Modern otomobillerin topladığı kişisel verilerle ilgili tartışmalar büyüyor. İnternete bağlı araçların sürüş alışkanlıklarından biyometrik verilere kadar çok sayıda bilgiyi kayıt altına alabildiği belirtilirken, uzmanlar bu verilerin sigorta şirketleri ve üçüncü taraf firmalar tarafından kullanılabildiğine dikkat çekiyor.
MODERN OTOMOBİLLER VERİ MERKEZİNE DÖNÜŞÜYOR
Bir dönem özgürlüğün simgesi olarak görülen otomobiller, bugün gelişmiş teknoloji altyapılarıyla çalışan veri merkezlerine dönüşmüş durumda. İnternete bağlı yeni nesil araçlar sürüş deneyimini geliştirirken aynı zamanda sürücünün davranışlarını, alışkanlıklarını, sağlık durumunu ve günlük yaşamını da detaylı şekilde kayıt altına alabiliyor. Uzmanlara göre önümüzdeki yıllarda bu veri toplama kapasitesi çok daha ileri seviyelere ulaşacak.
ARAÇLAR GENİŞ ÇAPLI VERİ TOPLUYOR
Günümüzde üretilen araçlarda kameralar, sensörler, internet bağlantıları ve gelişmiş bilgi-eğlence sistemleri yer alıyor. Bu sistemler sayesinde araç üreticileri, sürücüler hakkında kapsamlı bilgiler elde edebiliyor. Toplanan veriler arasında sürücünün konumu, seyahat geçmişi, emniyet kemeri kullanımı, ani fren hareketleri, hız alışkanlıkları ve araç içindeki medya tercihleri bulunuyor. Bazı araçlarda sürücü koltuğuna yöneltilmiş iç kameralar da yer alıyor. Bu kameraların yüz ifadelerini, göz hareketlerini ve davranış biçimlerini analiz edebildiği belirtiliyor. Araç üreticilerinin gizlilik politikalarında yaş, kilo, ırk, psikolojik eğilimler ve biyometrik veriler gibi hassas bilgilerin de işlenebileceği ifade ediliyor.
“GÜNLÜK YAŞAM YENİDEN OLUŞTURULABİLİR”
Brookings Institute Teknoloji İnovasyonu Merkezi kıdemli araştırmacılarından Darrell West, modern araçların topladığı veri miktarının birçok kullanıcıyı şaşırtacağını belirtiyor. West’e göre bu sistemler, insanların günlük yaşamını neredeyse saniye saniye yeniden oluşturabilecek düzeyde veri üretebiliyor.
SİGORTA ŞİRKETLERİ BU VERİLERİ KULLANIYOR
Toplanan sürüş verilerinin en büyük kullanıcıları arasında sigorta şirketleri bulunuyor. Özellikle telematik sistemler üzerinden elde edilen bilgiler, sürücülerin risk profillerinin oluşturulmasında kullanılıyor. Bu durumun bazı kullanıcılar için daha yüksek sigorta primlerine neden olabildiği belirtiliyor. BBC’nin aktardığı örneklerden birinde, General Motors tarafından sürücü verilerinin LexisNexis isimli veri şirketine aktarıldığı öne sürüldü. İddiaya göre bir sürücünün altı aylık seyahat geçmişi yaklaşık 130 sayfalık detaylı bir rapora dönüştürüldü. Daha sonra sürücünün sigorta ücretinin yüzde 21 arttığı ve bunun nedenlerinden birinin söz konusu veriler olduğu öğrenildi.
FEDERAL TİCARET KOMİSYONU DEVREDE
ABD Federal Ticaret Komisyonu’nun müdahalesi sonrasında General Motors’un araç verilerini beş yıl boyunca satmasının yasaklandığı belirtildi. Ancak şirketin belirli şartları yerine getirmesi halinde ilerleyen dönemde bu uygulamaya yeniden başlayabileceği ifade ediliyor.
MOZILLA RAPORU DİKKAT ÇEKTİ
Firefox geliştiricisi Mozilla tarafından 2023 yılında yapılan araştırmada 25 farklı otomobil markasının gizlilik politikaları incelendi. Araştırma sonucunda hiçbir markanın Mozilla’nın gizlilik ve güvenlik standartlarını karşılayamadığı belirtildi. Kuruluş, otomobilleri “şimdiye kadar incelenen en kötü ürün kategorisi” olarak tanımladı.
YENİ TAKİP SİSTEMLERİ YOLDA
ABD’de yürürlüğe girmesi planlanan yeni düzenlemelerin, otomobillerde gelişmiş sürücü takip sistemlerini zorunlu hale getireceği belirtiliyor. Yeni nesil güvenlik teknolojilerinin kızılötesi kameralar ve biyometrik sistemler aracılığıyla sürücünün yorgun, alkollü veya araç kullanmaya uygun olup olmadığını tespit etmesi hedefleniyor. Uzmanlar ise bu teknolojilerin daha büyük gizlilik tartışmalarını beraberinde getirebileceği görüşünde. Çünkü söz konusu sistemlerin üreteceği biyometrik ve davranışsal verilerin nasıl kullanılacağına dair net sınırların bulunmadığı ifade ediliyor.
İNTERNETE BAĞLI ARAÇ SAYISI HIZLA ARTIYOR
Danışmanlık şirketi McKinsey & Company verilerine göre 2021 yılında trafikteki araçların yaklaşık yüzde 50’si internet bağlantısına sahipti. Şirket, bu oranın 2030 yılına kadar yüzde 95 seviyesine ulaşacağını öngörüyor. Uzmanlara göre kullanıcıların büyük bölümü araçlarının ne kadar veri topladığının farkında değil. Çünkü çoğu sürücü, araç kurulumu sırasında karşısına çıkan uzun gizlilik sözleşmelerini okumadan kabul ediyor.
KULLANICILAR HANGİ HAKLARA SAHİP?
Uzmanlar, kullanıcıların bazı önlemlerle veri paylaşımını azaltabileceğini belirtiyor. Avrupa Birliği, İngiltere ve bazı ABD eyaletlerinde kullanıcılar şirketlerin topladığı verilerin kopyasını talep edebiliyor, verilerin silinmesini isteyebiliyor ve veri satışını engelleyebiliyor. Bazı araçlarda ise bilgi-eğlence sistemleri üzerinden veri paylaşımını sınırlandıran gizlilik ayarları bulunuyor. Buna rağmen uzmanlar, mevcut sistemin temel gizlilik sorunlarının devam ettiğini düşünüyor.
DONANIM
