ABD ile İran İslam Cumhuriyeti arasında, savaşı sona erdirmeyi hedefleyen 14 maddelik mutabakat metninin imzalandığı anlara ilişkin görüntülerin ortaya çıktığı bildirildi. İran Dışişleri Sözcüsü, “Trump ve Pezeşkiyan anlaşmayı dijital ortamda imzaladı ve anlaşma yürürlüğe girdi” ifadelerini kullandı. ABD’li üst düzey bir yetkili ise telekonferansla yaptığı açıklamada mutabakatın detaylarını paylaştı ve İran’ın nükleer silah geliştirmeyeceğini kabul ettiğini belirtti.
HÜRMÜZ BOĞAZI VE ASKERİ OPERASYONLAR
Mutabakat kapsamında Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılacağı, deniz ablukasının kaldırılacağı ve askeri operasyonların sona erdirileceği ifade edildi. Metinde, tarafların birbirlerine karşı askeri operasyon yürütmeyeceği, güç kullanmayacağı ve Lübnan dahil tüm cephelerde çatışmaların kalıcı olarak sonlandırılacağı taahhüdü yer aldı.
EGEMENLİK VE SİYASİ TAAHHÜTLER
Anlaşmada ABD ve İran’ın birbirlerinin egemenliğine ve toprak bütünlüğüne saygı göstereceği, iç işlerine karışmayacağı yönünde maddeler yer aldı. Tarafların 60 gün içinde nihai anlaşmayı müzakere ederek sonuçlandırmayı hedeflediği, sürenin karşılıklı rıza ile uzatılabileceği belirtildi.
HÜRMÜZ VE DENİZ TRAFİĞİ DÜZENLEMELERİ
ABD’nin deniz ablukasını kaldırmaya başlayacağı, 30 gün içinde tamamen sona erdireceği ve İran’a yakın bölgelerdeki kuvvetlerini geri çekeceği ifade edildi. İran’ın ise Körfez ile Umman Denizi arasında ticari gemi geçişleri için düzenlemeler yapacağı, geçişlerin 60 gün boyunca ücretsiz ve güvenli olacağı belirtildi. Hürmüz Boğazı’nda gelecekteki idare ve denizcilik hizmetleri için Umman Sultanlığı ile diyalog kurulacağı da metinde yer aldı.
300 MİLYAR DOLARLIK PLAN
Mutabakat kapsamında İran’ın yeniden inşası ve ekonomik kalkınması için en az 300 milyar dolarlık bir plan hazırlanacağı ifade edildi. ABD’nin, finansal işlemler için gerekli lisans ve izinleri sağlayacağı ve ekonomik sürecin detaylarının nihai anlaşmada netleştirileceği aktarıldı.
YAPTIRIMLARIN KALDIRILMASI VE NÜKLEER BAŞLIK
Metinde Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi kararları, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) kararları ve tüm ABD yaptırımlarının kaldırılmasının taahhüt edildiği belirtildi. İran’ın nükleer silah geliştirmeyeceğini yeniden teyit ettiği, zenginleştirilmiş nükleer materyallerin UAEA gözetiminde imha veya seyreltme yoluyla ele alınacağı ifade edildi.
DONDURULMUŞ VARLIKLAR VE TİCARİ MUAFİYETLER
ABD’nin İran’a ait dondurulmuş fon ve varlıkları serbest bırakacağı, petrol, bankacılık ve sigortacılık alanlarında muafiyetler sağlayacağı aktarıldı. Ayrıca İran ham petrolü ve türev ürünlerinin ihracatına yönelik işlemlerin kolaylaştırılacağı belirtildi.
UYGULAMA SÜRECİ VE BM ONAYI
Mutabakatın uygulanmasını izlemek için bir yürütme mekanizması kurulacağı ifade edildi. Nihai anlaşmanın Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi kararıyla onaylanacağı, süreç boyunca mevcut durumun korunacağı ve yeni yaptırım uygulanmayacağı belirtildi.
