Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) Başkanı Mustafa Yılmaz, Milli Akıllı Sayaç Sistemi (MASS) kapsamında yürütülen dönüşüm çalışmalarına ilişkin açıklamalarda bulundu. Yılmaz, 2027 yılı sonuna kadar yaklaşık 2,7 milyon Akıllı Sayaç PRO modelinin kurulmasının planlandığını, iki yıllık süreçte yaklaşık 7 milyon abonenin sayacının uzaktan okuma kapsamına alınmasının hedeflendiğini bildirdi. EPDK ile Elektrik Dağıtım Hizmetleri Derneği (Elder) iş birliğinde düzenlenen “Elektrik Dağıtım Sektöründe 1.İnovasyon, Yaygınlaştırma ve Girişimcilik Günleri” etkinliğinde konuşan Yılmaz, enerji sektöründeki dönüşümden yatırımlara, AR-GE çalışmalarından yerli yazılım projelerine kadar birçok başlıkta değerlendirmelerde bulundu.
ENERJİ DAĞITIMINDA YENİ YATIRIM DÖNEMİ
Enerji sektörünün yenilenebilir enerji, elektrikli ulaşım, enerji depolama ve dağıtık üretimle birlikte önemli bir değişim geçirdiğini belirten Yılmaz, bu gelişmelerin elektrik üretiminin yanı sıra dağıtım şebekelerinin işleyişini de değiştirdiğini söyledi. Daha güçlü şebekeler oluşturmayı, hizmet kalitesini artırmayı ve enerji altyapısını gelecekteki ihtiyaçlara hazırlamayı hedeflediklerini kaydeden Yılmaz, yenilenebilir kaynakların elektrik üretimindeki payı yükselirken dağıtım şebekelerinin de bu değişime uyum sağlaması gerektiğini ifade etti. Türkiye genelinde elektrik dağıtım hizmetinin sürekli yatırım ve bakım gerektiren kritik bir altyapı olduğunu belirten Yılmaz, 21 dağıtım şirketinin farklı coğrafi ve iklim koşullarında hizmet verebilmesi için güçlü bir yatırım ortamına ve etkin işletme anlayışına ihtiyaç duyulduğunu dile getirdi. 2026-2030 dönemine yönelik düzenlemeler hakkında da bilgi veren Yılmaz, “EPDK olarak 2026–2030 yıllarını kapsayan beşinci uygulama döneminde yatırım tavanını önceki döneme göre reel olarak yaklaşık bir buçuk katına, planlı bakım kaynaklarını ise 2,1 katına yükselttik” dedi. Yatırımların yalnızca miktarının değil, hizmet kalitesine katkısının da önemli olduğunu vurgulayan Yılmaz, şebeke varlıklarının etkin yönetilmesi ve planlı bakım çalışmalarının somut sonuçlar ortaya koyması gerektiğini belirtti. Yılmaz, “Zira önemli olan yalnızca ne kadar yatırım yaptığınız değil, bu yatırımın vatandaşımıza hizmet ve kaliteye nasıl yansıdığıdır.” ifadesini kullandı. Nisan 2026'da yayımlanan kalite faktörü düzenlemesiyle kesintilerin süresi ve sıklığı, teknik kalite, kullanıcı memnuniyeti ile iş sağlığı ve güvenliği göstergelerinin birlikte değerlendirildiğini aktaran Yılmaz, bu göstergelerin dağıtım şirketlerinin gelir tavanlarını da etkilediğini bildirdi. Yılmaz, “Amacımız, yatırımların, bakım faaliyetlerinin ve teknolojik gelişmelerin somut hizmet kalitesi artışına dönüşmesini sağlamaktır” diye konuştu.
EPDK 724 AR-GE PROJESİNİ KABUL ETTİ
Elektrik ve doğal gaz dağıtımına yönelik AR-GE desteklerine değinen Yılmaz, Temmuz 2014 AR-GE proje döneminden itibaren toplam 2 bin 85 proje başvurusu yapıldığını ve bunların 724'ünün kabul edildiğini açıkladı. Kabul edilen projelerin 619'unun elektrik, 105'inin ise doğal gaz dağıtımı alanında gerçekleştirildiğini belirten Yılmaz, “Bu tablo, dağıtım şirketlerimizin artık yalnızca teknoloji kullanan değil, teknoloji geliştirme süreçlerine de doğrudan katılan kuruluşlar haline geldiğini göstermektedir” dedi. 5 Eylül'de yayımlanan düzenlemelerle AR-GE ve yenilik faaliyetlerine ilişkin usul ve esasların güncellendiğini kaydeden Yılmaz, destek kapsamının genişletildiğini belirtti. Yılmaz, “Seri üretim öncesi prototip geliştirme, doğrulama testleri, pilot uygulamalar, saha gösterimleri, siber güvenlik testleri ve yerlileştirme faaliyetlerini, belirli şartlarda destek kapsamına aldık. Fikri ve sınai mülkiyet haklarının korunmasına ilişkin düzenlemeleri de bu çerçevenin bir parçası haline getirdik.” diye konuştu. Laboratuvarda başarılı sonuç veren ürünlerin sahada da aynı performansı göstermesi gerektiğine işaret eden Yılmaz, yazılımların güvenli ve mevcut sistemlerle uyumlu çalışmasının önemini vurguladı. Araştırma ve geliştirme çalışmalarının ürün geliştirme süreçleriyle tamamlanmasının, araştırma sonuçlarının uygulanabilir teknolojilere dönüştürülmesinde temel adımlardan biri olduğunu ifade etti. Yılmaz, “Önemli olan kamu kaynaklarıyla desteklenen çalışmaların somut ürünlere, yerli çözümlere ve güçlü bir teknoloji ekosistemine dönüşmesini sağlamaktır.” dedi.
YERLİ YAZILIM PROJELERİNE TEŞVİK
Elektrik dağıtımında dijitalleşmenin şebeke yönetimi, arıza tespiti ve bakım süreçlerini değiştirdiğini belirten Yılmaz, sistemler arası uyum, hizmet sürekliliği ve siber güvenliğin öneminin arttığını söyledi. Ocak 2023 AR-GE proje döneminden itibaren başvuruların alınmaya başlandığı “Yerli Yazılım Ekosistemi Çağrısı” kapsamında 72 yazılım projesinin başvuru yaptığını, bunlardan 26'sının kabul edildiğini bildirdi. Yılmaz, yerli yazılım kullanımını teşvik eden düzenlemeye ilişkin “Ayrıca 2026–2030 döneminde yerli yazılım kullanan dağıtım şirketlerine yönelik ağırlıklı ortalama sermaye maliyeti oranındaki yüzde 5'lik artış da mevcut düzenleyici teşvikler arasında yer almaktadır” ifadelerini kullandı. Milli Akıllı Sayaç Sistemi'nin bir AR-GE projesi kapsamında geliştirildiğini belirten Yılmaz, sistemin EPDK tarafından desteklenen çalışmaların somut çıktılarından biri olduğunu söyledi. MASS'ın uzaktan haberleşme ve şebekeden veri elde etme olanaklarını geliştirdiğini kaydeden Yılmaz, sistemin arıza tahmini, risk bazlı bakım, kayıp ve kaçakla mücadele ve afetlere karşı şebeke dayanıklılığı açısından yeni fırsatlar sunduğunu ifade etti. Yılmaz, akıllı sayaçların kurulum sürecine ilişkin “MASS kapsamında geliştirilen sayaçlar ile akıllı sayaç dönüşümü 1 Mart 2026 tarihi itibarıyla başlamıştır ve Eylül ayına kadar 4 milyon Akıllı Sayaç EKO ile 70 bin adet Akıllı Sayaç PRO’nun tesisi tamamlanmıştır. Akıllı sayaçların yaygınlaştırılmasında, mümkün olan en düşük maliyetle en fazla sayacın dönüşümünün sağlanması temel prensiptir” dedi.
2,7 MİLYON PRO SAYAÇ KURULACAK
Akıllı sayaç dönüşümünün önümüzdeki dönemde de devam edeceğini belirten Yılmaz, 2027 yılı sonuna kadar yaklaşık 2,7 milyon Akıllı Sayaç PRO kurulmasının planlandığını açıkladı. Yılmaz, hedeflenen dönüşüm ve şebeke izleme kapsamına ilişkin “Bu kapsamda, 2027 sonuna kadar, yaklaşık 2,7 milyon adet Akıllı Sayaç PRO modelinin tesis edilmesi planlanmaktadır. Böylelikle iki yıllık süreçte yaklaşık 7 milyon abonenin sayacının uzaktan okuma kapsamına alınması, ayrıca şebeke izleme kapsamında da 15 milyon abonenin bağlantı noktasındaki kesinti ve teknik kalite verilerinin izlenmesi sağlanacaktır” dedi. Böylece uzaktan okuma kapsamına alınacak abone sayısının yaklaşık 7 milyona ulaşması, şebeke izleme kapsamında ise 15 milyon abonenin bağlantı noktasındaki kesinti ve teknik kalite verilerinin takip edilmesi hedefleniyor.
TEST SÜRÜMÜ HİZMETE SUNULDU
Yılmaz, akıllı sayaç dönüşümüyle eş zamanlı olarak MASS kullanıcı mobil uygulamasının test sürümünün de hizmete sunulduğunu bildirdi. Uygulama aracılığıyla Türkiye'deki elektrik abonelerinin tüketim ve üretim verilerine, kesinti kayıtlarına, tazminat bilgilerine ve planlı kesinti bildirimlerine ulaşabilmesi amaçlanıyor. Dönüşüm çalışmalarının farklı haberleşme yöntemlerinin de devreye alınmasıyla sürdürüleceğini belirten Yılmaz, sayaç değişimlerinin EPDK tarafından yakından takip edileceğini ifade etti. Yılmaz, “Akıllı sayaç dönüşümünde planlamanın gerisinde kalan şirketler ile ilgili gerekli tedbirlerin alınacağını da özellikle vurgulamak isterim.” dedi. EPDK ve Elder iş birliğinde düzenlenen etkinliğin, 21 elektrik dağıtım şirketinin bilgi ve deneyimini araştırmacılar, teknoloji geliştiriciler ve girişimcilerle bir araya getirdiğini belirten Yılmaz, AR-GE ve ÜR-GE çalışmalarının uygulamaya geçirilmesine yönelik desteklerin sürdüğünü söyledi. Yeni düzenlemeler kapsamında kuluçka merkezleri, hızlandırma programları, eğitim ve yaygınlaştırma faaliyetlerine yönelik giderlerin de belirlenen şartlarla desteklendiğini aktaran Yılmaz, kurumun öncelikleri arasında daha güvenilir şebekeler, daha etkin yatırım ve bakım kararları, çalışanlar için daha güvenli koşullar ve tüketicilere daha kaliteli hizmet sunulmasının bulunduğunu kaydetti. Yılmaz, “Kurum olarak düzenlemelerimizle yatırım ve hizmet kalitesini güçlendirmeye, AR-GE sonuçlarını uygulanabilir ürünlere dönüştürmeye ve yerli teknoloji ekosistemini desteklemeye devam edeceğiz” dedi.
