Erciyes Üniversitesi’nde yapılan araştırmada siyah havuçtaki antosiyaninlerin kolon ve karaciğer kanseri hücrelerinin çoğalmasını baskıladığı, şalgam suyundan izole edilen bazı bakterilerin ise kanser hücrelerini azaltıcı etki gösterdiği belirlendi. İşte şalgamın bilinmeyen etkisi...
Erciyes Üniversitesi (ERÜ) Mühendislik Fakültesi Gıda Mühendisliği Bölümü tarafından yürütülen çalışmalarda, siyah havuçta bulunan antosiyaninler ile siyah havuç kullanılarak üretilen şalgam suyundaki laktik asit bakterilerinin kanser hücreleri üzerindeki etkileri araştırıldı.
ERÜ Mühendislik Fakültesi Gıda Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mahmut Doğan danışmanlığında Dr. Duygu Aslan Türker tarafından hazırlanan doktora tezinde, siyah havuçta bulunan antosiyaninlerin hücre hatları üzerindeki etkisi incelendi.
Mor ve kırmızı renk veren, antioksidan özellikleriyle bilinen antosiyaninlerin laboratuvar ortamında kolon ve karaciğer kanseri hücre hatlarında hücrelerin çoğalmasını baskılayıcı etki gösterdiği belirlendi. Çalışma, 2022 yılında "Food and Bioproducts Processing" isimli Q1 dergide makale olarak yayımlandı.
ŞALGAM SUYUNDAKİ BAKTERİLER İNCELENDİ
Bu çalışmanın devamında ise Dr. Öğr. Üyesi Ahmet Yetiman'ın yürütücülüğünde, siyah havucun kullanıldığı şalgam suyu üzerine araştırma gerçekleştirildi.
"Probiotics and Antimicrobial Proteins" dergisinde 2026 yılında yayımlanan çalışmada, şalgam suyundan izole edilen bazı laktik asit bakterilerinin laboratuvar koşullarında antioksidan aktivite gösterdiği belirlendi. Araştırmada bu bakterilerin kolesterolü ortamdan uzaklaştırdığı, ince ve kalın bağırsak kanseri hücrelerinde ise hücre çoğalmasını azaltıcı etki gösterdiği tespit edildi.
ARAŞTIRMANIN HEDEF
Prof. Dr. Mahmut Doğan yaptığı açıklamada, gıda kimyası kapsamında özellikle meyve ve sebzelerin atıklarından katma değeri yüksek bileşikler üretmeyi hedeflediklerini söyledi. Bu kapsamda pektin, selüloz ve karboksimetil selüloz gibi ürünleri atık maddelerden ürettiklerini anlatan Doğan, karboksimetil selülozun selülozdan elde edilen ve suda kolayca çözünebilen yarı sentetik bir polimer olduğunu belirtti. Doğan, söz konusu çalışmaların tamamını yüksek lisans veya doktora tezi olarak hazırladıklarını dile getirdi.
SİYAH VE TURUNCU HAVUÇTAN RENK MADDESİ ÜRETİLDİ
Siyah ve turuncu havuçtan renk maddesi üretilmesine yönelik bir proje hazırladıklarını ve çalışmayı doktora tezi olarak yayımladıklarını ifade eden Doğan, renk maddesi üretildikten sonra kalite parametrelerinin incelendiğini kaydetti. Bu maddenin biyoaktif özelliklerini araştırdıklarını ve çalışmalarını kanser üzerine yönlendirdiklerini belirten Doğan, antosiyanin adı verilen renk maddelerinin karaciğer ve kolon kanseri hücreleri üzerindeki etkilerinin değerlendirildiğini söyledi.
SİYAH HAVUÇTAKİ ANTOSİYANİNLERİN ETKİSİ İNCELENDİ
Çalışma kapsamında Hacettepe Üniversitesi ile işbirliği yapıldığını belirten Doğan, araştırmada siyah havuçtaki renk maddesinin kolon kanseri hücreleri üzerindeki etkisinin incelendiğini ifade etti. Doğan, "Neticede siyah havuçtaki renk maddesinin, kolon kanseri hücresine olumlu etkisinin olduğunu gözlemledik. Antikanser etkisinin olduğunu gördük. Yine karaciğer hücre kültürlerinde de olumlu etkilerini tespit ettik. Bu bulguları yayına dönüştürdük. Uluslararası çapta önemli dergilerde birkaç yayın yaptık. En iyi dergilerde bu sonuçları yayınlamış olduk." dedi.
ŞALGAM SUYUNDAN 50-55 TÜR BAKTERİ İZOLE EDİLDİ
Elde edilen sonuçların ardından Ahmet Yetiman ile siyah havucun kullanıldığı şalgam suyu üzerinde çalıştıklarını anlatan Doğan, şalgam suyunun içerisindeki 50-55 tür laktik asit bakterisini izole ettiklerini söyledi. Bu bakterilerin antioksidan ve diğer fonksiyonel özelliklerini değerlendirdiklerini ve bu özelliklere göre seçim yaptıklarını belirten Doğan, Lactobacillus brevis bakterisinin kolon kanseri hücre kültürü üzerindeki etkisini denediklerini ifade etti.
KANSER HÜCRELERİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ
Proje kapsamında Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi Tıp Fakültesi İmmünoloji Bölümü ile işbirliği yapıldığını belirten Doğan, hücre kültürü çalışmalarının burada yürütüldüğünü söyledi. Doğan, araştırmada elde edilen bakterinin hem ince bağırsak hem de kalın bağırsak kanseri hücreleri üzerindeki etkisine ilişkin, "Hücre kültürü çalışmalarını orada yürüttük. Bu çalışmanın sonucunda elde edilen bakterinin hem ince bağırsak hem de kalın bağırsak kanser hücrelerinde yüzde 90-95 düzeyinde hücreleri bozduğunu, azalttığını tespit ettik. Bu bakterinin kendisi veya diğer laktik asit bakterileri şalgamın içerisinde bulunuyor." diye konuştu. Üniversiteden ortaya çıkan bilimsel çalışmaların ekonomi veya insan sağlığına katkı sağlamasının amaçlandığını vurgulayan Doğan, gençlerin ve orta yaş grubunun daha çok gazlı içecekleri tercih ettiğini belirtti. Doğan, şalgam ve ayran gibi fonksiyonel özelliği yüksek içeceklerin tüketilmesinin önemine dikkat çekerek, "Gençlerimiz, orta yaş kesim daha çok gazlı içecekleri tercih ediyorlar. Halbuki bu şekilde fonksiyonel özelliği yüksek, sağlığa ciddi şekilde etkisi bulunan şalgamın, ayranın tüketilmesinin önemli olduğunu vurguluyoruz." ifadesini kullandı.
Doğan, tıp veya eczacılık fakültelerinin elde edilen bilimsel çıktılardan yararlanarak bunları kanser hastalarında veya deneysel hayvan modellerinde çalışabileceklerini sözlerine ekledi.
