Trabzon'da baba mesleği olan kuzine soba üretimini yaklaşık 35 yıldır sürdüren 57 yaşındaki Cemil Kitapçı, mesleğin her geçen yıl kan kaybettiğini söyledi. Yeni neslin bu mesleğe ilgi göstermediğini belirten Kitapçı, çırak yetişmediğini ve mevcut ustaların da zamanla mesleği bıraktığını ifade etti.
KUZİNE SOBA EN PARLAK DÖNEMİNİ 1960'LI VE 1970'Lİ YILLARDA YAŞADI
1990 yılından bu yana kuzine soba üreten Cemil Kitapçı, kuzine sobaların en yoğun ilgi gördüğü dönemin 1960 ile 1970 yılları arasında olduğunu söyledi. O yıllarda hemen her evde kuzine soba bulunduğunu belirten Kitapçı, teknolojinin gelişmesiyle birlikte doğalgaz ve kömür kullanımının yaygınlaşmasının sobalara olan talebi önemli ölçüde azalttığını dile getirdi.
Kitapçı, buna rağmen kuzine sobada pişen yemeklerin lezzeti nedeniyle ürünlerin hâlâ belirli bir kesim tarafından tercih edildiğini ifade etti.
TRABZON'DA SOBACI SAYISI 30'DAN 5-6'YA DÜŞTÜ
Geçmişte Trabzon'da yaklaşık 25-30 sobacının faaliyet gösterdiğini aktaran Kitapçı, bugün ise bu sayının 5-6'ya kadar düştüğünü, kalan ustaların da zamanla dükkanlarını kapattığını söyledi.
Mesleğin geleceğine ilişkin değerlendirmede bulunan Kitapçı, önümüzdeki 10-15 yıl içinde kuzine soba üretimini sürdürecek usta bulmanın zorlaşacağını belirtti.
"ANTİKA DURUMUNA GELDİ"
Soba ustası Cemil Kitapçı: "Baba mesleğim; bu işi babamdan öğrendim. 1990 yılından beri yapıyorum. Ancak bu işi sürdürecek yeni nesil arkadan gelmiyor. Pek nadir çıkıyor, hatta yok denecek kadar az. Bildiğim kadarıyla kuzine sobanın Trabzon'da, Karadeniz Bölgesi'nde en az 120 yıllık bir geçmişi var. En yoğun olduğu dönemler ise 1960-1970 yılları arasındaydı. O dönemlerde bu sobalar çok popülerdi ve herkes alıyordu. Teknoloji ilerleyince, doğal gazın ve kömürün yaygınlaşmasıyla sobaya olan ilgi azaldı. Oysa kuzine sobada pişen yemeğin tadını hiçbir soba tutmaz. Sonuçta bunlar elde yapılıyor; fabrikasyon, emaye sobalar da var ama asla bunların yerini tutamaz. Bu sobayı temiz kullanan bir insan 10 yıldan fazla kullanabilir. Babamdan hatırladığım kadarıyla, 1972'lerde Trabzon'da tahminen 25-30 sobacı vardı. Şu anda ise 5-6 tane kaldı ya da kalmadı. Onlar da seneden seneye dükkânlarını kapatıyor. Tahminime göre 10-15 yıl sonra bu işi yapacak bir meslek sahibi belki de bulunmayacak. Sağlığımız olduğu, Allah ömür verdiği müddetçe bu işi yapabildiğimiz kadar yapacağız. Kuzine sobaların hastaları var. Eskiden çok inek bakan olurdu. Son 25-30 yıldır ise inek bakan pek kalmadı. İnek bakan olmayınca bu sobaları daha çok eski nesil, 30 yaş üzerindeki kişiler alıyor. Onlarda da genellikle bir heves oluyor ve daha çok kırsal alanlarda kullanılıyor. Bir nevi nostalji, antika durumuna geldi diyebiliriz. Teknoloji bu işi mahvetti; bu mesleğin ilerisini görmüyorum. Yeni nesle bu işi pek yaptıramazsın. Bir kişi, bir sobayı yüzde 80-90 standartla çalışırsa haftada iki tane yapabilir" diye konuştu.
KUZİNE SOBALAR DAHA ÇOK KÖYLERDE VE YAYLALARDA KULLANILIYOR
Vatandaş Adem Koç: "Dedemden beri buradan sürekli soba alırdık. Sobayı genelde köyde kullanıyoruz. Buraların iklimi nemli rutubetli olduğu için sobalar erken çürüyor. Kuzine sobanın kalın olması bizim için çok avantajlı. Doğalgaz gelmeden önce kömür sobası kullanmıyorduk. Karadenizliyiz odun sabası kullanıyoruz. Yemeğimizi ekmediğimizi bunda pişiriyoruz. Özellikle Ramazanlarda güveç için kullanırız. Şu anda bu sobalar genellikle yaylalarda köylerde kullanılıyor" diye konuştu.
