Baş dönmesi ve denge kaybıyla kendini gösterebilen vertigo, günlük yaşamı olumsuz etkileyebiliyor. Tedavi edilmeyen vertigonun denge sorunlarını ve düşme riskini artırabileceğine dikkat çeken uzmanlar, uygun hastalarda vestibüler rehabilitasyonun şikâyetlerin azaltılmasına yardımcı olabileceğini belirtiyor.
Acıbadem Bayındır Söğütözü Hastanesi Kulak Burun Boğaz (KBB) Uzmanı Prof. Dr. Yavuz Fuat Yılmaz, vertigo kaynaklı denge problemlerinde tedavinin hastanın ihtiyaçlarına göre planlanması gerektiğini vurguladı. İç kulak veya merkezi sinir sistemindeki denge mekanizmalarından kaynaklanabilen vertigo; kişinin kendisinin ya da çevresinin döndüğü hissi, sersemlik ve dengesizlik gibi belirtilerle ortaya çıkabiliyor.
VESTİBÜLER REHABİLİTASYON NEDİR?
Vertigoya bağlı bazı denge sorunlarının giderilmesinde kullanılan vestibüler rehabilitasyon, özel olarak planlanan egzersizlerden oluşan bir fizik tedavi programı olarak uygulanıyor. Prof. Dr. Yılmaz, bu yöntemin özellikle uzun süren dengesizliklerde ve iç kulak hasarına bağlı problemlerde beynin uyum sağlama yeteneğinden yararlandığını ifade etti.
Beynin nöroplastisite olarak tanımlanan yeniden düzenlenme ve uyum sağlama özelliğini temel alan rehabilitasyonla, denge sisteminin daha etkin çalışması amaçlanıyor. Böylece kişinin hareket ederken dengeyi koruma becerisinin desteklenmesi ve belirtilerin hafifletilmesi hedefleniyor.
HANGİ DURUMLARDA UYGULANABİLİYOR?
Prof. Dr. Yılmaz’ın verdiği bilgilere göre vestibüler rehabilitasyon, uygun hastalarda ve akut atak dönemi dışında farklı denge problemlerinde kullanılabiliyor. Kristal oynaması olarak bilinen pozisyonel vertigoda, gerekli manevraların ardından devam eden sersemlik hissinin azaltılmasında bu yöntemden yararlanılabiliyor.
İç kulak iltihabı sonrasında devam eden dengesizlikler, Meniere hastalığının ataklar arasındaki dönemlerinde görülen denge sorunları, yaşa bağlı denge bozuklukları ve migrenle ilişkili vertigo da rehabilitasyonun değerlendirilebildiği durumlar arasında yer alıyor.
BEYNİN DENGE SİSTEMİ YENİDEN EĞİTİLİYOR
İç kulaktaki denge sisteminin işlevinde meydana gelen bozulmalar, beynin aldığı duyusal sinyalleri etkileyebiliyor. Vestibüler rehabilitasyon ise beynin gözlerden, kaslardan ve eklemlerden gelen bilgileri daha etkin kullanarak denge sağlamasına yardımcı olmayı amaçlıyor.
Programın önemli hedeflerinden biri de baş hareketleri sırasında görüşün net kalmasını sağlamak. Bakış stabilizasyonu adı verilen bu süreçte gözlerin hareket eden başa rağmen belirli bir hedefe odaklanması destekleniyor. Baş dönmesini tetikleyen hareketler, uzman gözetiminde güvenli ve kontrollü biçimde tekrarlanıyor. Bu uygulamalarla beynin söz konusu hareketlere uyum sağlaması ve zaman içinde belirtilerin azalması hedefleniyor.
DÜŞME RİSKİNİ AZALTMAYA YARDIMCI OLABİLİR
Vestibüler rehabilitasyon yalnızca baş dönmesi şikâyetlerine değil, duruş kontrolünün geliştirilmesine de odaklanıyor. Özellikle ileri yaştaki bireylerde denge becerilerinin desteklenmesi, düşme korkusunun ve düşme riskinin azaltılmasına katkıda bulunabiliyor. Vertigonun tedavi edilmemesi ise altta yatan nedene bağlı olarak kişinin günlük yaşamını zorlaştırabiliyor. Bu nedenle uzun süren baş dönmesi ve denge sorunlarının değerlendirilmesi, uygun tedavi yönteminin belirlenmesi açısından önem taşıyor.
EGZERSİZLER UZMAN KONTROLÜNDE YAPILMALI
Prof. Dr. Yılmaz, vestibüler rehabilitasyonun her hasta için aynı şekilde uygulanamayacağını belirterek programın şikâyetlere, denge kaybının nedenine ve kişinin ihtiyaçlarına göre hazırlanması gerektiğini söyledi. Bilinçsizce veya rastgele yapılan egzersizlerin şikâyetleri artırabileceği uyarısında bulunan Yılmaz, rehabilitasyonun KBB uzmanının değerlendirmesi doğrultusunda, bu alanda uzman odyologlar tarafından planlanması ve uygulanması gerektiğini kaydetti. Tedavinin çoğunlukla haftada bir veya iki seans şeklinde düzenlendiğini aktaran Yılmaz, toplam sürenin hastanın durumuna göre değişebildiğini ifade etti. Egzersizlerin ilk günlerinde hafif baş dönmesi yaşanabileceğini belirten Yılmaz, belirtilerin şiddetlenmesi veya beklenmeyen şikâyetlerin ortaya çıkması halinde uzmanla iletişime geçilmesi gerektiğini vurguladı.
