Bilim insanlarının yayımladığı yeni bir araştırma, günlük yaşamın en sık kullanılan ürünlerinden biri olan tuvalet kağıdıyla ilgili dikkat çekici sonuçlar ortaya koydu. Çalışmada, farklı ülkelerde satılan çok sayıda tuvalet kağıdı örneğinde insan sağlığı açısından risk oluşturabileceği belirtilen PFAS grubundaki kimyasallara rastlandı.
34 FARKLI PFAS TÜRÜ İNCELENDİ
ABD'deki Florida Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bilimleri Bölümü'nden Prof. Timothy Townsend liderliğinde yürütülen ve Environmental Science & Technology Letters dergisinde yayımlanan araştırmada, Kuzey Amerika, Afrika, Güney ve Orta Amerika ile Batı Avrupa'da satılan ticari tuvalet kağıtları incelendi. Araştırmacılar, örneklerde toplam 34 farklı PFAS türünü analiz etti.
"SONSUZ KİMYASALLAR" OLARAK BİLİNİYOR
PFAS (per- ve polifloroalkil maddeler), doğada çok uzun süre bozulmadan kalabildiği için "sonsuz kimyasallar" olarak adlandırılıyor. Uzmanlara göre bu maddeler çevrede ve canlı organizmalarda birikebiliyor. ABD Çevre Koruma Ajansı (EPA), PFAS grubundaki bazı kimyasalların doğurganlığın azalması, gebelikte yüksek tansiyon, bazı kanser türleri, hormon dengesizlikleri, yüksek kolesterol, bağışıklık sisteminin zayıflaması ve çocuklarda gelişim sorunları gibi çeşitli sağlık problemleriyle ilişkilendirildiğini belirtiyor.
EN YAYGIN KİMYASAL 6:2 DİPAP OLDU
Araştırmada en dikkat çeken bulgu ise 6:2 diPAP isimli PFAS türevi oldu. İncelenen tuvalet kağıdı örneklerinde tespit edilen PFAS bileşiklerinin büyük bölümünü bu maddenin oluşturduğu belirlendi. Aynı bileşiğin atık su çamurlarında da yüksek oranda bulunduğu ifade edildi. Araştırmacılar, kullanılan tuvalet kağıtları nedeniyle kanalizasyon sistemlerine her yıl önemli miktarda bu kimyasalın karışabileceğini hesapladı.
DAHA ZARARLI BİR MADDEYE DÖNÜŞEBİLİYOR
Bilim insanları, 6:2 diPAP'ın zamanla parçalanarak PFOA isimli daha riskli bir PFAS bileşiğine dönüşebileceğine dikkat çekiyor. EPA, PFOA için güvenli kabul edilen seviyenin oldukça düşük olduğunu belirtirken, bu dönüşümün çevre ve insan sağlığı üzerindeki etkilerinin daha kapsamlı araştırılması gerektiği ifade ediliyor.
SADECE TUVALET KAĞIDINDA BULUNMUYOR
PFAS kimyasalları daha önce şampuan, sabun, temizlik ürünleri, gıda ambalajları, plastik ürünler, halılar, yangın söndürme köpükleri, hijyenik pedler ve dönem iç çamaşırları gibi birçok üründe de tespit edilmişti. Ayrıca bu maddelerin toprakta, içme suyunda, insan kanında ve anne sütünde de bulunabildiği biliniyor.
ÜRETİM SÜREÇLERİ İÇİN ÇAĞRI YAPILDI
Araştırmayı yürüten ekip, tuvalet kağıdının PFAS'ın çevreye taşınmasında önemli kaynaklardan biri olabileceğini belirterek üretim süreçlerinde bu kimyasalların kullanılmadığı alternatif yöntemlerin geliştirilmesi gerektiğini vurguladı. Uzmanlar, hem çevresel kirliliğin azaltılması hem de insan sağlığının korunması için kalıcı kimyasalların kullanımının sınırlandırılmasının önemine dikkat çekti.