Nihat AK/EGE TELGRAF- Esnafın büyük destek verdiği Pınarbaşı Esnaf ve Sanatkârlar Odası Başkanı Cezmi Çulhaoğlu, kavurucu yaz sıcaklarında mahalle mahalle dolaşarak üyelerini iş yerlerinde ziyaret etti. Artan sıcakların esnaf üzerindeki etkisini, yaşanan sorunları ve çözüm önerilerini yerinde dinleyen Çulhaoğlu'nun ziyaretlerinde en çok dile getirilen konu ise online yemek sipariş platformlarının yüksek komisyon oranları oldu. Lokantacı ve pideci esnafı, sabahın erken saatlerinden gece geç saatlere kadar emek vererek ürettikleri ürünlerden, siparişi tüketiciye ulaştıran dijital platformların daha fazla kazanç sağladığını belirterek bu sisteme yasal düzenleme getirilmesini istedi.
EMEK DEĞER İSTİYOR
Esnafın emeğinin değerine vurgu yapan Başkan Çulhaoğlu, "Bir büfede satılan tostun, bir lokantada pişen yemeğin, bir çiçekçide hazırlanan buketin ya da bir kahvede ikram edilen çayın arkasında büyük bir emek var. Esnafımız sabahın ilk ışıklarıyla işinin başına geçiyor; kira ödüyor, vergi veriyor, personel çalıştırıyor, artan maliyetlere rağmen üretmeye devam ediyor. Bu şehir, esnafın alın teriyle ayakta duruyor.
Esnaf sadece ürün satmıyor; istihdam sağlıyor, mahalle ekonomisini canlı tutuyor, kentin sosyal hayatına değer katıyor. Üretenin ayakta kalması, sadece esnafın değil, ülke ekonomisinin de güçlenmesi demektir. Bu nedenle esnafın emeğini koruyan, üretimi destekleyen ve adil rekabeti sağlayan her adım, geleceğimize yapılmış bir yatırımdır" dedi.
TABLO SÜRDÜRÜLEBİLİR DEĞİL
Sürdürülebilir bir ticaret için adil bir paylaşımın şart olduğunu vurgulayan Başkan Çulhaoğlu, "Bugün birçok online yemek sipariş platformu, işletmelerden sipariş başına yüzde 20 ila yüzde 35 arasında komisyon alıyor. Buna reklam, kampanya, paketleme ve çeşitli hizmet bedelleri de eklendiğinde bu oran daha da yükseliyor. Lokantacısından pidecisine, çiçekçisinden kahve servis eden esnafına kadar hepsi kira, personel gideri, vergi, SGK primi, enerji ve hammadde maliyetlerini karşılayıp üretim yaparken, sipariş bedelinin önemli bir kısmı üretim yapmayan dijital platformlara gidiyor.
Bu tablo sürdürülebilir değil. Üreten esnafın kâr marjı her geçen gün daralırken, aracılık hizmeti sunan platformların gelirleri katlanarak artıyor. Yerel ekonominin güçlenmesi, istihdamın korunması ve küçük işletmelerin ayakta kalabilmesi için komisyon oranlarının makul seviyelere çekilmesi ve dijital platformlara yönelik adil bir paylaşım oluşturulması gerekiyor. Yurttaşımızın da online yerine doğrudan sipariş vermesi büyük önem taşıyor. Güçlü esnaf, güçlü şehir ve güçlü ekonomi demektir" sözleriyle önemli bir çağır yaptı.
ALIN TERİ Mİ, ALGORİTMA MI?
Pınarbaşı’nda pidecilik yapan Seyfettin Akyol, "Biz sabah gün doğmadan dükkânımızı açıyor, hamurumuzu yoğurup fırınımızı yakıyoruz. Yazın 40 dereceyi aşan sıcaklarda, 100 dereceyi bulan fırınların başında alın teri döküyoruz. Üreten, vergi veren, istihdam sağlayan biziz. Ama sipariş tüketiciye ulaştığında en büyük payı, klimalı ofislerinde sistemi yöneten platformlar alıyor.
Teknolojinin karşısında değiliz, aksine dijitalleşmenin gerekliliğine inanıyoruz. Ancak bu sistem üreticiyi değil de aracıyı zenginleştiriyorsa burada adil olmayan bir tablo var demektir. Esnafın emeği korunmadan ne yerel ekonomi güçlenir ne de istihdam ayakta kalır. Alın terinin hak ettiği değeri bulduğu, üretenin kazandığı bir düzen hem esnafın hem de tüketicinin yararınadır" dedi.
ESNAFA MUTFAKTA, KAZANÇ UYGULAMADA
Pınarbaşı’nda ızgaranın ateşinde hizmet veren esnaf Ali Kafel ise "Bizim işimiz ekrana dokunmak değil, hamura, tencereye ve ocağa dokunmak. Günün ilk ışıklarıyla hazırlığa başlıyor, akşam geç saatlere kadar müşterimize en kaliteli ürünü sunmaya çalışıyoruz. Kullandığımız her malzemenin, ödediğimiz her faturanın yükü omuzlarımızda. Ama sipariş internet üzerinden verildiğinde, emeğimizin önemli bir kısmı yüksek komisyonlarla platformlara gidiyor.
Teknoloji elbette hayatın bir parçası. Ancak bu sistemde üreten esnafın daha fazla korunması gerekiyor. Kazananın sadece aracılar olduğu bir düzen uzun vadede ne esnafa ne de tüketiciye fayda sağlar. Biz ayrıcalık değil, sadece emeğimizin karşılığını istiyoruz" ifadelerini kullandı.