Uzmanlar, çöp ev vakalarının istifçilik olarak bilinen ve literatürde “Dispozofobi” adıyla yer alan ciddi bir ruhsal soruna işaret ettiğini belirterek, yalnızca temizlikle çözümün mümkün olmadığını vurguluyor. Dispozofobi nedir? Nasıl önüne geçebiliriz? Dispozofobi'den kurtulabilir miyiz?
ÇÖP BİRİKTİRME HASTALIĞI DİSPOZOFİBİ NEDİR?
Toplumda istifçilik ya da çöp toplama hastalığı olarak bilinen Dispozofobi, kişinin eski ya da yeni hiçbir eşyayı, çöp dahi olsa atamamasıyla tanımlanıyor.
Bu durum, ev içinde hareketi kısıtlayacak boyutlara ulaşarak yaşam alanlarını kullanılmaz hale getiriyo
HASTALIK ÇOCUKLUK DÖNEMİNE DAYANIYOR
Psikanalitik kurama göre Dispozofobi’nin temelleri, kişiliğin şekillendiği erken çocukluk dönemine uzanıyor.
Özellikle tuvalet eğitimi sürecinde bakım verenle kurulan ilişki, bireyin “sahip olma” ve “bırakamama” davranışlarının gelişmesinde etkili olabiliyor. Uzmanlara göre bu süreç, yetişkinlikte eşyalara aşırı bağlanma şeklinde ortaya çıkabiliyor.
BELİRTİLER EVİ YAŞANMAZ HALE GETİRİYOR
Eski kıyafetler, gazete ve dergiler, şişeler, faturalar, kâğıtlar ve ambalajların atılamaması, Dispozofobi’nin en sık görülen belirtileri arasında yer alıyor. Bu birikimler zamanla evin hijyenini bozuyor ve yaşam alanlarını çöp eve dönüştürüyor.
“ATARSAM BAŞIMA BİR ŞEY GELİR” KORKUSU
VM Medical Park Kocaeli Hastanesi’nden Uzman Klinik Psikolog Ece Çalışkan, istifçilik davranışının çoğu zaman Obsesif Kompulsif Bozukluk (OKB) ile ilişkili olduğunu belirterek, “Kişi, anlam yüklediği nesneleri attığında başına kötü bir şey geleceğini düşünebiliyor. Bu düşünce, istifçiliği sürdüren temel faktörlerden biri” dedi.
"MUTLAKA TEDAVİ GEREKİYOR"
Çalışkan, her biriktirme davranışının patolojik olmadığını vurgulayarak, “Çöp evler, istifçiliğin en ileri ve patolojik boyutudur. Bu durum, mutlaka tedavi gerektiren ciddi bir ruhsal tabloyu gösterir” diye konuştu.
SADECE TEMİZLİK YETERLİ OLMUYOR
Uzmanlar, çöp evlerde yalnızca eşyaların boşaltılmasının kalıcı çözüm sağlamadığına dikkat çekiyor. Ece Çalışkan, “Sadece istiflenen eşyaları ortadan kaldırmak yeterli olmaz. Altta yatan psikolojik süreçlerin mutlaka ele alınması gerekir” ifadelerini kullandı.
TEDAVİ YÖNTEMLERİ
Dispozofobi tedavisinde bireyin durumunun farkına varması ve destek almaya istekli olması temel koşul olarak öne çıkıyor. Uzmanlara göre psikiyatristler ilaç tedavisi uygulayabilirken, psikoterapi yöntemleri de olumlu sonuçlar verebiliyor.
UZMANLAR AİLELERE ÇAĞRIDA BULUNUYOR
Uzman Klinik Psikolog Ece Çalışkan, yakın çevrenin bu durumu göz ardı etmemesi gerektiğini belirterek, “Eğer bir kişinin günlük yaşamı bu davranış nedeniyle ciddi şekilde etkileniyorsa, mutlaka profesyonel ruhsal destek için başvurulmalıdır” diye aktardı.
