Güney Atlantik’te seyreden MV Hondius yolcu gemisinde yaşanan hantavirüs salgını, dünya genelinde sağlık otoritelerini alarma geçirdi. Gemide en az 3 kişinin hayatını kaybetmesi ve çok sayıda yolcunun temaslı kabul edilmesi, salgının başlangıç noktası sorusunu gündeme getirdi.
Başlangıçta virüsün Arjantin’in güneyindeki Ushuaia kentinde bulunan çöp alanı ve kuş gözlem noktasından yayılmış olabileceği düşünülüyordu. Ancak bölgenin geçmiş kayıtlarında hantavirüs vakasına rastlanmadığı ve Tierra del Fuego yetkililerinin salgının yerel kaynaklı olma ihtimalini “pratikte yok denecek kadar az” olarak nitelendirmesi, yeni ihtimalleri güçlendirdi.
SALGININ MERKEZİNDEKİ İSİMLER
Salgında adı öne çıkan isimlerden biri, 70 yaşındaki Hollandalı kuş bilimci Leo Schilperoord oldu. Eşi Mirjam Schilperoord ile birlikte uzun süredir Güney Amerika’da kuş gözlemi yapan çift, gemiye binmeden yaklaşık 25-30 gün önce kuzey Patagonya’da bulunmuştu.
Leo Schilperoord, gemiye bindikten birkaç gün sonra hastalandı ve 11 Nisan’da yaşamını yitirdi. Ardından eşi Mirjam’da belirtiler ortaya çıktı ve kısa süre içinde o da hayatını kaybetti. Üçüncü bir yolcunun ölümü ile olay uluslararası bir sağlık krizine dönüştü.
ANDES HANTAVİRÜSÜ VE YAYILMA RİSKİ
Salgında adı geçen virüs, hantavirüsün Andes suşu olarak biliniyor. Bu tür, nadiren de olsa insandan insana bulaşabiliyor. ECDC’ye göre Andes hantavirüsü, yakın ve uzun süreli temas yoluyla kişiden kişiye geçebilen tek hantavirüs türü.
Virüsün doğal taşıyıcısı kemirgenler ve genellikle enfekte hayvanların dışkısı, idrarı veya salyasıyla kirlenmiş havanın solunması yoluyla bulaşıyor. Bu nedenle salgının “sıfır noktası” yalnızca gemiyle sınırlı değil; yolcuların önceki seyahat rotaları kritik önemde.
KUZEY PATAGONYA ŞÜPHESİ
Arjantin yetkilileri, Neuquen, Rio Negro ve Chubut gibi kuzey Patagonya eyaletlerini hantavirüs açısından daha anlamlı bölgeler olarak öne çıkarıyor. Tierra del Fuego tarafında bugüne kadar yerel vaka kaydı bulunmuyor.
MV Hondius, 1 Nisan’da Ushuaia’dan yola çıktı. İlk belirtilerin birkaç gün sonra ortaya çıkması, virüsün gemide değil, yolcuların önceki temasları sonucu bulaşmış olabileceği ihtimalini güçlendiriyor.
TEMAS ZİNCİRİ VE ARAŞTIRMALAR
Leo Schilperoord’un ölümünden sonra yolculara ilk aşamada ölümün “doğal nedenlerle” gerçekleştiği söylendi. Eşi Mirjam’ın diğer yolcularla yakın temasta bulunması, temas zincirinin araştırılmasında kritik bir başlık oluşturdu.
ECDC’nin 7 Mayıs itibarıyla açıkladığı verilere göre gemiyle bağlantılı 7 semptomlu kişi ve 3 ölüm bildirilmiş, tüm yolcular ihtiyati olarak yüksek riskli temaslı kabul edilmişti.
Uzmanlar, Andes hantavirüsünün Kovid benzeri geniş çaplı bir pandemiye dönüşmesinin beklenmediğini vurguluyor. Virüsün bulaşma şekli nedeniyle genel toplum için risk düşük, ancak kapalı ve uzun süreli temas ortamlarında ölümcül olabileceği belirtiliyor.
KRİTİK SORU: BAŞLANGIÇ NOKTASI NEREDE?
Şimdi yetkililerin önündeki en kritik soru, ölümcül zincirin gerçekten Ushuaia’da mı başladığı, yoksa gemiye binmeden haftalar önce kuzey Patagonya’da mı bulaştığı. Araştırmalar, yolcuların önceki rotalarını, temaslarını ve kemirgen riski taşıyan ortamlardaki hareketlerini inceliyor.
