Zonguldak’ta geliştirilen ve hastaların mikro yüz ifadelerini akıllı gözlükle analiz ederek depresyon teşhisinde hekimlere yapay zeka desteği sunan sistem, Türk Patent ve Marka Kurumu (TÜRKPATENT) tarafından faydalı model olarak tescillendi.
SİSTEM TESCİLLENDİ
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi (BEUN) Hastanesi Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Başkanı Dr. Öğr. Üyesi Hakan Kayış imzasını taşıyan “Makine Öğrenimi Destekli Depresyon Tespit Sistemi”, TÜRKPATENT onayıyla “faydalı model” belgesi almaya hak kazandı.
SİSTEM NASIL ÇALIŞIYOR?
Psikiyatri uzmanlarına klinik değerlendirme ve takip aşamalarında somut veriler sunmayı hedefleyen sistem, özel bir bilgisayar yazılımıyla senkronize çalışan akıllı gözlük üzerine kurulu. Kamera ve mikrofon barındıran gözlük, görüşme sırasında hastanın yüzüne yansıyan mikro mimikleri ve gözle görülmesi zor ince ipuçlarını anlık olarak analiz ediyor. Geliştirilen teknolojinin, hekimlerin teşhis sürecinde kullanabileceği karar destek mekanizmalarından biri olması hedefleniyor.
SİSTEM OBJEKTİF VERİ SUNMAYI AMAÇLIYOR
Dr. Öğretim Üyesi Hakan Kayış, patent alan sistemin genel amacı ve psikiyatri alanındaki önemine ilişkin, “Geliştirdiğimiz faydalı modelin ismi, makine öğrenimi destekli depresyon tespit sistemi aslında. Bu Türk Patent tarafından bu buluş tescillendi. Bu buluşla birlikte hedefimiz aslında depresyon tanısında öncelikli, diğer psikiyatrik rahatsızlıklarda da hastalara ve hekimlere objektif bir araç sunabilmek, bir karar destek sistemi sunabilmek. Tıpta psikiyatrinin biraz daha özel ve farklı bir yeri var. Çünkü psikiyatride hekim çoğu zaman hastadan aldığı öyküyle, hastayla yaptığı muayeneyle çoğu zaman tanıyı koyuyor ve objektif tetkik çok fazla yok. Yani örneğin bir kan tetkiki, bir radyogram, bir röntgen, bir MR tetkiki ile tanı koymak gibi bir durum yok. Bu yüzden özellikle psikiyatri için bu buluş eğer yapılabilirsek, eğer hayata geçirebilirsek çok faydalı olacağını düşünüyorum. Çünkü hastayla yapılan görüşmelerden, hastaya herhangi bir müdahale olmadan yapılan görüşmelerden objektif bir araç elde etme şansı verecek” diye aktardı.
GÖRÜNTÜ ANALİZ YAZILIMLARI MİKRO İPUÇLARI ARIYOR
Sistemin teknik altyapısı, yazılım süreci ve çalışma prensibi hakkında bilgi veren Kayış, akıllı gözlüğün sistem içerisindeki rolünü anlattı. Kayış, “Bu sistemin temelinde bu gözlük bir araç. Bu gözlük ile hastalar ile bu hastalığa özel protokollerde bazı görüşmeler yapıyoruz. Ardından bu görüşmeleri yani bu video kayıtlarını bilgisayar görüntü analiz yazılımları ile analiz ediyoruz. Bu analizlerde her bir hastalığa özel ipuçları arıyoruz, ipuçları buluyoruz. Bizim geliştirdiğimiz kısım aslında yazılım kısmı. Bu yazılımda çeşitli farklı yazılım araçları kullanıyoruz. Bunu İzmir Ekonomi Üniversitesi'nden bilgisayar mühendisi arkadaşım Çınar Gedizlioğlu ile birlikte yürütüyoruz. Her hastalığa özel yüzde bazı ipuçları var aslında. Bir psikiyatrist de aslında hastayla yaptığı görüşmesinde hastanın yüzündeki ipuçlarından yola çıkarak sadece ondan değil ama bazı kararlar veriyor. Ve bizim yakalamak istediğimiz şey aslında o ipuçlarını biraz daha otomatik ve objektif hale getirebilmek.” ifadelerini kullandı.
SİSTEM HEKİMİN YERİNE GEÇMEYECEK
Geliştirilen sistemin hekimin yerini almayacağının altını çizen Dr. Kayış, yapay zekanın yalnızca karar destek amacıyla kullanılacağını belirtti. Kayış, otizm gibi erken yaşlarda tanı konulabilen durumlara da değinerek, “Psikiyatride ve tüm tıp alanlarında tanıyı sadece hekimler koymaya kesinlikle devam edecek tabii ki. Bu sadece bir karar destek sistemi. Özellikle otizm gibi daha erken yaşlarda tanı konabilen ve hastaların ikna olmakta zorlandığı tanılarda hastalara daha fazla yararlı olacak diye düşünüyorum” diye aktardı.