Utah eyaletinde başlatılan pilot bir uygulama kapsamında, yapay zeka destekli bir sohbet robotuna belirli koşullar altında psikiyatrik ilaç reçetelerinin yenilenmesi yetkisi verildi. Sistem, yalnızca daha önce doktor tarafından reçete edilmiş ve düşük risk grubundaki 15 ilacı kapsıyor. Yeni ilaç yazma yetkisi bulunmayan yapay zeka, sadece mevcut tedavilerin devamını sağlayabiliyor. Aylık 19 dolarlık abonelik modeliyle çalışan uygulama, özellikle rutin reçete yenileme işlemlerini hızlandırarak sağlık sistemindeki iş yükünü azaltmayı hedefliyor. Ancak sadece durumu stabil hastalar bu sistemden yararlanabiliyor ve belirli aralıklarla doktor kontrolü şartı aranıyor.
ABD’nin Utah eyaletinde hayata geçirilen yeni bir uygulama, sağlık sektöründe yapay zekânın rolünü yeniden tartışmaya açtı. Eyalette başlatılan pilot program kapsamında, bir yapay zeka sohbet robotuna belirli koşullar altında psikiyatrik ilaç reçetelerini yenileme yetkisi verildi. Bu adım, sağlık hizmetlerinde maliyetleri düşürme ve erişimi kolaylaştırma hedefiyle atılsa da, beraberinde ciddi etik ve güvenlik tartışmalarını da gündeme taşıdı.
Söz konusu uygulama, yapay zeka girişimi Legion Health tarafından geliştirilen bir sistem üzerinden yürütülüyor. San Francisco merkezli şirketin geliştirdiği sohbet robotu, belirli hastalar için psikiyatrik ilaçların reçete yenileme süreçlerinde devreye girecek şekilde tasarlandı. Sistem, yalnızca daha önce doktorlar tarafından yazılmış reçetelerin devamı niteliğinde işlem yapabilecek.
Programın en dikkat çekici yönlerinden biri, kullanım modelinin abonelik sistemiyle çalışması oldu. Hastalar, ayda 19 dolarlık bir ücret karşılığında bu hizmetten faydalanabilecek. Şirket, bu sistemle özellikle basit ve rutin reçete yenileme işlemlerini hızlandırmayı ve sağlık kuruluşlarının iş yükünü azaltmayı hedefliyor.
Yetkililer, uygulamanın kapsamının oldukça sınırlı olduğunu vurguluyor. Yapay zeka yalnızca daha önce reçete edilmiş ve düşük risk grubunda yer alan 15 farklı ilacı yenileyebilecek. Bu ilaçlar arasında genellikle depresyon ve anksiyete tedavisinde kullanılan bazı yaygın ilaçların bulunduğu belirtiliyor.
Bununla birlikte sistem, yeni bir tedavi başlatma veya yeni bir ilaç yazma yetkisine sahip olmayacak. Yani yapay zeka, yalnızca mevcut tedavilerin devamlılığını sağlamakla sınırlı bir rol üstlenecek. Bu durum, sistemin tıbbi karar verme sürecinde tamamen bağımsız hareket etmesinin önüne geçiyor.
Uygulamadan faydalanacak hastaların belirli kriterleri karşılaması gerekiyor. Son bir yıl içerisinde ilaç değişikliği yaşamamış, doz ayarlaması yapılmamış ve psikiyatrik bir hastaneye yatış kaydı bulunmayan hastalar sistem kapsamında değerlendirilebilecek. Bu kriterlerle, riskli vakaların sistem dışında tutulması amaçlanıyor.
Ayrıca hastaların belirli aralıklarla sağlık profesyonelleriyle görüşmesi zorunlu tutuluyor. Her 10 reçete yenilemesinde bir ya da en geç altı ayda bir uzman kontrolü şartı getirilerek, sürecin tamamen otomatikleşmesinin önüne geçiliyor. Bu düzenleme, insan denetiminin devam etmesini sağlayan önemli bir güvenlik adımı olarak değerlendiriliyor.
Tüm bu sınırlamalara rağmen, sağlık camiasında sistemin güvenilirliği konusunda ciddi soru işaretleri bulunuyor. Özellikle psikiyatri gibi hassas bir alanda yapay zekanın karar süreçlerine dahil edilmesi, uzmanlar tarafından dikkatle izleniyor.
Doktorlar ve sağlık uzmanları, sistemin şeffaflık eksikliğine ve olası risklerine dikkat çekerek temkinli yaklaşılması gerektiğini belirtiyor. Yapay zekanın klinik karar süreçlerinde ne kadar etkili olabileceği ve olası hatalarda sorumluluğun kimde olacağı ise tartışma konusu olmaya devam ediyor.
Utah’ta başlatılan bu uygulama, yapay zekânın sağlık sektöründe gelecekte üstlenebileceği rol hakkında önemli bir örnek olarak görülüyor. Ancak sistemin uzun vadede nasıl sonuçlar doğuracağı ve diğer eyaletlere örnek olup olmayacağı şimdiden merak konusu haline gelmiş durumda.
