Çanakkale'nin Ayvacık ilçesine bağlı Gülpınar köyünde bulunan Apollon Smintheus Kutsal Alanı'nda 2026 yılı kazı çalışmaları sürüyor. Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü'nün izni ve Çanakkale Valiliği koordinasyonunda yürütülen çalışmalarda, İlk Hristiyanlık ve Geç Antik Çağ dönemine ait yeni arkeolojik buluntular tespit edildi.
Yaklaşık iki hafta önce başlayan kazılarda, 1.500 yıllık dibek ile 1.300 yıllık depo küpü gün yüzüne çıkarıldı.
KAZILAR BATI HAMAMI'NDA DEVAM EDİYOR
1980 yılında başlatılan kazı ve restorasyon çalışmaları, Samsun Ondokuz Mayıs Üniversitesi Arkeoloji Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Davut Kaplan başkanlığında yürütülüyor.
Beş işçi ve dört gönüllü stajyer öğrenciden oluşan ekip, bu yıl çalışmalarını kutsal alanın batısında bulunan Batı Hamamı olarak adlandırılan bölümde sürdürüyor.
Geçen yıl başlatılan kazılar, bu sezon hamamın giriş kısmında yoğunlaştırıldı.
1.500 YILLIK DİBEK VE 1.300 YILLIK PİTHOS BULUNDU
Hamamlar bölgesinde yürütülen kazılarda, İlk Hristiyanlık dönemine ait olduğu değerlendirilen yaklaşık 1.500 yıllık dibek ortaya çıkarıldı.
Ayrıca Geç Antik Çağ'ın son dönemlerine tarihlenen yaklaşık 1.300 yıllık depo küpleri (pithos) de kazı ekibi tarafından tespit edildi. Eserlerin temizlik ve belgeleme çalışmalarına başlandığı bildirildi.
1.700 YILLIK YERDEN ISITMA SİSTEMİ YENİDEN İNCELENİYOR
Kazılar sırasında Roma dönemine ait hamamın sıcak bölümü olan "caldarium" kısmında tabandan ve duvardan ısıtma sistemleri de inceleniyor.
Yaklaşık 1.700 yıllık "hypocaust" sistemi sayesinde Roma döneminde kullanılan yerden ısıtma teknolojisinin çalışma prensipleri ortaya çıkarılıyor. Daha önceki kazılarda da bu sistemin günümüzde kullanılan yerden ısıtma uygulamalarına benzer özellikler taşıdığı belirlenmişti.
PROF. DR. DAVUT KAPLAN: "BURADA TARIMIN EGEMEN OLDUĞU BİR YERLEŞİM YERİ MEVCUT"
Apollon Smintheus Kutsal Alanı Kazı Başkanı Prof. Dr. Davut Kaplan, çalışmaların Batı Hamamı'nın giriş bölümünde sürdüğünü belirterek şu açıklamayı yaptı: "Apollon Smintheus Kutsal Alanı'nın 'Batı Hamamı'nda, hamamlar bölgesi olarak adlandırılan bir bölgede 3'üncü hamamın kazısına devam ediyoruz. Bu hamamın kazısı aslında geçen yıl başlamıştı. Sonbaharda kazıyı sonlandırdık. Şimdi hamamın giriş bölümünde kazı çalışmasına devam ediyoruz. Apodyterium bölümüne sondaj yaptık. Şu anda zemine ulaştık. Apollon Smintheus Kutsal Alanı'nın bütün mimarisi ve malzemesi daha sonra yani pagan inancın yasaklanmasından sonra Hristiyanlar tarafından tekrardan değerlendiriliyor. Bu Geç Antik Çağ'a ait yeni bir yerleşim yeri mevcut. 2 hafta içerisinde Roma Hamamı üzerindeki farklı Hristiyanlık dönemine ait geç antik çağa ait iki farklı tabaka tespit ettik. Bunlardan birisi ilk Hristiyanların. Yaşam alanında dibekleri de mevcut. Burada tarımın egemen olduğu bir yerleşim yeri mevcut. Doğrudan bu tabaka hamamın kendi tabanına oturuyor. Hemen üzerine dolgu tabakası, onun da üzerinde yine geç antik çağın-Hristiyanların son yerleşim yerleri mevcut. Onu da tarım toprağı ya da pulluklarla tahrip olduğu için nadir tespit edebiliyoruz."
İLK HRİSTİYAN YERLEŞİMİNDE TARIM İZLERİ TESPİT EDİLDİ
Kazılarda bulunan eserlerin bölgedeki yaşam biçimine ışık tuttuğunu belirten Prof. Dr. Davut Kaplan: "Biz sadece tarım ürünlerinin üretildiği, depolandığı veya bunların yeme, içme, mutfağa kadar olan bazı malzemelerini içeriyor. Burada ortaya çıkan ilk Hristiyanlara ait olan dibekte bunlardan bir tanesi. Günümüzden yaklaşık bin 400-bin 500 yıl öncesine ait ilk Hristiyanlar tarımla uğraşarak kilise inşa ederek burada yaşadılar. Ancak zaman zaman bu bölge istilaya uğradı. Bazen bunlar da maddi zorluk çektiler. 8'inci, 9'uncu yüzyıl gibi Hristiyanlığın zayıfladığı dönemler de var. Bu geç dönemde bölgeye tekrardan yerleşiyorlar. Ama onun bulgusu çok az. Yine son Hristiyanlara ait yaklaşık bin 200-bin 300 yıllık depo küpleri yani pithoslar bulduk. Onun temizliğini yapmaya başladık. Dolayısıyla Romalılar burada yaygın olarak hamamı işlettiler. Bunlar alanların hepsini temizlik amaçlı kullandılar. Fakat Hristiyanların hamamlara rağbet ettiğini söyleyemiyoruz. Onların yıkanma alışkanlığı putperestler kadar sağlam, yaygın değil. Dolayısıyla hamamların işlevini kaybettiğini, sonrasında buranın da tarımla, hayvancılıkla uğraşan bir Hristiyan toplumunun yerleştiği bir yer olduğunu görüyoruz"
1980'DEN BU YANA KAZILAR SÜRÜYOR
Apollon Smintheus Kutsal Alanı'ndaki kazı ve restorasyon çalışmaları 1980 yılından bu yana devam ediyor.
Çalışmalar, Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın izniyle yürütülürken, 2011 yılından itibaren İçdaş A.Ş., son yaklaşık üç yıldır ise Hydro Works Mühendislik Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi'nin resmi sponsorluğunda gerçekleştiriliyor.
