Hatice KÖYLÜ-EGETELGRAF/Acı biber veya yoğun baharatlı yiyecekler tüketildiğinde hissedilen yanma duygusu, birçok kişinin ilk refleksi olarak suya yönelmesine neden oluyor. Ancak bilimsel araştırmalar, su içmenin bu yanmayı hafifletmek yerine çoğu zaman daha da yaygın hale getirebildiğini ortaya koyuyor.
Uzmanlara göre acı hissinin kaynağı, biberde bulunan kapsaisin adlı molekül. Bu madde, ağız içindeki TRPV1 reseptörlerine bağlanarak beyne “yanma” sinyali gönderiyor. Normalde bu reseptörler yüksek sıcaklıkları algılarken, kapsaisin bu sistemi kandırarak vücudu gerçek bir yanma varmış gibi tepki vermeye zorluyor.
Stanford Üniversitesi’nde yapılan araştırmalarda da bu mekanizmanın sinir sistemi üzerinden güçlü bir “acil durum” algısı oluşturduğu belirtiliyor. Yani aslında ortada fiziksel bir yanık olmamasına rağmen beyin, tehlike varmış gibi tepki veriyor.
HAANGİ DURUMLARDA SU İÇİLMEZ?
Su içmenin bu noktada etkisiz kalmasının nedeni ise kapsaisinin yapısıyla ilgili. Yağda çözünen bir molekül olan kapsaisin, suyla temas ettiğinde çözünmediği gibi ağız içinde daha geniş bir alana yayılabiliyor. Yanma hissinin kısa süreliğine hafiflemiş gibi görünmesine rağmen daha geniş bölgelerde hissedilmesine yol açabiliyor.
Bilim insanları, acı hissini azaltmak için su yerine süt ve süt ürünlerinin daha etkili olduğunu vurguluyor. Süt içerisinde bulunan kazein proteini, kapsaisin moleküllerini sararak etkisini azaltabiliyor. Benzer şekilde yoğurt, dondurma ve yağ içeren gıdalar da yanma hissini hafifletmede daha başarılı seçenekler arasında yer alıyor. Ayrıca nişastalı gıdaların da kapsaisini yüzeyden uzaklaştırarak rahatlama sağladığı belirtiliyor. Ekmek, pirinç ve patates gibi besinler bu nedenle acı sonrası tercih edilen alternatifler arasında gösteriliyor.
Uzmanlar, acı hissinin aslında bir tat değil, sinir sisteminin uyarılmasıyla oluşan bir tepki olduğunu vurguluyor. Bu nedenle su içmek yerine doğru gıdaların tercih edilmesi, yanma hissinin daha hızlı ve etkili şekilde azalmasını sağlıyor.