Küresel ekonomik dengelerin hızla değiştiği günümüzde, ülkelerin ticaret performansı ekonomik sağlığının bir yansıması olarak değerlendirilmektedir. Türkiye ekonomisinde yakından takip edilen dış ticaret verileri gerek ülkemizin uluslararası ticaretteki konumunu göstermesi gerekse cari açığa etkisi açısından büyük öneme sahiptir. Son açıklanan Dış Ticaret İstatistiklerine göre 2023 Ocak-Temmuz döneminde Türkiye'nin ihracatında yüzde 0,7'lik bir azalma yaşanırken, ithalatında ise yüzde 5,0'lık bir artış kaydedildiği görülmektedir. Bu veriler, ülkemizin dış ticaret dengesini sağlamak için acil önlemler alınması gerektiğinin altını çizmektedir.
Aynı raporda; ihracat 2023 yılı Temmuz ayında, bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 8,3 artarak 20 milyar 78 milyon dolar, ithalat ise yüzde 10,5 artarak 32 milyar 295 milyon dolar olarak açıklanmıştır. Buna göre; Temmuz ayındaki dış ticaret açığı bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 14,2 artarak 10 milyar 702 milyon dolardan, 12 milyar 217 milyon dolara yükselmiştir. İhracatın ithalatı karşılama oranı 2022 Temmuz ayında yüzde 63,4 iken, 2023 Temmuz ayında yüzde 62,2'ye Ocak-Temmuz döneminde ise, yüzde 69,8’den, yüzde 66,1'e gerilemiştir.
2023 Temmuz ayında ekonomik faaliyetlere göre ihracatta, imalat sanayinin payı yüzde 92,9; tarım, ormancılık ve balıkçılık sektörünün payı yüzde 5,0; madencilik ve taş ocakçılığı sektörünün payı yüzde 1,6 olarak gerçekleşirken Ocak-Temmuz döneminde aynı kategoride imalat sanayinin payı yüzde 94,4; tarım, ormancılık ve balıkçılık sektörünün payı yüzde 3,5; madencilik ve taş ocakçılığı sektörünün payı yüzde 1,5 olarak gerçekleşmiştir. Geniş ekonomik gruplar sınıflamasına göre ithalatta, 2023 Temmuz ayında ara mallarının payı yüzde 69,5; sermaye mallarının payı yüzde 15,9 olarak gerçekleşirken tüketim mallarının payı yüzde 14,6’dır. 2023 Ocak-Temmuz döneminde ise ara mallarının ithalatı, yüzde 74,1; sermaye mallarının payı yüzde 13,7 ve tüketim mallarının payı yüzde 12,1 olmuştur.
Dış Ticaret rakamlarındaki bu değişimleri açıklamak için çeşitli etkenleri göz önünde bulundurmak gerekmektedir. Öncelikle küresel ekonomik büyüme hızındaki dalgalanmaların, ülkeler arası ticaret hacmini etkileyebileceği unutulmamalıdır. Pandemi öncesindeki dönemde yaşanan istikrarlı büyüme, ticaretin de olumlu bir şekilde etkilenmesine neden olmuştu. Ancak son zamanlarda yaşanan küresel ekonomik belirsizlikler, talep ve arz dengesini etkileyerek ticarette değişimlere yol açmaktadır.
Türkiye'nin ticaret dengesi açısından sürdürülebilirlik ve çeşitlendirme önemli konular arasında yer almalıdır. İhracat kalemlerinin çeşitlendirilmesi, ülkenin farklı sektörlerde rekabet gücünü artırarak ve dışa bağımlılığı azaltacaktır. Aynı zamanda iç pazarda da sağlam bir üretim ve tüketim altyapısının oluşturulması, dış ticaret dalgalanmalarına karşı daha dirençli bir ekonomi oluşmasını sağlayacaktır. Ülkenin ekonomik karar alıcıları, iç ve dış faktörleri dikkate alarak ticaret politikalarını şekillendirmeli ve sürdürülebilir büyümeyi destekleyen adımlar atmaya devam etmelidirler. Ticaretin volatilitesine rağmen, sağlam temellere dayalı bir ekonomik yapı, Türkiye'nin uluslararası arenada rekabet gücünü sürdürmesine yardımcı olacaktır.
Gelecek hafta verilerin açıklanacağı takvimden önemli olanları aşağıda paylaşıyorum.
Ekonomik Veri Takvimi
04 Eylül 2023, Pazartesi Almanya Dış Ticaret Dengesi
04 Eylül 2023, Pazartesi Türkiye TÜFE (Aylık-Yıllık)
05 Eylül 2023, Salı Euro Bölgesi Hizmet Sektörü PMI
05 Eylül 2023, Salı İngiltere Hizmet Sektörü PMI
05 Eylül 2023, Salı Euro Bölgesi ÜFE (Aylık-Yıllık)
05 Eylül 2023, Salı OECD TÜFE (Aylık-Yıllık)
06 Eylül 2023, Çarşamba ABD Dış Ticaret Dengesi
07 Eylül 2023, Perşembe Çin Dış Ticaret Dengesi
07 Eylül 2023, Perşembe Almanya Sanayi Üretimi
07 Eylül 2023, Perşembe Euro Bölgesi GSYH
Ekonomi ve Finans Sözlüğü
Dış Ticaret Açığı: Yurt içinde yerleşik kişiler ile yurt dışında yerleşik kişiler arasında gerçekleştirilen ve gümrüklerden geçen mal ihracat ve ithalat tutarları arasındaki farkı ifade etmektedir. İhracatın ithalattan fazla olması durumunda dış ticaret fazlası, tersi durumda dış ticaret açığı oluşmaktadır (TCMB).
Dışa Bağımlılık: Kendi teknoloji ve sanayi altyapısını oluşturmakta yetersiz kalan ülkelerde üretim için gerekli olan yatırım malları, hammadde veya ara malların diğer ülkelerden ithal edilerek karşılanması, söz konusu madde ve hammaddelerin yurt içinde üretilememesidir (TCMB).
İletişim: [email protected]
