığı dönemde görev yapan Ertaş, binlerce bebeğin dünyaya gelmesine yardımcı oldu.
"EBELİK GELECEK NESİLLERE AKTARILMALI"
Ziyaret sırasında ebelik mesleğinin tarihsel gelişimine ilişkin değerlendirmelerde bulunan Doç. Dr. Ummahan Yücel, meslek tarihinin yeterince araştırılmadığını ve görünür hale getirilmediğini belirtti. Cumhuriyetin 100. yılında düzenlenen "1. Uluslararası ve Ulusal Ebelik Tarihi Kongresi" ile bu alanda önemli bir çalışma başlattıklarını hatırlatan Yücel, emekli ebelerle gerçekleştirilen buluşmaların mesleğin geçmişini anlamak açısından önem taşıdığını ifade etti. Mesleğin tarihsel birikiminin korunmasının hem ebeler hem de ebelik eğitimi alan öğrenciler açısından önemli olduğunu belirten Yücel, “Ebelik tarihine ilgi göstermek, mesleğin öneminin ve gücünün daha da görünür olması, meslek adayı ebelik öğrencilerinin ve ebelerin mesleki aidiyetinin daha da güçlenmesi için zorunluluktur. Meslek tarihimize ilgi göstermek aynı zamanda tarihin gizli kalmış tanıkları olan emekli ebelere, bu dünyadan göçmüş olan ebe büyüklerimize karşı bir vefa borcumuzdur” ifadelerini kullandı.
35 YILLIK GÖREVİNDE BİNLERCE DOĞUM GERÇEKLEŞTİRDİ
Doç. Dr. Ummahan Yücel ile sözlü tarih görüşmesi gerçekleştiren Fatma Erbay Ertaş, ebelik eğitimi aldığı yılları ve köylerde yürüttüğü sağlık hizmetlerini anlattı. 100 kişilik sınıflarda dokuz ay süren yoğun bir eğitim aldığını belirten Ertaş, okulda doğum, kanama ve muayene konularında ders gördüklerini söyledi. Eğitim dönemini anlatan Fatma Ebe, "Okulda doğum üzerine, ekseri kanama üzerine, muayene üzerine dersler gördüm. İki kere tahtaya kalktım. Kalabalık, yüz kişi bir sınıftaydık" dedi. Görev yaptığı yıllar boyunca gerçekleştirdiği doğumları siyah kaplı defterlere kaydettiğini belirten Ertaş, doldurduğu defterleri hükümet tabibine teslim ettiğini anlattı. Yıllar önce dünyaya gelmesine yardımcı olduğu bebeklerin bugün 80'li yaşlarına ulaştığını ifade etti. Kendi üç kızının doğumunu da evde gerçekleştiren ve yedi torununun doğumunda ebe olarak görev yapan Ertaş, ilk doğum deneyimini ise, "İlk doğumumda bir tane erkek çocuk dünyaya getirdim. Eldivenimi giyiyorum, steril olarak çocuk geliyor. Çok kolay doğum oldu. Yanımda aletlerim var, suyum var, steril" diye aktardı.
35 YILDA SADECE İKİ GEBEYİ HASTANEYE SEVK ETTİ
Meslek hayatı boyunca binlerce ev doğumunu gerçekleştiren Fatma Erbay Ertaş, 35 yıllık görev süresinde yalnızca iki gebeyi hastaneye sevk ettiğini belirtti. Ertaş, uzun yıllara dayanan mesleki deneyimini sözlü tarih görüşmesinde paylaştı. Fatma Ebe'nin köylerdeki görevi yalnızca doğum hizmetleriyle sınırlı kalmadı. Ertaş, ebelik çalışmalarının yanı sıra Tifo, Difteri ve Boğmaca gibi salgın hastalıklara karşı aşılama faaliyetlerinde bulundu. Köylülere ilaç dağıtımı çalışmalarını da yürüten Ertaş, görev yaptığı bölgelerde toplum sağlığı hizmetlerine katkı sağladı.
