Son yıllarda kilo kontrolü amacıyla kullanılan zayıflama iğneleri, hızlı ve belirgin kilo kaybı sağlaması nedeniyle giderek daha fazla tercih ediliyor. Ancak bu ilaçların olası yan etkileri, özellikle safra kesesinde taş bulunan kişilerde soru işaretlerine neden oluyor. Kilo vermek amacıyla kullanılan bazı ilaçların safra kesesi ve safra yollarıyla ilgili hastalıkların görülme riskini artırabildiği belirtiliyor. Genel Cerrahi Bölümü'nden Op. Dr. Ali Can Yalı, zayıflama iğnelerinin safra kesesi üzerindeki etkilerine ilişkin önemli açıklamalarda bulundu. Yalı, özellikle GLP-1 reseptör agonistlerinin kullanımında safra kesesi hastalıkları açısından dikkatli olunması gerektiğini belirterek tedavi kararının kişiye özel verilmesinin önemini vurguladı.
YÜZDE 37'LİK RİSK ARTIŞI
Zayıflama tedavilerinin bazı sağlık sorunlarını da beraberinde getirebildiğini belirten Op. Dr. Ali Can Yalı, kilo kontrolünde kullanılan ilaçların önemli bir bölümünü GLP-1 reseptör agonistlerinin oluşturduğunu ifade etti. Bu ilaçların iştahı azaltarak ve tokluk hissini artırarak kilo kaybına yardımcı olduğunu aktaran Yalı, 2022 yılında JAMA Internal Medicine dergisinde yayımlanan bir araştırmaya dikkat çekti. 76 randomize kontrollü çalışmanın ve 100 binden fazla katılımcının değerlendirildiği meta-analizde, bu ilaçların safra kesesi ve safra yolu hastalıklarında göreceli riski yaklaşık yüzde 37 artırdığı belirlendi. Özellikle kilo verme amacıyla kullanıldıklarında risk artışının daha belirgin olduğu bildirildi. Yalı, yüzde 37'lik artışın ilacı kullanan her üç kişiden birinde safra taşı oluşacağı anlamına gelmediğini, riskin ilaç kullanmayan kişilere kıyasla göreceli olarak arttığını belirterek "Son yıllarda kilo kontrolünde kullanılan ilaçlar, sağladıkları belirgin kilo kaybı nedeniyle giderek yaygınlaştı. Ancak bu tedavilerin olması muhtemel yan etkileri de bazı soruları beraberinde getirebiliyor. Özellikle safra kesesinde taş bulunan hastalar, ‘Safra kesemde taş var, zayıflama iğnesi kullanabilir miyim?’ sorusunu hekimlere çok sık soruyor. İştahı baskılayan ve tokluk hissi sağlayan bu ilaçların, egzersiz ve klasik diyet programlarını uygulayanlara oranla çok daha yüksek oranda kilo kaybı sağladığı düşünülüyor. Kilo kontrolünde kullanılan ilaçların önemli bir bölümünü GLP-1 reseptör agonistleri oluşturuyor. Bu ilaçlar, iştahı azaltarak ve tokluk hissini artırarak kilo kaybına yardımcı oluyor. 2022 yılında JAMA Internal Medicine dergisinde yayımlanan, 76 randomize kontrollü çalışmanın ve 100 binden fazla katılımcının değerlendirildiği araştırmada bir meta-analizde, bu ilaçların kullanımının safra kesesi ve safra yolu hastalıklarında yaklaşık yüzde 37 oranında göreceli olarak riski artırdığı belirlendi. Özellikle kilo verme amacıyla kullanıldıklarında risk artışının daha belirgin olduğu bildirildi. Ancak bu oran, ilacı kullanan her üç kişiden birinde safra taşı oluşacağı anlamına gelmiyor. Riskin, kullanmayan kişilere göre göreceli olarak arttığını ifade ediyor" dedi.
HIZLI KİLO KAYBI SAFRA TAŞI OLUŞUMUNU KOLAYLAŞTIRABİLİR
Zayıflama iğneleriyle kısa sürede verilen kiloların safra kesesi üzerinde etkili olabileceğini belirten Yalı, hızlı kilo kaybının taş oluşumuna zemin hazırlayabildiğini söyledi. Bu durumun birkaç olası nedeni bulunduğunu aktaran Yalı, hızlı ve belirgin kilo kaybının safradaki kolesterol yoğunluğunu artırabildiğini ve taş oluşumunu kolaylaştırabildiğini ifade etti. Benzer bir durumun hızlı kilo verdiren diyetler ve obezite cerrahisi sonrasında da görülebildiğini belirtti. Bazı GLP-1 temelli ilaçların safra kesesinin boşalma fonksiyonunu etkileyebileceğini de kaydeden Yalı, safranın kesede daha uzun süre kalmasının taş oluşumunu kolaylaştırabileceğine dikkat çekti. Yalı, "Bu ilişkinin birkaç olması muhtemel nedeni bulunuyor. Öncelikle hızlı ve belirgin kilo kaybı, safranın kolesterol açısından yoğunlaşmasına ve taş oluşumuna zemin hazırlayabiliyor. Benzer bir durum, hızlı kilo verilen diyetler ve obezite cerrahisi sonrasında da görülebiliyor. Ayrıca bazı GLP-1 temelli ilaçların safra kesesinin boşalma fonksiyonunu etkileyebileceği düşünülüyor. Safranın kesede daha uzun süre kalması da taş oluşumunu kolaylaştırabilir. Ancak bu mekanizmaların bütün ilaçlarda aynı düzeyde etkili olduğu kesin olarak söylenemez" diye konuştu.
TAŞI OLANLAR ZAYIFLAMA İĞNESİ KULLANABİLİR Mİ?
Safra kesesinde taş bulunmasının zayıflama iğnesi kullanımı açısından tek başına kesin bir engel oluşturmadığını belirten Op. Dr. Ali Can Yalı, tedavi öncesinde hastaların sağlık geçmişinin değerlendirilmesi gerektiğini söyledi. Özellikle daha önce safra kesesi ağrısı, akut kolesistit olarak bilinen safra kesesi iltihabı, safra kanalına taş düşmesi veya safra taşına bağlı pankreatit geçiren kişilerin durumunun dikkate alınması gerektiğini ifade etti. Hiçbir şikayeti bulunmayan hastalarla tekrarlayan safra kesesi ağrıları yaşayan kişilerin aynı şekilde değerlendirilmesinin doğru olmadığını belirten Yalı, şikâyeti bulunan hastaların tedavi öncesinde genel cerrahi uzmanına başvurmasının uygun olacağını kaydetti. Gerekli görülen durumlarda cerrahi tedavi seçeneğinin de değerlendirilebileceğini söyledi. Yalı, "Safra kesesinde taş bulunması, zayıflama iğnelerinin kullanımı açısından tek başına mutlak bir engel değildir. Ancak hastanın daha önce safra kesesi ağrısı, akut kolesistit (safra kesesi iltihabı), safra kanalına taş düşmesi veya safra taşına bağlı pankreatit geçirip geçirmediği mutlaka değerlendirilmelidir. Hiçbir şikâyeti olmayan hastalarla, tekrarlayan safra kesesi ağrıları yaşayan hastaların aynı şekilde değerlendirilmesi doğru değildir. Özellikle safra taşına bağlı şikâyetleri bulunan hastalarda tedavi öncesinde genel cerrahi hekimlerinin değerlendirme yapması daha uygundur. Gerektiğinde cerrahi tedavi seçeneği de gündeme gelebilir" ifadelerini kullandı.
BU BELİRTİLER VARSA DİKKAT!
Zayıflama iğnesi kullanan kişilerin tedavi sürecinde ortaya çıkan belirtileri takip etmesi gerektiğini belirten Yalı, her karın ağrısının ilacın basit bir yan etkisi olarak değerlendirilmemesi gerektiğini vurguladı. Özellikle karnın sağ üst bölümünde şiddetli veya uzun süren ağrı, tekrarlayan kusma, ateş ya da sarılık gelişmesi durumunda safra kesesi ve safra yollarına ilişkin komplikasyonların araştırılması gerektiğini ifade etti. Bu belirtilerin görülmesi halinde gecikmeden tıbbi değerlendirme yapılması gerektiğini bildirdi. Yalı, zayıflama iğnelerinin uygun hastalarda obezite tedavisine önemli katkılar sağlayabildiğini ancak safra kesesi hastalıkları açısından risklerin de göz önünde bulundurulması gerektiğini belirtti. Tedavi kararının hastanın mevcut safra kesesi hastalığı, geçmişte yaşadığı şikâyetler ve ilaçtan beklenen yarar birlikte değerlendirilerek verilmesi gerektiğini kaydeden Yalı, zayıflama iğnelerinin mutlaka hekim kontrolünde kullanılması gerektiğini sözlerine ekledi.





