AHMET BUĞRA TOKMAKOĞLU-EGETELGRAF/ İzmir’in Urla ilçesinde bulunan tarihi sabun fabrikası, kapsamlı restorasyon ve dönüşüm çalışmaları sonrası yeni nesil bir araştırma merkezine dönüştürüldü. Uzun yıllar kullanılmayan tarihi yapı, enerji piyasaları için yapay zeka teknolojileri geliştiren Vitus Commodities’in yeni merkezi olarak yeniden işlev kazandı.
TARİHİ FABRİKA YENİDEN HAYAT BULDU
Urla İskele Mahallesi’nde yer alan iki katlı taş bina, geçmişte bölgenin önemli sabun üretim merkezlerinden biri olarak faaliyet gösteriyordu. Osmanlı döneminden itibaren Urla’da sabun üretiminin yaygın olduğu bilinirken, mevcut fabrikanın 1950-1970 yılları arasında farklı etaplarla inşa edildiği belirtiliyor. Uzun süre atıl kalan ve kullanılmayan yapı, Vitus Commodities tarafından satın alınarak restore edildi.
ŞU ANDA NE İÇİN KULLANILIYOR?
Enerji piyasalarında yapay zeka, makine öğrenimi ve derin öğrenme teknolojileri üzerine çalışan Vitus Commodities, merkezini Urla’ya taşıma kararı aldı. Şirket, yeni çalışma alanını sıradan bir ofis yerine tarihi bir fabrikanın dönüştürülmesiyle oluşturmayı tercih etti. Böylece hem kültürel mirasın korunması hem de tarihi yapının yeniden kent yaşamına kazandırılması hedeflendi.
RESTORASYON ÇALIŞMALARI 3 YIL SÜRDÜ
Tarihi yapının restorasyon ve dönüşüm süreci ONZ Mimarlık tarafından yürütüldü. Temmuz 2017’de başlayan çalışmaların Haziran 2020’de tamamlandığı açıklandı. Yaklaşık 1200 metrekarelik kullanım alanına sahip bina, modern çalışma ihtiyaçlarına uygun şekilde yeniden düzenlendi.
TESCİLLİ KÜLTÜR VARLIĞI
Urla’daki tarihi sabun fabrikası, İzmir 1 Numaralı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu’nun kararıyla “2. Grup korunması gerekli taşınmaz kültür varlığı” olarak tescillenmiş durumda. Ayrıca yapı, 1. Derece Arkeolojik Sit Alanı sınırları içerisinde yer alıyor.
AÇIK OFİS SİSTEMİ TERCİH EDİLDİ
Yeni araştırma merkezinin iç tasarımında özellikle üst katta açık ofis sistemi kullanıldı. Tarihi ahşap çatı yapısının korunmasına özen gösterilirken, mekanlar arasında kesintisiz bir akış oluşturuldu. Toplantı odaları ve yönetim alanları ise özel kullanım gereksinimlerine göre ayrı bölümlerde tasarlandı.
SANAT GALERİSİ VE AÇIK HAVA MÜZESİ OLUŞTURULDU
Dönüşüm projesinde yalnızca çalışma alanları değil, kamusal kullanım alanları da planlandı. Avluya bakan bölümde halka açık bir sanat galerisi oluşturulurken, eski sabun üretim makineleri ve tarihi materyaller açık hava müzesinde sergilenmeye başlandı. Yapının geçmiş üretim dönemini simgeleyen büyük metal kazanlar ise peyzaj alanında oturma ünitesi olarak yeniden değerlendirildi.
TARİHİ DOKU İLE MODERN TASARIM BİRLEŞTİRİLDİ
Projede beton, ahşap ve korten metal gibi endüstriyel dokuyu yansıtan malzemeler tercih edildi. Tarihi yapının özgün mimarisi korunurken, modern çalışma kültürüne uygun sosyal alanlar da oluşturuldu. Sessiz çalışma alanları, mini mutfak, dinlenme bölümleri ve beyin fırtınası alanlarıyla yapı çok amaçlı bir araştırma merkezine dönüştürüldü.
URLA’NIN KÜLTÜREL HAFIZASI KORUNDU
Tarihi sabun fabrikasının yeniden işlevlendirilmesiyle birlikte, Urla’nın önemli endüstriyel miras yapılarından biri yeniden kent yaşamına kazandırıldı. Projenin, hem tarihi dokunun korunması hem de modern teknoloji üretiminin aynı çatı altında buluşması açısından dikkat çekici bir örnek oluşturuyor.
