Ekonomi dünyasının en dikkat çeken isimlerinden Daron Acemoğlu, yıllar içinde akademik çalışmaları, aldığı ödüller ve ortaya koyduğu fikirlerle uluslararası alanda adını duyurdu. Son dönemde ise hakkında yayımlanan dikkat çekici bir yazı ve ardından gelen sert açıklamasıyla yeniden gündeme geldi. Peki Daron Acemoğlu kimdir, nerelidir, hangi çalışmalarıyla tanınıyor? İşte hakkındaki tüm detaylar…
DARON ACEMOĞLU KİMDİR?
Kamer Daron Acemoğlu, 3 Eylül 1967 tarihinde İstanbul'un Kadıköy ilçesinde dünyaya geldi. 2026 yılı itibarıyla 58 yaşında olan Acemoğlu, Ermeni kökenli Türk-Amerikalı ekonomist ve akademisyendir. Babası Kevork Acemoğlu ticaret avukatı ve İstanbul Üniversitesi'nde öğretim görevlisi, annesi İrma Acemoğlu ise Kadıköy'deki Aramyan Uncuyan Ermeni İlk ve Ortaokulu'nun müdürüydü. Nobel Ekonomi Ödülü sahibi Daron Acemoğlu, ekonomi alanındaki çalışmaları ve akademik kariyeriyle dünyanın önde gelen ekonomistleri arasında yer alıyor. Özellikle ekonomik büyüme, kalkınma, siyasal ekonomi ve kurumların ülkelerin refahı üzerindeki etkileri üzerine çalışmalarıyla tanınan Acemoğlu, akademik kariyerini ABD'deki Massachusetts Teknoloji Enstitüsü'nde sürdürüyor.
EĞİTİM HAYATI
1986 yılında Galatasaray Lisesi'nden mezun olan Acemoğlu, lisans eğitimini İngiltere'deki York Üniversitesi Ekonomi Bölümü'nde tamamladı. 1989'da lisans derecesini aldıktan sonra Londra Ekonomi Okulu'nda ekonometri ve matematiksel ekonomi alanında yüksek lisans yaptı. 1992 yılında aynı kurumda ekonomi doktorasını tamamladı. Doktora tezinin konusu sözleşmeler ve ekonomik performans üzerineydi.
AKADEMİK KARİYERİ
Daron Acemoğlu, 1992-1993 yılları arasında Londra Ekonomi Okulu'nda ders verdi. 1993 yılında Massachusetts Teknoloji Enstitüsü'nde akademik kariyerine başlayan Acemoğlu, 2000 yılında ekonomi profesörü oldu. 2019 yılında ise MIT'de bir öğretim üyesine verilebilecek en yüksek akademik unvanlardan biri olan Enstitü Profesörü unvanını aldı. Çalışmaları siyasal ekonomi, ekonomik gelişme ve büyüme, insan sermayesi, inovasyon, çalışma ekonomisi, büyüme teorisi, ağ ekonomisi ve öğrenme gibi farklı alanları kapsıyor. Akademik makaleleri American Economic Review, Econometrica, Journal of Political Economy ve Quarterly Journal of Economics gibi önemli bilimsel dergilerde yayımlandı.
ALDIĞI ÖDÜLLER
Acemoğlu, akademik kariyeri boyunca çok sayıda ödüle layık görüldü. 2005 yılında John Bates Clark Madalyası'nı alan ekonomist, 2006'da Türkiye Bilimler Akademisi Sosyal Bilimlerde Bilim Hizmet ve Teşvik Ödülü'nü, 2013'te Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülü'nü ve 2017'de Koç Üniversitesi Rahmi M. Koç Bilim Madalyası'nı aldı. Daron Acemoğlu, 2024 yılında James A. Robinson ve Simon Johnson’la birlikte Nobel Ekonomi Ödülü'ne layık görüldü. Üç ekonomist, kurumların nasıl oluştuğuna ve bu kurumların ülkelerin refahı üzerindeki etkilerine ilişkin çalışmaları nedeniyle ödüle değer görüldü. Acemoğlu, bu ödülle Orhan Pamuk ve Aziz Sancar'ın ardından Nobel Ödülü kazanan üçüncü Türk oldu.
ACEMOĞLU’NUN YAZDIĞI KİTAPLAR
Acemoğlu'nun akademik çalışmalarının yanı sıra kitapları da ekonomi alanında geniş yankı buldu. James A. Robinson ile kaleme aldığı “Diktatörlük ve Demokrasinin Ekonomik Kökenleri” ve “Ulusların Düşüşü: Güç, Refah ve Yoksulluğun Kökenleri” en bilinen eserleri arasında bulunuyor. David Laibson ve John List ile “Ekonominin Prensipleri” kitabını da yazdı. Özellikle Ulusların Düşüşü adlı eserinde Acemoğlu ve Robinson, ülkeler arasındaki refah farklılıklarının temelinde coğrafya veya kültürden ziyade siyasi ve ekonomik kurumların niteliğinin bulunduğunu savundu.
EVLİ Mİ?
Daron Acemoğlu, Massachusetts Teknoloji Enstitüsü'nde elektrik mühendisliği ve bilgisayar bilimleri profesörü olan Asuman Özdağlar ile evlidir. Çiftin iki oğlu bulunmaktadır.
NEDEN GÜNDEMDE?
Nobel Ekonomi Ödülü sahibi Daron Acemoğlu, son olarak İngiliz The Economist dergisinde kendisi hakkında yayımlanan eleştirel bir yazıyla gündeme geldi. Söz konusu yazıda Acemoğlu'nun akademik çalışmaları, Nobel Ödülü'ne temel oluşturan tezleri, nüfus ve doğum oranları üzerine araştırmaları ile ABD siyasetine ilişkin değerlendirmeleri ele alındı. The Economist, Acemoğlu'nun çok sayıda akademik çalışması ve kitabıyla önemli bir etki yarattığını kabul ederken bazı teorilerinin ekonomi çevrelerinde tartışmalara yol açtığını öne sürdü. Acemoğlu ise söz konusu yayına tepki göstererek yazıyı açık bir “itibar suikastı” olarak nitelendirdi.
