Sosyal Güvenlik Kurumu, malulen emeklilik hakkından yararlanmak isteyen vatandaşları yakından ilgilendiren önemli bir açıklama yaptı. SGK, çalışma gücü kaybının ne zaman ortaya çıktığının malulen emeklilik açısından belirleyici olduğunu vurguladı.
SİGORTA GİRİŞİNDEN ÖNCE MALUL OLANLAR DİKKAT
SGK tarafından yapılan açıklamada, sigortalı olarak çalışmaya başlamadan önce malul olduğu belirlenen kişilere malullük sigortası kapsamında aylık bağlanamayacağı belirtildi. Bu nedenle kişinin çalışma gücü kaybının ilk sigortalılık tarihinden sonra meydana gelmiş olması gerekiyor. Malulen emeklilikten yararlanabilmek için sigortalının çalışma gücünün en az yüzde 60’ını kaybetmiş olması gerekiyor. Bu kaybın, ilk defa sigortalı olunan tarihten sonra ortaya çıkması temel koşullar arasında bulunuyor.
ÖNCEDEN BULUNAN RAHATSIZLIK YETERLİ DEĞİL
Bir kişinin işe başlamadan önce rahatsızlığının bulunması, tek başına malulen emeklilik hakkı sağlamıyor. Sigorta başlangıcından önce maluliyet derecesinde çalışma gücü kaybı bulunduğu tespit edilirse malullük aylığı bağlanmıyor. Malulen emeklilik başvurularında sigortalılık tarihi ile maluliyetin ortaya çıkış zamanı ayrıntılı olarak değerlendiriliyor. SGK, vatandaşların mağduriyet yaşamaması için emeklilik planlarını yürürlükteki mevzuata göre yapması gerektiğine dikkat çekiyor. Malulen emeklilik hakkından yararlanmak isteyen sigortalıların genel olarak en az 10 yıllık sigortalılık süresini tamamlaması gerekiyor. Bunun yanında prim ödeme şartının da yerine getirilmesi aranıyor. Malullük aylığı bağlanabilmesi için sigortalının en az 1.800 gün prim ödemiş olması bekleniyor. Yüzde 60 çalışma gücü kaybı şartını karşılayan ancak prim günü eksik olan kişiler aylık hakkından yararlanamıyor. Başkasının sürekli bakımına muhtaç durumda olan sigortalılar için 10 yıllık sigortalılık süresi şartı uygulanmıyor. Ancak bu kişilerin de gerekli prim ödeme koşulunu karşılaması gerekiyor.
SİGORTADAN ÖNCE MALUL OLANLARIN HAKKI TAMAMEN BİTMİYOR
SGK, sigorta başlangıcından önce malul olduğu tespit edilen kişilerin tüm emeklilik haklarını kaybetmediğini belirtiyor. Bu kişilerin şartları karşılamaları halinde yaşlılık sigortası kapsamında emekli olabilmeleri mümkün oluyor. Çalışma gücü kaybı sigorta başlangıcından önce bulunan kişilerin yaşlılık aylığına hak kazanabilmesi için 15 yıllık sigortalılık süresini tamamlaması gerekiyor. Bu süre, malulen emeklilikteki genel 10 yıllık sigortalılık şartından daha uzun uygulanıyor. Sigorta girişinden önce çalışma gücünü kaybettiği tespit edilen kişiler için prim günü şartı da değişiyor. Bu kişilerin durumlarına göre 3.600 ile 3.960 gün arasında prim ödemiş olması gerekiyor.
ENGELLİ EMEKLİLİĞİ DEĞERLENDİRİLEBİLİR
Malulen emeklilik hakkı bulunmayan vatandaşlar, durumlarına uygun olması halinde engelli emekliliği gibi alternatif yolları değerlendirebiliyor. Ancak bu emeklilik türlerinde sigortalılık süresi ve prim şartları farklılık gösterebiliyor.
MALULEN EMEKLİ MAAŞI NASIL HESAPLANIYOR?
Malullük aylığının hesaplanmasında sigortalının prim ödeme dönemleri ve prime esas kazançları dikkate alınıyor. Hesaplanan aylığın yürürlükteki yasal taban aylık sınırının altında kalmaması gerekiyor. Kaynakta yer alan bilgilere göre malulen emeklilere bağlanan aylık, yasal taban aylık sınırının altında olamıyor. Bu kapsamda taban aylık tutarının 23 bin 552 lira olduğu ifade ediliyor. Yaşlılık sigortası kapsamında emekli olan kişilerin aylıklarında da taban aylık uygulaması bulunuyor. Daha fazla prim günü bulunan ve yüksek kazanç üzerinden prim ödeyenlerin kök aylıkları daha yüksek hesaplanabiliyor.
DAHA UZUN SÜRE BEKLEMEK GEREKEBİLİYOR
Sigortalılık başlangıcından önce çalışma gücünü kaybeden kişiler, malulen emeklilik yerine yaşlılık sigortası kapsamında değerlendiriliyor. Bu nedenle söz konusu kişilerin daha uzun sigortalılık ve daha fazla prim ödeme şartını tamamlaması gerekebiliyor. SGK, malullük aylığı bağlanan kişilerden gerekli görmesi halinde yeniden kontrol muayenesi talep edebiliyor. Yapılan incelemede malullük durumunun ortadan kalktığı belirlenirse aylık kesilebiliyor.
YAŞLILIK AYLIĞINDA KONTROL UYGULAMASI YOK
Malullük aylığından farklı olarak yaşlılık aylığında maluliyet durumuna bağlı bir kontrol muayenesi uygulanmıyor. Yaşlılık aylığı, sigortalılık ve prim koşulları üzerinden değerlendiriliyor. Malulen emeklilik başvurusu yapmayı planlayan kişilerin sigorta başlangıç tarihlerini, prim günlerini ve sağlık raporlarını ayrıntılı biçimde incelemesi gerekiyor. Çalışma gücü kaybının sigortalılık başlangıcından önce mi yoksa sonra mı ortaya çıktığı, aylık bağlanıp bağlanmayacağını doğrudan etkiliyor.