Türk tiyatrosunun öncü isimlerinden Afife Jale'nin sanat mücadelesini konu alan “Afife” balesi, 28 yıl sonra yeni prodüksiyonuyla sanatseverlerle buluşuyor. İlk kez 1998'de Ankara Devlet Opera ve Balesi tarafından sahnelenen eser, İzmir Devlet Opera ve Balesi sahnesinde de izleyici karşısına çıktı. İstanbul Devlet Opera ve Balesi (İDOB) tarafından yeniden hazırlanan yapım, yarın Atatürk Kültür Merkezi (AKM) Türk Telekom Opera Salonu'nda prömiyer yapacak. Bestesi Turgay Erdener'e, librettosu ve koreografisi Beyhan Murphy'ye ait eser, Afife Jale'nin özgürlük tutkusu, sahnede var olma mücadelesi, aşkları ve yaşamının farklı dönemlerini anlatıyor. Projenin ortaya çıkış sürecine ilişkin AA muhabirine açıklamalarda bulunan Murphy, Afife Jale'nin hayatının sahneye taşınmasının önemine dikkati çekerek, 1998'de Halk Sigorta, Haldun Dormen ve dönemin Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürü Rengim Gökmen'in girişimiyle kendisine teklif sunulduğunu belirtti. Murphy, "Halk Sigorta, 'Bir Afife Balesi yapalım ve bunu Devlet Opera Balesine hediye edelim. Onların repertuvarında kalsın.' demiş. Ne kadar güzel bir şey. Keşke özel sektörden böyle daha çok teklif olsa da kocaman baleler yapılsa ve bize hediye edilse." ifadelerini kullandı. Ankara'da başlayan sahne yolculuğunun İzmir, Samsun ve Antalya'daki devlet opera ve balesi sahnelerinde devam ettiğini aktaran Murphy, eserin İDOB tarafından 2013-2014 sezonunda da İstanbul'da sahnelendiğini söyledi. Yeni prodüksiyonda AKM'nin teknik olanaklarından yararlanılarak sahne anlatımı güncellenirken müzikte değişikliğe gidilmedi. Afife Jale'nin gençlik yıllarından Selahattin Pınar ile evliliğine uzanan yaşamını dört bölüme ayırdığını belirten Murphy, eserin çok sayıda dansçının farklı rollerde yer alabileceği bir dramaturjik yapıya sahip olduğunu kaydetti. Sanatçının yaşadığı dönemin zorluklarına değinen Murphy, "Şanssızlıklar var ve o zamanın şartları zor. Düşünsenize, kurallara aykırı işler yapıyor. Çok rahatsız ediliyor ve başarıları çok fazla." diye konuştu.
DÖRT FARKLI AFİFE KARAKTERİ
Dans draması aracılığıyla hikâye anlatmayı sevdiğini dile getiren Murphy, eserde cesaret ve metanet kavramlarını öne çıkarmaya çalıştığını belirtti. Afife Jale'nin genç yaşta hayatını kaybettiğini hatırlatan Murphy, "Çok şanssızdı. Hakikaten onun trajedisini izleyici zaten hissediyor sahnede. Kalplerine dokunuyor. Ağlayanlar olabiliyor. Seyirciye dokunabilmek de güzel bir şey aslında." değerlendirmesinde bulundu. Yeni prodüksiyonda 30'dan fazla dansçı sahne alacak. Afife Jale'nin yaşamının dört dönemini canlandıran dört karakterin yanı sıra geçmişini hatırlayan ana Afife karakteri de eserde yer alacak. Böylece sahnede toplam beş Afife karakteri bulunacak. Yapımda Afife Jale'nin kuzeni Ziya, Dahiliye Nazırı Mehmet Ali Bey, sanatçıyı tedavi eden doktor Suat ve Selahattin Pınar karakterleri de anlatının parçası olacak. Dönemin tiyatro oyuncularından Eliza Binemeciyan'ın hikâyesi de eserde ele alınacak. Murphy, Binemeciyan'ın bir nedenle Paris'ten dönemediği gece Afife Jale'nin onun rolünü üstlenerek sahneye çıktığını aktararak, "O gece, onun rolünü Afife bildiği için Eliuza'nın yerine paldır küldür sahneye çıkıyor. İlk sahneye çıkması da bu. Ayrıca yapımda Eliza Hanım'ın rolünün yanı sıra anne, baba, abla, abi rolleri var." dedi. Eserin müziğini hazırlayan Turgay Erdener ile çalışma sürecine ilişkin bilgi veren Murphy, "Beraber çok oturduk. Ben ona librettoyu yazıp verdim. Turgay da bu libretto üzerinden Afife'nin müziğini yazdı. Müzikte hiçbir değişiklik yapmadık, gerek yok AKM'de koşma mesafemiz çok iyi. Bir kulisten çıkıp dolanıp öbür kulisten girilmesi için dansçılar yetişsin diye ufak tefek eklemeler yaptık." ifadelerini kullandı. Afife Jale'nin hayatındaki dört dönem, “Altın Afife”, “Kırmızı Afife”, “Mor Afife” ve “Gümüş Afife” karakterleriyle sahneye yansıtılacak. Prodüksiyonun orkestrasını İbrahim Yazıcı yönetecek. Dekor tasarımını Efter Tunç, kostüm tasarımını Bahar Korçan, ışık tasarımını Cem Yılmazer, video tasarımını ise Aisha Hajiyeva üstlenecek. Afife karakterini İlke Kodal ve Melike Manav dönüşümlü olarak canlandıracak. “Altın Afife” rolünde Berin Günay ve Aslı Ulu, “Kırmızı Afife” rolünde Gizem Atik Tuncay, Büşra Ay ve Nisa Deniz Ekmekçi, “Mor Afife” rolünde Deniz Kılınç Tunçeli, Büşra Ay ve Aslı Ulu, “Gümüş Afife” rolünde ise Berfu Elmas, Berin Günay ve Naz Kurtuluş dönüşümlü olarak sahne alacak.
PRÖMİYER BİLETLERİ TÜKENDİ
Müslüman Türk kadınlarının tiyatro sahnesine çıkmasının önünde ciddi engellerin bulunduğu bir dönemde sahneye çıkan Afife Jale'nin yaşamı, eserde geçmiş ile bugün ve gerçek ile hatıralar arasında kurulan anlatımla izleyiciye aktarılacak. İlk olarak 1998'de sahnelenen, İzmir'in yanı sıra farklı şehirlerde de izleyiciyle buluşan bale, İDOB'un yeni prodüksiyonuyla yeniden sahneye taşınıyor. AKM Türk Telekom Opera Salonu'nda gerçekleştirilecek prömiyere yoğun ilgi gösterilirken biletler günler öncesinden tükendi. Eser, prömiyerin ardından 14, 15, 17 ve 29 Ekim tarihlerinde aynı salonda yeniden sahnelenecek.
