İzmir Büyükşehir Belediyesi, kentsel gelişim ve altyapı çalışmalarından kaynaklanan hafriyat toprağının çevreye zarar vermeden yönetilmesi için denetimlerine devam ediyor. Hafriyatın belirlenen sahalarda kontrollü biçimde depolanmasını sağlayan belediye, kullanım ömrünü tamamlayan döküm alanlarını da ağaçlandırarak yeniden doğaya kazandırıyor. Egeşehir AŞ Çevre Koruma ve Kontrol Müdürlüğü koordinasyonunda yürütülen çalışmalar kapsamında, İzmir genelinde bugüne kadar 963 bin 624 metrekarelik alanda 106 bin 390 fidan toprakla buluşturuldu. Hafriyat toprağının boş arazilere, tarım alanlarına, dere yataklarına ve ormanlık bölgelere kontrolsüz şekilde dökülmesinin önüne geçilmesi amaçlanıyor.
1 MİLYONU AŞKIN HAFRİYAT TOPRAĞI
Orman Genel Müdürlüğünden beş yıllığına devralınan Kemalpaşa Sütçüler Hafriyat Toprağı Depolama Sahası, İzmir Büyükşehir Belediyesinin en geniş ve aktif kullanılan depolama alanı olarak hizmet veriyor. 154 bin 743 metrekarelik alana sahip sahaya Kasım 2025'ten bu yana 1 milyon 86 bin 300 ton hafriyat toprağı kabul edildi. Aynı dönemde sahaya giriş yapan araç sayısı 42 bin 263'e ulaştı. Günlük ortalama 250 ila 400 aracın giriş yaptığı sahada denetimler, araçlar alana ulaşmadan başlıyor. Kontrollü depolama uygulamasıyla hafriyatın gelişigüzel biçimde doğaya bırakılmasının önlenmesi hedefleniyor. Kontrolsüz dökümler, görüntü ve çevre kirliliğine neden olmasının yanı sıra hafriyatın farklı atıklarla karışması durumunda toprak ve su kaynaklarını da kirletebiliyor.
TAŞIMA İŞLEMLERİ NASIL YAPILIYOR?
Hafriyat toprağı üreticileri ve nakliyeciler, taşıma işlemlerinden önce Hafriyat Yönetim Bilgi Sistemi'ne kayıt yaptırıyor. Taşınacak malzemenin kaynağı, ada ve parsel bilgileri, miktarı ile kullanılacak araçlar sisteme işleniyor. İzmir Büyükşehir Belediyesi ekiplerinin belgeleri kontrol etmesinin ardından taşıma işlemi başlatılıyor. Plaka tanıma sistemiyle araçlar, sisteme kayıtlı belge numaralarıyla eşleştiriliyor. Kantar üzerindeki kameralar aracılığıyla da kamyonların taşıdığı malzemeler inceleniyor. Denetim sırasında kamyonların dorselerindeki brandalar açılarak yükün niteliği kontrol ediliyor. Taşınan hafriyat toprağının altında sakıncalı bir malzeme tespit edilmesi durumunda, araç sahadan çıkmadan iş makineleri ve kepçelerle söz konusu malzeme yüklenerek geri gönderiliyor. Bu uygulamayla depolama sahalarına yalnızca uygun nitelikteki hafriyat toprağının alınması, farklı atıkların ise kabul edilmemesi sağlanıyor.
“BU SAHALAR OLDUKÇA ÖENMLİ”
İzmir Büyükşehir Belediyesi Çevre Koruma ve Kontrol Müdürü Sinem Çok, Sütçüler sahasının kapasitesinin 5 milyon metreküpün üzerinde olduğunu ve kapasitenin yaklaşık yarısının kullanıldığını belirtti. Çok, İzmir'in farklı bölgelerinde yeni depolama alanları oluşturulması için çalışmaların sürdüğünü ifade etti. Kontrollü depolama sahalarının önemine değinen Çok, “Bu sahalar oldukça önemli. Amacımız kaçak dökümleri engellemek, vatandaşı yasal sahalara yönlendirmek. İkincisi dijital veri altlığı hazırlamak istiyoruz. Şehrin hangi bölgesinden ne kadar miktarda geliyor, bunu belirleyebilmek istiyoruz. Kurumsal bellek oluşturmak istiyoruz” ifadelerini kullandı. Sinem Çok, kaçak dökümlerin yalnızca görüntü kirliliği olarak değerlendirilmemesi gerektiğini belirterek, bu uygulamaların çevre ve su kaynakları üzerinde de etkili olabileceğine dikkat çekti.
Hafriyatın yanı sıra inşaat yıkıntı atıkları ve asbest içeren malzemelerin de kontrolsüz biçimde dökülebildiğini ifade eden Çok, “Bu atıklar önce dere yataklarına, orman alanlarına veya kullanılmayan tarım arazilerine dökülüyor. Başta görüntü kirliliği ve çevre kirliliği oluşturuyor. Bu sadece hafriyat toprağı değil, inşaat yıkıntı atığı, asbest sıkıntısı var. Karışık malzeme geldiğinde yer altı sularına, dolayısıyla günlük kullandığımız şebeke suyuna, deniz sularına varana kadar her şeyi etkileyebilecek durumda. Dolayısıyla kaçak döküm kentler açısından büyük bir sıkıntı. Kaçak döküm konusunda hepimizin bilinçli olması gerekiyor” dedi.
YENİDEN AĞAÇLANDIRIP KULLANIMA SUNULUYOR
Kemalpaşa Sütçüler'deki çalışmaların bir bölümünü de kullanım ömrünü tamamlayan alanların yeniden doğaya kazandırılması oluşturuyor. Sinem Çok, geçmişte taş ve maden ocağı olarak kullanılan sahada dolum işlemlerinin tamamlanmasının ardından ağaçlandırma yapılacağını belirtti. Çok, alanın yeniden düzenlenmesini hedeflediklerini belirterek, “Sahanın kapasitesi dolduğunda veya süresi bittiğinde, bahçe toprağı döküp ağaçlandırıp Orman Bölge Müdürlüğü’ne bir orman alanı olarak teslim edeceğiz. Daha önceden taş ocağı, maden ocağı olan alanları böylelikle geri kazandırmış olacağız. Zaten koca bir obruk halinde devralıyoruz biz burayı. Orası eski haline geri dönsün diye oradayız. Dolumlar da Orman Bölge Müdürlüğü’nden aldığımız izinler doğrultusunda yapılıyor. Nihayetinde obruk gibi açılmış, muhteviyatı bozulmuş alanı biz tekrar ağaçlandırarak halkın, vatandaşın kullanımına geri sunmuş oluyoruz” dedi.
İZMİR’DEKİ DEPOLAMA SAHALARI
İzmir Büyükşehir Belediyesi, Sütçüler sahasının yanı sıra farklı ilçelerdeki hafriyat toprağı depolama alanlarında da çalışmalarını sürdürüyor. Menderes Küner Hafriyat Toprağı Depolama Sahası 73 bin metrekare, Ataköy 24 bin 750 metrekare, Dikili Deliktaş Hafriyat Toprağı Depolama Sahası ise 16 bin metrekare büyüklüğe sahip. Bergama’da da 122 bin metrekarelik bir depolama alanı bulunuyor. Dikili Deliktaş Hafriyat Toprağı Depolama Sahası, 4 Mayıs 2026 tarihinde faaliyete geçirildi. Belirlenen alanların etkin kullanılmasıyla inşaat ve altyapı çalışmalarından kaynaklanan hafriyatın güvenli şekilde yönetilmesi ve kontrolsüz dökümlerin çevre üzerindeki olumsuz etkilerinin azaltılması hedefleniyor.
963 BİN 624 METREKARELİK ALAN AĞAÇLANDIRILDI
İzmir Büyükşehir Belediyesi, kullanım ömrünü tamamlayan döküm sahalarını ağaçlandırma çalışmalarıyla yeniden doğaya kazandırıyor. Kent genelinde bugüne kadar toplam 963 bin 624 metrekarelik alanda 106 bin 390 fidan dikildi. Kasım 2012'de Evka-7 Döküm Sahası'nda 23 bin 748 metrekarelik alana 1.449 fidan dikilmesiyle başlayan çalışmalar kapsamında, Kırıklar Döküm Sahası'nda 51 bin 292 metrekarelik alana 2 bin 655, Bornova Gökdere Döküm Sahası'nda 189 bin 205 metrekarelik alana 18 bin 325, Urla 565 Nolu Bölme Güzelbahçe Yelki Döküm Sahası'nda 43 bin 60 metrekarelik alana 10 bin 300, Fatmacık Kayası Döküm Sahası'nda 150 bin 236 metrekarelik alana 4 bin 170, Şeytanderesi Döküm Sahası'nda 281 bin 865 metrekarelik alana 46 bin 947 ve Berbersalih Tepesi Döküm Sahası'nda 99 bin 15 metrekarelik alana 2 bin 752 fidan dikildi. Son olarak Şubat 2026'da Yelki Çalıca Tepe Döküm Sahası'nda 125 bin 203 metrekarelik alana 19 bin 792 fidan dikildi. Çalışmalarla kullanım ömrünü tamamlayan alanların yeniden ağaçlandırılması ve hafriyat toprağının kontrollü biçimde depolanması amaçlanıyor.
