Atacama Çölü'nde madencilik faaliyetleri sonucunda ortaya çıkan dev lastikler, kullanım ömürlerini tamamladıktan sonra uzun süre atık olarak bekletildi. Bazıları toprağın altına gömülürken bazıları da geniş arazilere üst üste bırakıldı. Çapları 4 metreyi aşabilen ve ağırlıkları onlarca tona ulaşan bu lastiklerin sayısı 20 bini geçti. Şili, bu büyük atık birikiminin oluşturduğu çevresel riskin azaltılması amacıyla geri dönüşüm sürecini yasal düzenlemelerle destekledi. Bu kapsamda yürürlüğe giren REP Yasası, atığı oluşturan şirketlerin temizlik ve geri dönüşüm maliyetlerini üstlenmesini zorunlu kıldı. Maden şirketlerinin atık yönetimindeki sorumluluğunu artıran sistemle kamu kaynaklarının bu maliyet için kullanılmasının da önüne geçilmesi amaçlandı. Şili'nin bakır üreticisi Codelco, 2026 yılında Chuquicamata madeninden çıkan ilk 47,5 tonluk dev lastik grubunu geri dönüşüm sistemine dahil etti.
HEDEF 2030'DA TAMAMINI TOPLAMAK
Şili yönetimi, dev maden lastiklerinin toplanması ve geri dönüştürülmesi için belirli oranlara dayanan bir takvim oluşturdu. 2026 yılının sonuna kadar bu lastiklerin yüzde 80'inin toplanması ve yüzde 60'ının geri dönüştürülmesi hedefleniyor. Daha uzun vadeli hedef ise 2030 olarak belirlendi. Bu tarihe kadar Atacama Çölü'nde bulunan dev maden lastiklerinin tamamının toplanması ve yeniden ekonomik sisteme kazandırılması yasal bir zorunluluk olacak. Düzenlemelerin ardından geri dönüşüm alanındaki yatırımlar da hız kazandı. Antofagasta'da faaliyete başlayan Michelin Özel Malzeme Geri Kazanımı tesisi, yalnızca dev maden lastiklerini dönüştürmeye odaklanan dünyadaki ilk merkez olarak öne çıktı. Tesis, 63 inçlik 2.200 dev lastiği yıllık olarak işleyebilecek kapasiteye sahip.
KAUÇUK TOZUNA DÖNÜŞTÜRÜLÜYOR
Geri dönüşüm tesisinde lastiklerin boyutları özel kırıcılarla küçültülerek işlemden geçiriliyor. Parçalanan kauçuk kütleleri çeşitli aşamalardan geçirildikten sonra mikronize kauçuk tozu haline getiriliyor. Elde edilen malzeme, çocuk parklarında kullanılan darbe emici zeminlerde, karayollarında sessiz ve dayanıklı asfalt üretiminde ve farklı sanayi alanlarında ikincil hammadde olarak değerlendiriliyor. Atacama'daki mevcut lastiklerin tamamının kısa sürede ortadan kaldırılması mümkün olmasa da oluşturulan geri dönüşüm altyapısı sayesinde atıkların aşamalı olarak temizlenmesi ve ekonomiye kazandırılması hedefleniyor.