Erzurum’un Aziziye ilçesi sınırlarında, Yarımca Mahallesi ile Tınazlı Mahallesi arasında yer alan ve halk arasında “Garip Mezar” olarak bilinen meçhul şehit kabri, 93 Harbi’nden bu yana yaklaşık 149 yıldır varlığını sürdürüyor.
KİTABEDE SADECE “HİCRİ 1293 ŞEHİDİ” YAZIYOR
Tarlaların ortasında tek başına bulunan mezarın etrafında herhangi bir mezarlık bulunmuyor. Mezar taşında yalnızca “Hicri 1293 Şehidi” ifadesi yer alıyor. Kimin mezarı olduğu, hangi birlikten olduğu ve nereli olduğu ise bilinmiyor.
Tarihi kaynaklar ve kitabe bilgilerine göre mezardaki kişinin 1877-1878 Osmanlı-Rus Harbi’nde, halk arasında bilinen adıyla 93 Harbi’nde şehit düştüğü değerlendiriliyor.
SESSİZ BEKLEYİŞ
Bölge halkının “Garip Mezar” olarak adlandırdığı kabir, Erzurum Ovası’nın ortasında tek başına bulunuyor. Rivayetlere göre asker çatışma sırasında şehit düştü ve bulunduğu noktaya defnedildi. Aradan geçen yaklaşık bir buçuk asra rağmen kimlik tespiti yapılamadı.
1972’DE ORTAYA ÇIKAN GİZEMLİ ASKER RİVAYETİ
Mezarla ilgili gizemi artıran bir başka anlatım ise 1972 yılına dayanıyor. “Beyaz Şehir Erzurum” dergisinde yer alan bilgilere göre, o yıl bölgeye gelen rütbeli bir askerin mezarı düzenleyerek bugünkü haline getirdiği ifade ediliyor.
Rivayete göre bu asker, çalışmaların ardından herhangi bir açıklama yapmadan bölgeden ayrıldı. Köylülerin kimliği ve amacıyla ilgili sorularına ise yanıt vermedi.
“BU TOPRAKLARIN MANEVİ BEKÇİLERİNDEN BİRİ”
Tarih Öğretmeni ve Vakanüvist Dergisi Genel Yayın Yönetmeni Taner Özdemir, Erzurum’un birçok bilinmeyen şehit hatırasını barındırdığını belirterek açıklamalarda bulundu.
Özdemir: "Şu an bulunduğumuz nokta, bir tarafta Yarımca Köyü, diğer tarafta ise Tınazlı Köyü'nün yer aldığı bölge. İki köyün tam ortasında, halk arasında 'Garip Mezar' olarak bilinen meçhul bir şehidimizin kabri başındayız. Uzun yıllar önce burada yatan şehidimizle ilgili Beyaz Şehir Erzurum dergisinde bir çalışma yapılmıştı. Ancak o tarihten bu yana mezarla ilgili kapsamlı bir araştırma gerçekleştirilmedi. Bizim amacımız, Erzurum Ovası'nı koruyan ve bu toprakların manevi bekçileri olarak gördüğümüz şehitlerimizi gün yüzüne çıkarmak, onların hatıralarını yaşatmaktır" diye konuştu.
MEÇHUL ŞEHİT VE GİZEMLİ ZİYARETÇİ HİKAYESİ
Taner Özdemir, mezarın kitabesine göre burada yatan kişinin 93 Harbi’nde şehit düştüğünü ancak kimliğine dair hiçbir bilginin bulunmadığını ifade etti.
Özdemir: "Ancak kim olduğu, nereden geldiği, adı ya da hangi askeri birliğe mensup olduğu konusunda elimizde herhangi bir bilgi bulunmuyor. Beyaz Şehir Erzurum dergisinde yer alan bilgilere göre, 1972 yılında rütbeli bir asker buraya gelerek mezarı bugünkü şekliyle yaptırmış. Köylülerin anlattıklarına göre, bu asker daha sonra geldiği gibi sessizce bölgeden ayrılmış. Kendisine kim olduğu ve neden bu mezarla ilgilendiği yönünde sorular sorulmuş ancak net bir cevap alınamamış. Böylece mezardaki şehidimizin sırrı gibi, bu askerin hikâyesi de bir sır olarak kalmış" dedi.
ERZURUM’UN SESSİZ TARİHİ: MEÇHUL ŞEHİTLER
Erzurum’un tarih boyunca birçok savaşa sahne olduğunu belirten Özdemir, bu topraklarda kimliği bilinmeyen çok sayıda şehidin bulunduğunu ifade etti. Bölgedeki bu tür mezarların korunması ve gelecek nesillere aktarılması gerektiği vurgulandı.
