AHMET BUĞRA TOKMAKOĞLU – EGE TELGRAF / İzmir’de kasım ve aralık aylarında günübirlik gezi arayanlar için Tire’nin tarihî merkezi, çarşıyı, hanı ve sokak pazarını aynı rotada buluşturuyor. Yeni Mahalle’de Tahtakale’ye açılan Uzun Çarşı’nın Bedesten’e kadar uzanan bölümü 127 metre. Bir zamanlar yorgancıların, bakırcıların ve terzilerin dükkanlarıyla anılan sokak, 2026’da Tire Belediyesi ile Tarihi Kentler Birliğinin yürüttüğü sokak sağlıklaştırma projesi kapsamında dijital olarak tarandı.
ÇARŞININ İZLERİ DÜKKAN KAPILARINDA SAKLI
Uzun Çarşı, hafif eğimli bir sokağın iki yanına dizilen tek ve iki katlı dükkanlardan oluşuyor. Tire Kültür Varlıkları Envanteri’nden aktarılan bilgilere göre dükkanların bir bölümü zamanla yenilendi, bazıları ise eski mimari özelliklerini korudu. Özellikle sokağın batı tarafında özgün örnekler daha belirgin. Bu dükkanların girişlerinde düz lentolar ve tonozlu örtüler görülüyor. Evliya Çelebi’nin çarşıya ilişkin anlatısında beyaz kaldırım taşları, her sabah temizlenen sokaklar ve pazar günleri artan kalabalık öne çıkıyor. Envanterde aktarılan metinde seyyah, çarşının kalabalığını “Sokaklar insan deryası gibi kalabalıktır” sözleriyle anlatıyor.
SEKİZ KUBBE VE 15’İNCİ YÜZYILDAN BİR HAN
Uzun Çarşı’nın kuzey ucundan başlayan sokak Bedesten’e kadar uzanıyor. Sekiz kubbeli yapı, bir dönem ipek tüccarlarının çalıştığı ve Kazazlar Çarşısı adıyla anılan kesimde bulunuyor. Tahtakale Meydanı’ndaki Kutu Han ise 15’inci yüzyıl ortalarında Aydın Sancak Beyi Halil Yahşi Bey tarafından yaptırıldı. Hanı çevreleyen dükkanların çarşıyla bütünleşmesi, Tire’de ticaretin sokakla han arasında nasıl örgütlendiğini gösteriyor.
GEZİYE PAZAR TEZGAHLARI DA EKLENİYOR
Tire’ye salı günü gidenler, tarihî çarşı gezisini sokak pazarına bağlayabiliyor. Tire Belediyesinin pazar yeri yönetmeliğinde Cumhuriyet Meydanı, Bedestan Caddesi ve çevredeki sokaklar Salı Pazarı’nın sınırları içinde yer alıyor. Geziyi bir yemek molasıyla tamamlamak isteyenler için Tire şiş köftesi ilçenin yöresel lezzetlerinden biri. Tire’nin kuyu kebabı ise Kültür Portalı’na göre geleneksel olarak sabahın erken saatlerinde yeniyor.
TARİHİ ÇARŞIDA DİJİTAL TARAMA
Tarihi Kentler Birliği Meclisinden 2025’te geçen Uzun Çarşı Sokak Sağlıklaştırma Projesi, Tahtakale bölgesinde 4 bin 167 metrekarelik alanı kapsıyor. Uzun Çarşı’nın tamamının yanı sıra Fevzi Paşa ve Tahtakale caddelerinin belirli kesimleri de proje alanında yer alıyor. Dükkan cepheleri, tabelalar ve tenteler için düzenlemelerin öngörüldüğü projede 14 Haziran 2026’da sahada ölçüm ve dijital tarama yapıldı.
ARABASIZ NASIL GİDİLİR?
İzmir’den toplu taşımayla gelenler, Torbalı Aktarma Merkezi’nden 798 numaralı Tire–Torbalı Aktarma Merkezi hattını kullanabiliyor. Tire merkezindeki yürüyüşe Yeni Mahalle’deki Uzun Çarşı’dan başlayıp Bedesten ve Tahtakale Meydanı’ndaki Kutu Han’ı aynı geziye eklemek mümkün.
