İzmir'in Torbalı ilçesinde yetiştirilen domatesler, kurutulmak üzere yaz güneşinin altına serilmeye başladı. Tarlalarda kurutulan domatesler, daha sonra ilçedeki işletmelerde işlenerek başta İtalya olmak üzere Amerika, Hollanda ve Brezilya gibi birçok ülkeye ihraç ediliyor. Ortalama 170 TL fiyatla ihraç edilen Torbalı kuru domatesi, dünya genelinde farklı pazarlarda tüketicilerle buluşuyor.
DOMATESLER TARLADA GÜNEŞE BIRAKILIYOR
Torbalı Ovası'nda nisan ayında ekimi yapılan ve temmuz ayında hasat edilen domatesler, kurutma işlemi için tarlalara taşınıyor. Kamyonlarla üretim alanlarına getirilen domatesler, sabahın erken saatlerinde tarlaya gelen işçiler tarafından kesiliyor. İkiye ayrılan domatesler, beyaz örtülerin üzerine sıralanarak güneş altında kurumaya bırakılıyor. Müşteri taleplerine göre kükürtlü veya tuzlu olarak hazırlanan domatesler, yaklaşık bir hafta boyunca güneş altında bekletiliyor.
BİNLERCE İŞÇİ ÇALIŞIYOR
Torbalı Ovası'nda yaklaşık 50 bin dönümlük arazide yürütülen çalışmalarda yaklaşık bin işçi görev yapıyor. Kurutma işlemi tamamlanan domatesler, işlenmek üzere ilçedeki fabrikalara gönderiliyor. Fabrikalarda çeşitli işlemlerden geçirilen ürünler daha sonra ihracata hazırlanıyor. Torbalı kuru domatesi, İtalya, Amerika, Hollanda ve Brezilya başta olmak üzere farklı ülkelere gönderiliyor.
DÜNYADA 100 ÜLKEYE ULAŞIYOR
Torbalı Ticaret Odası Başkanı Abdulvahap Olgun, kuru domates üretiminin ilçeden başlayarak Türkiye geneline yayıldığını belirtti. Olgun, "Torbalı'da başlayan kuru domates üretimi yavaş yavaş ülke geneline yayılmaya başladı. Nem oranı ve güneş açısı domatesin kuruması açısından oldukça önemli. İşçi kardeşlerimiz tarafından ikiye bölünen domatesler, yaklaşık 7 gün boyunca güneşin altında kalıyor. Sonra toplanıyor ve işletmelere gönderiliyor. İşletmelerde de işlenip ihraç ediliyor. Tarıma dayalı sanayinin gelişmesini istiyoruz. Çünkü önemli bir ovanın üzerindeyiz ve çok sayıda fabrikamız var. Buradaki fabrikalarımız, burada yetişen ürünleri işleyip dünyaya ihraç etsin" diye konuştu.
"İTALYANLAR KURU DOMATESİ ÇOK SEVİYOR"
Torbalı kuru domatesinin coğrafi işaret aldığını belirten Abdulvahap Olgun, ürünün dünya pazarındaki yerinin güçlendiğini ifade etti. Olgun, "Literatürde artık ‘Torbalı kuru domatesi' olarak geçiyor ve dünyanın her tarafında bu şekilde anılıyor. İtalyanlar kuru domatesi çok seviyor. İhracatta İtalya birinci sırada yer alıyor. Çünkü İtalyanlar bunu pizzada kullanıyor. Pizzaya tadını, lezzetini veren veya oradaki sosların temeli bizim domatesimiz. İtalyanlar özellikle bizim kuru domatesimizi tercih ediyorlar ve bu da dünyada büyük bir ilgi görüyor. Amerika Birleşik Devletleri ve Brezilya'da hamburger veya sandviçlerde kullanıyorlar. Son dönemde Hollanda'dan da çok büyük talep geldi. Hollandalılar salatada kullanıyorlar. Çiftçimiz de bu durumdan memnun" ifadelerini kullandı.
REKOLTENİN ARTMASI BEKLENİYOR
Torbalı Ovası'nda bu yıl yaklaşık 50 bin dönümlük alanda domates ekimi yapıldığını aktaran Olgun, ürünlerin tamamının kurutmalık olmadığını, bir bölümünün salça üretiminde kullanıldığını belirtti. Olgun, kurutmalık domates üretiminin payının giderek arttığını ifade ederek, "Bunun tamamı kurutmalık değil, önemli bir kısmı salçaya, bir kısmı da kurutmaya gidiyor. Kurutmalığın payı gittikçe artmaya başladı, artması için de çalışmalar yapıyoruz. Ürettiği domatesin tamamını salçaya verdiği zaman fiyat düşüyor ama bir kurutma alternatifi ortaya çıktığı zaman ürünün değeri artıyor. Bu yıl rekoltede de bir yükselme var. Sezon geç başladı. Normalde biz bu görüntüleri Temmuz ayının başında yaşardık. Şuan Temmuz ayının sonunda başladı, Ağustos boyunca da devam edecek" diye aktardı.
HASATTA YÜZDE 15 ARTIŞ BEKLENİYOR
Üretici Kemal Saygıner ise bu yıl hasatta geçen yıla göre yaklaşık yüzde 15 artış beklediklerini belirtti. Saygıner, "Sezona 10 gün önce başladık. Geçen yıl aldığımız yağışların, özellikle Torbalı'daki yağmurların bereketini bu kez hasatta görüyoruz. Bu yıl önceki yıla göre hasatta yaklaşık yüzde 15'lik bir artış var. Her sabah yaklaşık 16 kamyon ve 320 kişilik ekibimizle sabah saat 5 gibi tarlada hasada başlıyoruz. Buraya gelen mallarımız kamyonlarla sergimize dökülüyor. Dökülen ürünlerimiz çalışanlarımız tarafından tek tek ortadan ikiye bölünüyor. Akşam saatlerinde ise bir gün önceden kesilmiş ve kurumaya hazır hale gelmiş ürünlerin toplanması gerçekleştiriliyor. Fabrikamıza gönderdiğimiz bu ham maddeyi tamburlar, bantlar ve sarsaklar aracılığıyla ön elemeden geçirip yabancı maddelerden arındırıyoruz. Ardından kafeslerde ve soğuk havalarda müşterilerimizden gelecek siparişleri bekletiyoruz" ifadelerini kullandı.
"10 GÜNLÜK BİR GECİKME OLDU"
Saygıner, üretim sürecine ilişkin yaptığı açıklamada, dikim dönemindeki hava koşullarının hasat tarihini etkilediğini belirtti. Saygıner, "Bu yıl dikim sırasında yağmur dönemi yaşandı. İlk dikiliş zamanı sel olduğu için bir 10 gün ara verildi. Dolayısıyla dikim işlerinde 10 günlük bir gecikme oldu, bu da hasada 5 gün olarak yansıdı. Geçen yıl ayın 10'unda başlamıştık, bu yıl ise ayın 15'inde hasat sürecini başlatmış olduk. Ağustos sonu ve eylülün ilk haftasına kadar tarladaki hasat devam edecek. Dikim sırasına göre kademeli olarak bu süreç ilerler. 6 günde bir olmak üzere toplam 42 günlük bir kurutma sürecimiz var. Toplamda 9 bin ile 10 bin ton arasında yaş domates keserek yaklaşık 600 ton civarında kuru domates elde etmeyi hedefliyoruz" diye aktardı.