Erkeklerde orta yaş döneminde ortaya çıkan yorgunluk, uyku problemleri, enerji kaybı ve fiziksel performanstaki düşüş çoğu zaman yaşlanmanın doğal sonucu olarak görülüyor. Ancak bu şikâyetlerin tamamı hormonal değişimlerle açıklanamıyor. Uyku bozuklukları, kronik hastalıklar, psikolojik etkenler ve yaşam alışkanlıkları da benzer belirtilere neden olabiliyor. Uzmanlar, orta yaş döneminde erkek sağlığının değerlendirilirken tek bir nedene odaklanılmaması gerektiğini vurguluyor. Batıgöz Sağlık Grubu Balçova Cerrahi Tıp Merkezi Üroloji Uzmanı Prof. Dr. Cem Güler, erkeklerde yaşa bağlı hormonal değişimleri, andropoz kavramının tıbbi karşılığını ve hangi belirtilerin dikkate alınması gerektiğini anlattı.
DEĞİŞİMLER ÇOĞU ZAMAN GÖZ ARDI EDİLİYOR
Kadınlarda menopoz, hormonal değişimler ve beraberinde gelişebilecek sağlık sorunlarıyla birlikte ele alınırken erkeklerin orta yaş döneminde yaşadığı değişimler aynı ölçüde gündeme gelmiyor. Özellikle sürekli yorgunluk, cinsel isteğin azalması ve enerji kaybı gibi şikâyetler çoğunlukla yoğun çalışma hayatına veya yaşın ilerlemesine bağlanıyor. Oysa erkeklerde yaşlanma süreci yalnızca testosteron hormonundaki değişikliklerden ibaret değil. Metabolik sağlık, uyku kalitesi, psikolojik durum ve kronik hastalıklar da bu dönemde ortaya çıkan sorunlar üzerinde etkili olabiliyor. Prof. Dr. Cem Güler, orta yaş döneminde görülen belirtilerin değerlendirilmesinde yalnızca hormonal durumun değil, kişinin genel sağlık tablosunun da dikkate alınması gerektiğini ifade ediyor.
ANDROPOZ MENOPOZLA AYNI ANLAMA GELMİYOR
Andropoz kavramı, toplumda erkeklerin yaşlanmasıyla birlikte testosteron seviyelerinde meydana gelen değişimleri tanımlamak için kullanılıyor. Ancak kadınlarda menopoz, belirgin bir biyolojik geçiş sürecini ifade ederken erkeklerde testosteron üretimi aynı biçimde ve belirli bir dönemde sona ermiyor. Erkeklerde testosteron seviyeleri yaş ilerledikçe aşamalı olarak düşebiliyor. Bununla birlikte düşüşün hızı kişiden kişiye değişiklik gösterebiliyor. Ayrıca kan testinde testosteron değerinin düşük çıkması, tek başına hormonal bir hastalık bulunduğunu kanıtlamıyor. Tıbbi açıdan testosteron eksikliği olarak tanımlanan hipogonadizm tanısının konulabilmesi için kişide bu durumla uyumlu belirtilerin bulunması ve hormon seviyesindeki düşüklüğün uygun laboratuvar testleriyle doğrulanması gerekiyor.
HER ERKEĞİN TESTOSTERON TESTİ YAPTIRMASI GEREKMİYOR
Orta yaşa ulaşan bütün erkeklerin rutin olarak testosteron ölçümü yaptırmasına gerek bulunmuyor. Hormonal inceleme yapılmasına, kişinin şikâyetleri, fizik muayene sonuçları ve sağlık geçmişi değerlendirilerek karar veriliyor. Testosteron eksikliği ihtimalinin bulunduğu durumlarda hormon seviyeleri genellikle sabah alınan kan örnekleri üzerinden inceleniyor. Elde edilen sonucun doğrulanabilmesi için testin başka bir gün yeniden yapılması da gerekebiliyor. Prof. Dr. Cem Güler, testosteron ölçümünün tek başına tanı koymak için yeterli olmadığını belirterek, “Testosteron değerleri kişiden kişiye farklılık gösterebilir. Bu nedenle yalnızca kan tahlilindeki bir değere bakarak testosteron eksikliği tanısı koymak doğru değildir. Hastanın şikâyetleri, muayene bulguları ve eşlik eden sağlık sorunları birlikte değerlendirilmelidir.” ifadelerini kullanıyor.
TEDAVİ YAŞLANMAYI ÖNLEMEK İÇİN KULLANILMIYOR
Testosteron tedavisi, yaşlanmayı engelleyen veya fiziksel kapasiteyi artırmak amacıyla bütün erkeklere uygulanabilecek bir yöntem değil. Bu tedaviye, klinik değerlendirme ve laboratuvar sonuçlarıyla testosteron eksikliği doğrulanan uygun hastalarda karar veriliyor. Süreçte tedavinin sağlayabileceği yararlar kadar olası riskler de göz önünde bulunduruluyor. Özellikle ilerleyen dönemde çocuk sahibi olmak isteyen erkeklerin dışarıdan testosteron kullanımı konusunda dikkatli olması gerekiyor. Çünkü bu tür uygulamalar sperm üretimini baskılayabiliyor. Bunun yanında bazı prostat hastalıkları, uyku apnesi ve diğer sağlık sorunları da tedaviye başlanmadan önce ayrıca değerlendirilmesi gereken durumlar arasında yer alıyor. Doktor kontrolü olmadan testosteron içeren ürünlerin veya hormonal takviyelerin kullanılması ise istenmeyen sağlık sorunlarına yol açabiliyor.
YAŞAM ALIŞKANLIKLARI DA ÖNEM TAŞIYOR
Orta yaş döneminde erkeklerde görülen her değişiklik bir hastalık belirtisi olmasa da uzun süre devam eden, tekrarlayan veya günlük yaşamı olumsuz etkileyen şikayetlerin doğrudan yaşlanmaya bağlanmaması gerekiyor. Genel sağlığın korunmasında düzenli egzersiz yapmak, yeterli uyumak, dengeli beslenmek, sigara kullanmamak ve kronik hastalıkları kontrol altında tutmak önemli yer tutuyor. Prof. Dr. Cem Güler, erkeklerde orta yaş döneminin yalnızca hormon seviyelerine bakılarak değerlendirilmesinin doğru olmadığını belirterek, “Yaş ilerledikçe erkeklerin vücudunda bazı değişimler yaşanabilir. Ancak her yorgunluk, cinsel isteksizlik veya gündelik yaşamdaki performans değişikliği testosteron eksikliği anlamına gelmez. Önemli olan, bu belirtilerin altında yatan nedenlerin doğru değerlendirilmesi ve gerekli durumlarda kişiye uygun tıbbi yaklaşımın belirlenmesidir” dedi. Bu nedenle orta yaş döneminde ortaya çıkan ve yaşam kalitesini etkileyen şikayetlerin nedeninin belirlenmesi, kişinin genel sağlık durumunun değerlendirilmesi ve ihtiyaç halinde uygun tıbbi yaklaşımın uygulanması önem taşıyor.
