AHMET BUĞRA TOKMAKOĞLU - EGE TELGRAF/ İzmir’de havalar serinlediğinde ailece gidilecek yer arayanların aklına genellikle sinema salonları, kafeler ve alışveriş merkezleri geliyor. Oysa kentin merkezinde, metrodan indikten sonra kısa bir yürüyüşle ulaşılabilecek ve hiçbir giriş ücreti ödenmeden gezilebilecek farklı kültür rotaları da bulunuyor. Bu rotalardan biri, Basmane’nin Akıncı Mahallesi’nde bulunan İzmir Kadın Müzesi. Konak Belediyesi tarafından 23 Ocak 2014’te açılan yapı, Türkiye’nin ilk kadın müzesi olma özelliğini taşıyor. Müze, Anadolu kadınının geçmişini, üretimini ve toplumsal mücadelesini görünür kılmak amacıyla oluşturuldu.
DUVARLARINDA HAYATLAR ASILI
Müze için seçilen yapı da sergilenen eserler kadar dikkat çekici. Basmane’nin tarihi dokusu içerisinde bulunan 19. yüzyıldan kalma İzmir evi, Avrupa ve geleneksel Türk mimarisinin izlerini aynı çatı altında taşıyor. Tarihi binanın restorasyonunun kadın restoratörler tarafından gerçekleştirilmesi, müzenin hikayesine ayrı bir anlam katıyor. Müzenin içerisinde farklı temalarla hazırlanmış toplam 13 oda bulunuyor. Her oda, kadınların tarih içindeki başka bir dönemine veya mücadelesine açılıyor. “Geçmişten Günümüze Kadınlar” bölümü, kadınların toplumsal yaşam içerisindeki değişen yerini ve görünmeyen emeğini hatırlatıyor. “Antik Dönem’de Anadolu’da Kadınlar” odası ise ziyaretçileri günümüzden çok daha eski dönemlere götürüyor.
İLKLERİ GERÇEKLEŞTİREN KADINLAR
Müzedeki “Öncü Kadınlar” bölümü, Türkiye tarihinde kendi alanlarında iz bırakan kadınların yaşamlarına odaklanıyor. Bilimden sanata, edebiyattan sahne dünyasına kadar farklı alanlarda mücadele veren kadınların fotoğrafları ve yaşam öyküleri bu bölümde ziyaretçilere sunuluyor. Müzenin bahçesinde Halide Edip Adıvar, Cahide Sonku, seramik sanatçısı Füreya Koral ve tiyatro oyuncusu Afife Jale’nin maskları görülebiliyor. Bahçedeki bir başka sürpriz ise Nazım Hikmet’in bir bank üzerine yerleştirilen heykeli oluyor. Heykele şairin dizeleri eşlik ediyor.
DİRENİŞİ ANLATIYOR
Müzenin en dikkat çekici bölümlerinden biri, kadınların toplumsal direnişlerine ayrılan oda. Burada kadınların farklı dönemlerde verdikleri mücadeleler belgeler ve hikayeler üzerinden aktarılıyor. Müze rehberlerinde özellikle 1828 yılında İzmir’de ekmek fiyatlarına karşı gerçekleştirilen kadın protestosuna dikkat çekiliyor. Bu bölüm, İzmirli kadınların kentin toplumsal tarihinde üstlendiği rolü yeniden hatırlatıyor. Müzenin ikinci katına çıkan merdivenlerde ise İzmirli kadınlara ait masklar ziyaretçileri karşılıyor. Böylece katlar arasındaki geçiş bile serginin bir parçasına dönüşüyor.
SANDIKLARDAN ÇIKAN KIYAFETLER
Müzenin giriş katında 19. yüzyıla ait kaftan, bindallı ve cepken gibi tarihi kıyafetler sergileniyor. İşlemeler, kumaşlar ve el emeği ayrıntıları yalnızca dönemin giyim kültürünü değil, kadınların üretim becerilerini de gözler önüne seriyor. Hol bölümünde Mustafa Kemal Atatürk’ün 1929 yılında Ankara Palas’ta, manevi kızı Nebile Hanım’ın düğününde onunla dans ederken çekilen fotoğrafı da bulunuyor. Koleksiyon eserlerinin yanı sıra Osmanlı ve Cumhuriyet dönemlerinden kalan belgeler, eşyalar, enstalasyon çalışmaları ve dönemsel sergiler de müze rotasına dahil ediliyor.
ÇOCUKLARLA GEÇMİŞE AÇILAN BİR GÜN
Kadın Müzesi yalnızca yetişkinlere yönelik bir sergi alanı olarak düşünülmemeli. Okuma çağındaki çocuklarla birlikte gezildiğinde, ders kitaplarında karşılaşılan isimlerin ve dönemlerin daha somut biçimde anlaşılmasına yardımcı olabilir. Her odada başka bir yaşam öyküsünün anlatılması, çocukların müzeyi tekdüze bir sergi alanı gibi değil, bölümlere ayrılmış bir hikaye olarak gezmesini sağlayabilir. Gezi sırasında çocuklara ailedeki kadınların geçmişini sormak, eski fotoğraflardan veya kuşaktan kuşağa aktarılan eşyalardan söz etmek ziyareti kişisel bir hafıza yolculuğuna dönüştürebilir. Müzenin arşiv ve kütüphane bölümleri ise kadın tarihi üzerine araştırma yapmak isteyen ziyaretçilere farklı kaynaklar sunuyor.
GİRİŞ ÜCRETİ ÖDENMİYOR
İzmir Büyükşehir Belediyesinin güncel müze rehberinde İzmir Kadın Müzesi’ne girişin ücretsiz olduğu belirtiliyor. Bu nedenle gezinin temel maliyeti toplu taşıma ve isteğe bağlı çevre harcamalarından oluşuyor. Müzenin çalışma saatleri 09.00 ile 17.00 arasında gösteriliyor. Belediye sayfasında pazartesi günleri kapalı olduğu belirtilirken güncel müze rehberlerinde pazar günü de kapalı görünüyor. Bu nedenle burası özellikle cumartesi günü yapılacak aile gezileri için değerlendirilebilir. Pazar günü veya resmi tatilde gitmek isteyenlerin yola çıkmadan önce 0232 484 04 81 numaralı telefondan güncel durumu doğrulaması gerekiyor.
METRODAN İNİP TARİHI BASMANE’YE YÜRÜYÜN
İzmir Kadın Müzesi, Akıncı Mahallesi 1298 Sokak No:14 Basmane adresinde bulunuyor. Toplu taşımayla gelecek ziyaretçiler İzmir Metrosu’nu kullanarak Basmane İstasyonu’nda inebilir. Basmane, Narlıdere Kaymakamlık ile Evka 3 arasında çalışan mevcut metro hattının istasyonları arasında yer alıyor. İstasyondan çıktıktan sonra telefon haritasına “İzmir Kadın Müzesi” yazılarak tarihi yapıya kısa bir yürüyüşle ulaşılabiliyor. Müze gezisinin ardından Basmane’nin tarihi sokakları, Dönertaş Sebili ve çevredeki eski İzmir evleri görülebilir. Böylece ücretsiz müze ziyareti birkaç saatlik kent yürüyüşüne dönüştürülebilir.
