Adının kökeninden antik kentlerine, kaplıcalarından plajlarına kadar Dikili hakkında bilinmesi gereken birçok ziyaret noktası sizleri bekliyor. Dikili hakkında daha önce bunları duymuş muydunuz? Dikili'nin daha önce belki de hiç keşfetmediğiniz gizli rotaları ve lezzetlerini sizler için derledik. İşte Dikili'ye gidip de görmeden ve denemeden gitmemeniz gereken 10 şey...
DİKİLİ ADI NEREDEN GELİYOR?
Araştırmalara göre “Dikili” adının kökenine ilişkin kesin bir yazılı kayıt bulunmuyor. Bugünkü Beylik Zeytinliği’nin bulunduğu alanda Bergama Voyvodası Karaosmanoğlu’nun kurduğu çiftlikte çevreye zeytin ağaçları dikildiği, bu alanın “Dikmelik” olarak adlandırıldığı biliniyor. Bir görüşe göre Dikili adı, bu sözcükten türedi.
Başka bir varsayıma göre ise Dikili kelimesi, “Dük-ili” söyleminden geliyor. Yöre halkından alınan bilgilere göre İngiliz dükleri yatlarıyla bölgeye geliyor, bir süre kalıyor ve araştırmalar yapıyordu.
Bu nedenle bölgeye “Dük-ili” denildiği, zamanla bu ifadenin Dikili’ye dönüştüğü ileri sürülüyor.
DİKİLİ’NİN TARİHİ
Arkeolojik bulgular, Dikili’nin tarihinin M.Ö. 4000-5000 yıllarına kadar uzandığını ortaya koyuyor. Ağıltepe ve Kaletepe’de yapılan kazılarda Akalar’ın yaşadığı bölgenin Aterneus olarak adlandırıldığı belirlendi.
Eoliler döneminde Dikili topraklarında Aterneus, Pytani, Astria ve Teutronia gibi kentlerin bulunduğu tespit edildi. Bölgeye sırasıyla Lidyalılar, İranlılar, Frigyalılar, Mysialılar, Romalılar, Bergamalılar; Orta Çağ’da Bizanslılar, Cenevizliler, Selçuklular ve Osmanlılar hakim oldu.
DİKİLİ YÖRESİNDEKİ TARİHİ YERLER
Dikili, ilçe merkezinden denize girilebilen yapısı ve uzun kumsallarıyla öne çıkıyor. Yerleşim çevresinde M.Ö. 10. yüzyıla tarihlenen ATERNEUS Antik Kenti ile PİTANE (Çandarlı) kenti kalıntıları yer alıyor.
Dikili Limanı, günümüzde de aktif bir gümrük kapısı olma özelliğini sürdürüyor. İzmir’e gelen turistlerin önemli bir bölümü Dikili üzerinden giriş yapıyor. Antik dönemde Pergamon’un limanı olan Dikili, bu işlevini günümüzde de devam ettiriyor.
ATERNEUS ANTİK KENTİ
Aterneus, Bergama-Dikili karayolunun Dikili yol ayrımına yakın Ağılkale mevkiinde bulunuyor. Tunç Çağı’na tarihlenen kale, Pergamon’dan daha eski bir yerleşim olarak biliniyor.
Yaklaşık 14 hektarlık alana yayılan kentte M.Ö. 1200 yılına kadar uzanan bulgulara rastlandı. Dr. Albrecht Matthaei başkanlığında yapılan yüzey araştırmalarında kentin M.Ö. 1200’den M.S. 2. yüzyıla kadar kesintisiz yerleşim gördüğü, ardından terk edildiği belirlendi.
Dr. Matthaei, kentin M.Ö. 2. yüzyılda sivrisinek ve sıtma nedeniyle terk edilmiş olabileceğini belirterek, “Buranın M.Ö. 2. yüzyılda sivrisinek ve sıtma yüzünden terk edilmiş olabileceğini” ifade etmiştir.
PİTANE (ÇANDARLI)
Pitane, Dikili’nin güneyinde Çandarlı Körfezi’nin kuzey kıyısında yer alıyor. Eoli kenti olan bölgede yapılan kazılarda “Myken Keramiği”, M.Ö. 625-500 yıllarına tarihlenen vazolar ve arkaik heykeller bulundu.
13. veya 14. yüzyıla tarihlenen Çandarlı Kalesi, Türkiye’nin en iyi korunmuş kaleleri arasında yer alıyor.
Söylencelere göre Amazon kadın savaşçıların kurduğu kentlerden biri olan Pitane’nin adı, “kadın kenti, kraliçe kenti” anlamına geliyor.
DÜNYA MİRASI GEÇİCİ LİSTESİNDE
2013 yılında “Ceneviz Ticaret Yolu’nda Akdeniz’den Karadeniz’e Kadar Kale ve Surlu Yerleşimleri” kapsamında Dünya Mirası Geçici Listesi’ne alınan kaleler arasında Çandarlı Kalesi de bulunuyor.
Cenevizliler döneminde önemli bir ticaret limanı olan kale için kalıcı listeye alınma çalışmaları sürdürülüyor.
NEBİLER ŞELALESİ
Nebiler Köyü’nde yer alan şelale, küçük şelaleleri, düdeni ve trekking parkurlarıyla doğa yürüyüşü yapanların ilgisini çekiyor.
ATATÜRK BOTANİK BAHÇESİ
Yaklaşık üç bin bitki türüne ev sahipliği yapan bahçe, Türkiye’nin kamuya açık ilk botanik bahçesi olma özelliğini taşıyor.
DİKİLİ’DE ILICALAR
Nebiler Ilıcası: 57 derece
Çamur Ilıcası: 47 derece
Bademli Deniz Ilıcası: Kaynak sıcaklığı 65 derece
Kaynarca: 100 derece
Kocaoba Ilıcası: 45-56 derece
DİKİLİ’DE TURİZM
Karaçam ve Alaçam ormanları, kamp alanları, koylar ve termal kaynaklar ilçenin öne çıkan turizm unsurları arasında yer alıyor. Çandarlı, doğa ile iç içe tatil arayanlar için önemli bir merkez konumunda bulunuyor.
DİKİLİ’DE NE YENİR?
Yörede Ege otlarıyla yapılan akkız, turp otu kavurması, yanık yer otu salatası, topalak ve koruk şurubu öne çıkan lezzetler arasında yer alıyor.
