Öğrenci affı ve yükseköğretime ilişkin çeşitli düzenlemeleri içeren "Yükseköğretim Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun", Resmi Gazete’de yayımlandı.
Kanunla yükseköğretim kurumlarında öğrenim gören öğrencilerden akademik personele, üniversitelerin teşkilat yapısından akademik çalışmalara ilişkin yaptırımlara kadar birçok konuda yeni hükümler getirildi.
AZAMİ ÖĞRENİM SÜRESİNİ DOLDURANLARA EK SINAV HAKKI
Düzenlemeyle, azami öğrenim süresi sonunda kayıtlı olduğu öğretim kurumundan mezun olabilmek için intörn eğitimi dönemi hariç son sınıfta bulunan öğrencilere yeni haklar tanındı.
Bu öğrenciler, başarısız oldukları veya daha önce alamadıkları teorik ya da uygulamalı bütün dersler için iki ek sınav veya tekrar hakkından yararlanabilecek.
Teorik veya uygulamalı derslerden başarılı olduğu halde uygulamalı eğitime ya da intörn eğitimine başlamamış öğrenciler ile bu eğitimlere başlayıp tamamlamamış veya başarısız olmuş öğrencilerin de uygulamalı veya intörn eğitimlerini tamamlamalarına imkan sağlanacak.
Ancak azami öğrenim süresini dolduran ara sınıf öğrencileri için ek sınav hakkı verilmeyecek.
BAŞKASINA TEZ VE AKADEMİK ÇALIŞMA YAPTIRANA YENİ YAPTIRIM
Kanunla akademik çalışmaların kişisel emek ve birikime dayanması şartına ilişkin yeni düzenlemeler yapıldı.
Kişisel emek ve birikimine dayanmayan, başkaları tarafından ücret karşılığında veya ücretsiz şekilde hazırlanan yayın ve çalışmaları atama, yükselme, unvan veya derece kazanmak amacıyla kullanan kişilere meslekten çıkarma cezası uygulanacak.
Aynı yaptırım, söz konusu fiilleri başka kişiler adına gerçekleştirenler veya bu fiillere aracılık edenler için de geçerli olacak.
Anket uygulaması ve veri toplama gibi akademik değerlendirme içermeyen katkılar ise bu kapsamın dışında tutulacak.
BAŞKASINA TEZ YAZDIRANIN DİPLOMASI VE AKADEMİK UNVANI GERİ ALINACAK
Kişisel emeği ve akademik birikimi dışında, ücretli veya ücretsiz olarak, kısmen ya da tamamen başkalarına yazdırdığı tez, makale, kitap veya yaptırdığı proje gibi çalışmalarla ön lisans, lisans ya da lisansüstü diploma derecesi veya akademik unvan alan kişiler üniversite öğretim mesleğinden çıkarılacak.
Bu şekilde elde edilen akademik derece ve unvanlar da geri alınacak.
Söz konusu düzenleme, anket uygulaması ve veri toplama gibi akademik değerlendirme içermeyen katkıları kapsamıyor.
BAŞKALARI ADINA AKADEMİK ÇALIŞMA YAPANLARA ADLİ PARA CEZASI
Yayın veya çalışmaları ücretli ya da ücretsiz şekilde, kısmen veya tamamen başkaları adına yapan, üreten veya bunlara aracılık eden kişiler hakkında 5 bin günden 10 bin güne kadar adli para cezası uygulanacak.
Fiilin meslek edinilmiş şekilde işlenmesi halinde verilecek adli para cezası 10 bin günden az, 20 bin günden fazla olamayacak.
Başkaları tarafından hazırlanan yayın ve çalışmaları kullanarak diploma derecesi veya akademik unvan alan kişilere ise 5 bin günden 10 bin güne kadar adli para cezası verilecek.
Bu suç nedeniyle tüzel kişiler hakkında Türk Ceza Kanunu'nun ilgili hükümleri uygulanacak.
SAHTE DİPLOMA VE BELGEYE DE CEZA GELİYOR
Türk veya yabancı yükseköğretim kurumlarına ait diploma, mezuniyet belgesi veya sertifika belgesini sahte olarak düzenleyenler ile bu belgeleri düzenletenler, Türk Ceza Kanunu'nun "resmi belgede sahtecilik" hükmü kapsamında cezalandırılacak.
ÖĞRENCİ AFFIYLA ÜNİVERSİTEYE DÖNÜŞ İMKANI
Kanunla yükseköğretim kurumlarında öğrenim gören veya daha önce öğrenim hakkını kaybeden öğrenciler için kapsamlı bir af düzenlemesi de yapıldı.
Hazırlık sınıfı dahil olmak üzere bütün sınıflarda intibak, ön lisans, lisans tamamlama, lisans ve lisansüstü öğrenim gören öğrencilerden kendi isteğiyle ilişiği kesilenler de dahil olmak üzere, belirlenen istisnalar dışında her ne sebeple olursa olsun ilişiği kesilenler yeniden öğrenim hakkından yararlanabilecek.
Aynı şekilde bir yükseköğretim programını kazanarak kayıt yapma hakkı elde ettiği halde kayıt yaptırmayanlar da düzenleme kapsamında üniversiteye başvurabilecek.
Bu kişilerin, düzenlemenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 4 ay içinde ilişiklerinin kesildiği veya kayıt hakkı kazandıkları yükseköğretim kurumuna başvurmaları gerekecek.
Şartları taşıyan öğrenciler, belirlenen esaslar doğrultusunda 2026-2027 eğitim öğretim yılında yeniden öğrenimlerine başlayabilecek.
ÖĞRENCİ AFFININ KAPSAMI DIŞINDA KALANLAR
Düzenleme bütün ilişik kesme durumlarını kapsamıyor.
Terör suçu, kasten öldürme, işkence, eziyet, cinsel saldırı, çocukların cinsel istismarı, uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçlarından mahkum olanlar düzenlemeden yararlanamayacak.
Sahte belge nedeniyle kaydı iptal edilenler ve kayıt sırasında sahte belge verenler de öğrenci affı kapsamında olmayacak.
Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'nun "manevi, mali veya bağlantılı haklara tecavüz" başlığındaki suçlar nedeniyle ilişiği kesilenler de yeniden öğrenim hakkından yararlanamayacak.
Ayrıca terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı nedeniyle ilişiği kesilen öğrenciler de düzenlemenin dışında tutulacak.
ASKERLİK ERTELEMESİ YENİDEN ÖĞRENİME BAŞLAYANLAR İÇİN UYGULANACAK
Öğrenci affından yararlanarak yeniden öğrenime başlayanların askerlik ertelemeleri, Askeralma Kanunu'nun "Erteleme" başlıklı hükmünde yer alan usul ve esaslara göre yapılacak.
Düzenlemenin yürürlüğe girdiği tarihte askerlik görevini yapmakta olan kişiler ise terhislerini takip eden 2 ay içinde ilgili yükseköğretim kurumuna başvurmaları halinde kanunda belirtilen haklardan yararlanabilecek.
POLİS, JANDARMA, SAHİL GÜVENLİK VE MSÜ ÖĞRENCİLERİ KAPSAM DIŞINDA
Anayasa uyarınca özel kanun hükümlerine tabi olan Polis Akademisi ile buna bağlı eğitim-öğretim kurumları, Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi ile bunlara bağlı eğitim-öğretim kurumları öğrenci affı kapsamında olmayacak.
Milli Savunma Üniversitesine bağlı harp okulları, astsubay meslek yüksekokulları ve enstitüler de düzenlemenin dışında tutuldu.
Ayrıca Milli Savunma Bakanlığı, Polis Akademisi, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı nam ve hesabına başka yükseköğretim kurumlarında öğrenim görmekteyken kendi isteğiyle veya başka sebeplerle ilişiği kesilen öğrenciler hakkında da bu madde hükümleri uygulanmayacak.
ÜNİVERSİTELERİN EĞİTİM VE ÖĞRETİME BAŞLAMA SÜRECİ DE DÜZENLENDİ
Kanunla, devlet veya vakıf ayrımı yapılmaksızın kanunla kurulan yükseköğretim kurumlarının eğitim ve öğretime başlamasına ilişkin düzenleme de yapıldı.
Yükseköğretim kurumları, eğitim ve öğretime Yükseköğretim Kurulunun kararıyla başlayacak.
Eğitim ve öğretime başlayan akademik birimler, sonradan ortaya çıkan sebepler doğrultusunda ilgisine göre fakülte, enstitü ve yüksekokullar Cumhurbaşkanı kararıyla kapatılabilecek.
Konservatuvar, meslek yüksekokulu, uygulama ve araştırma merkezi gibi akademik birimler ise YÖK kararıyla kapatılabilecek.
67 YAŞINI DOLDURAN UZMANLARA YENİ ÇALIŞMA İMKANI
Kanun'un "Kurumlara dönüş" başlıklı hükmünde belirtilen koşulları taşıyan ve 67 yaşını dolduran, tıpta ve diş hekimliğinde uzmanlık mevzuatına göre uzman olup devlet yükseköğretim kurumlarında daha önce çalışmış öğretim üyeleri için de yeni bir imkan getirildi.
Bu kişiler, 3 yıl içinde ihtiyacı bulunan bir yükseköğretim kurumuna başvurmaları halinde sözleşmeli olarak çalıştırılabilecek.
VAKIF ÜNİVERSİTELERİNDE VERGİ TEŞVİKİNDE ŞART DEĞİŞİYOR
Vakıf yükseköğretim kurumlarının personel ücretlerinden kesilen gelir vergisinin iade edilmesine yönelik teşvikten yararlanabilmesi için aranan toplam öğrenci sayısının en az yüzde 50'sinin tezli yüksek lisans ve doktora öğrencilerinden oluşması şartı kaldırılacak.
48 ÜNİVERSİTEYE YENİ AKADEMİK KADROLAR İHDAS EDİLECEK
Tıpta uzmanlık eğitimi kontenjanlarında araştırma görevlisi kadrolarının kullanılmaya başlanması nedeniyle ortaya çıkan araştırma görevlisi kadro ihtiyacının karşılanması başta olmak üzere, yükseköğretim kurumlarının öğretim elemanı ihtiyacının karşılanması amacıyla 48 üniversiteye yeni kadrolar ihdas edilecek.
Bu kapsamda üniversitelere profesör, doçent, doktor öğretim üyesi ve araştırma görevlisi kadroları verilecek.
YÜKSEKÖĞRETİM DENETLEME KURULU ÜYELERİNİN ÖZLÜK HAKLARI DÜZENLENDİ
Yükseköğretim Denetleme Kurulu üyelerinin Kurulda geçirdikleri süreler, tabi oldukları özel kanun hükümlerine göre fiilen mesleklerinde geçirilmiş sayılacak.
Bu süreler, üyelerin terfi, birinci sınıfa ayrılma ve birinci sınıf olma sürelerinin hesabında dikkate alınacak.
Üyelerin yaş haddinin belirlenmesinde ise üye seçilmeden önce görev yaptıkları kadronun yaş haddi esas alınacak.
YENİ DÜZENLEMELERLE BİRLİKTE ÖĞRENCİLERE VE ÜNİVERSİTELERE YENİ HAKLAR
Resmi Gazete'de yayımlanan kanunla öğrenci affından azami öğrenim süresini dolduran son sınıf öğrencilerine yönelik ek sınav imkanına, akademik çalışmaların hazırlanmasına ilişkin yeni yaptırımlardan üniversitelerin akademik kadro ihtiyaçlarının karşılanmasına kadar birçok alanda düzenleme yapıldı.
Öğrenci affı kapsamında yeniden üniversiteye dönmek isteyenlerin ise düzenlemenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 4 aylık başvuru süresini dikkate almaları gerekecek.
