Dünya mimarlık tarihinin önemli yapılarından Ayasofya-i Kebir Cami-i Şerifi'nin altında bulunan tarihi tünellerde temizlik ve restorasyon çalışmaları sürüyor. Bugüne kadar 420 metrelik bölümü ortaya çıkarılan yeraltı geçitleri kameralara yansıdı.
Tarihi yapıların geçmişine ışık tutması beklenen çalışmalar kapsamında tünellerin içerisinden 3 bin tona yakın dolgu malzemesi çıkarıldı. Temizlik sırasında tünellerin derinliklerine kadar uzanan bazı anıt ağaçların kökleri de görüntülendi.
AYASOFYA'NIN ALTINDA 9 TÜNEL VE 6 MEKAN ORTAYA ÇIKARILDI
Ayasofya'nın altındaki tarihi geçitlerin gün yüzüne çıkarılması için yürütülen çalışmalar yaklaşık iki yıl önce başladı. İlk etap çalışmalarının ardından geçen yıl ikinci etaba geçildi. Temizlik ve kazı işlemleri ise halen devam ediyor.
Ayasofya Bilim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Ahmet Güleç, çalışmalarla ilgili yaptığı açıklamada, alanda şu ana kadar 6 mekan ve 9 tünelin tespit edildiğini belirtti.
Güleç: "Bakanımız buraları gezdi gördü. Burayla ilgili de bir basın açıklaması yaptı. Alt yapı olarak mezar yapısı yani Ayasofya'nın kuzey doğu köşesinde olan bir yapı. Oranın temizliği yapıldı. Buraların temizliği de yaklaşık 2 sene önce ilk etapta başlamıştı. Geçen sene ikinci etap başladı. Hala devam ediyor. Buralar toprak doluydu. Çünkü üst tarafı yıkık vaziyetteydi. O topraklar boşaltıldı. Mekanlar açığa çıkarıldı. Ve açığa çıkarılmaya devam ediliyor. Şu anda 6 mekanımız var. 9 tane de tünelimiz var. Ve tünellere ve mekanların bazılarına baktığımızda henüz kesin olmamakla birlikte Roma Döneminden kaldığı devamında da çeşitli dönemlerde yapıldığını tespit etmeye çalışıyoruz. Şimdi 2 numaralı tüneldeyiz. En son açılan tünel ve daha ileriye doğru gidiyor. Buradan da bir takım örnekler aldık. Bunların da analizlerini yapıyoruz. Bu analizlere bağlı olarak buradaki bu mekanın dönemi hakkındaki bir takım bilgiler elde edeceğiz. Buranın sadece bir Ayasofya'nın ya da Roma Dönemi'ndeki artiyum alt yapılarından biri olduğunu söyleyebiliyoruz" diye konuştu.
AYASOFYA'NIN ALTINDAN 3 BİN TON TOPRAK ÇIKARILDI
Tünellerde yürütülen çalışmalar sırasında bugüne kadar 3 bin tona yakın toprak ve dolgu malzemesi tahliye edildi. Çıkarılan malzemenin hacminin ise bin metreküpün üzerinde olduğu belirtildi.
Tünellerin hangi yönlere uzandığına ilişkin bilgi veren Prof. Dr. Ahmet Güleç, bazı geçitlerin Yerebatan Sarnıcı yönüne ilerlediğini ifade etti.
Güleç: "Yine kuzey yönünde ilerleyen sonra batıya dönen bir tünelimiz var. Buraları şu anda bilebiliyoruz. Yani gördüğümüz yer buralar. Yerebatan Sarnıcı'nın içinde ayrıca hipodroma doğru giden bir tünel olduğunu da oradaki arkadaşlarımızla konuştuğumuzda söylediler. Burada ilk açtığımız tünel Ayasofya'ya yakın olan tünel. Güneye doğru giden tünelimiz doğrudan Yerebatan Sarnıcı’na doğru gidiyor. Tüm bunları da biz içindeki çamurları boşalttıktan sonra takip ettik. Ayasofya'nın altından gelen suyumuz var. O su bu tünel vasıtasıyla o tarafa doğru devam ediyor. Oradan tahliye oluyor. Muhtemelen Yerebatan Sarnıcı’na akan buradan çıkan bir kaynak ya da başka yerden gelen bir su olabilir. Kaynak olma ihtimali de söz konu. Burada 3 bin tona yakın toprak çıktı. Metreküp olarak bin metreküpün üzerinde. Ziyaretçiye açılması için yapılması gereken pek çok çalışma var. Bakanımız ve bizler çok istiyoruz. Bu konuda ciddi anlamda çalışmalar yapıyoruz. İlk Ayasofya yapısına ulaşmadık. Ulaştığımız bir tünel Roma Dönemine ait olduğunu şimdilik söyleyebiliriz" dedi.
TARİHİ TÜNELLER ROMA DÖNEMİ'NE Mİ AİT?
Çalışmalar kapsamında ortaya çıkarılan bazı tünel ve mekanların Roma Dönemi'nden kalmış olabileceği değerlendiriliyor. Ancak yapıların kesin dönemlerinin belirlenmesi için tünellerden alınan örnekler üzerinde analizler gerçekleştiriliyor.
Prof. Dr. Güleç, şu ana kadar ulaşılan tünellerden birinin Roma Dönemi'ne ait olduğunu düşündüklerini, ancak kesin değerlendirme için analiz sonuçlarının beklendiğini aktardı.
AYASOFYA'NIN ALTINDAKİ TÜNELLER ZİYARETE AÇILACAK MI?
Tarihi tünellerin ziyaretçilere açılması da gündemdeki konular arasında yer alıyor. Ancak bu alanların ziyarete uygun hale getirilmesi için yapılması gereken çok sayıda çalışma bulunuyor.
Yetkililer, tünellerin Ayasofya'nın yeraltı tarihine ışık tutacak şekilde incelenmesi ve çalışmaların tamamlanması için sürecin devam ettiğini bildirdi.




