Yaz aylarında etkisini artıran sıcak hava dalgalarının yalnızca kalp ve damar sistemini değil, beyin sağlığını da olumsuz etkileyebildiğini belirten İstinye Üniversitesi Liv Hospital Bahçeşehir Nöroloji Kliniği'nden Prof. Dr. Belma Doğan Güngen, aşırı sıcakların sinir sistemi üzerindeki etkileri ve alınması gereken önlemler hakkında değerlendirmelerde bulundu.
Prof. Dr. Güngen, vücut sıcaklığının yükselmesiyle birlikte beynin ısı dengesini korumak için yoğun şekilde çalıştığını, bu süreçte oluşan sıvı ve elektrolit kaybının ise beyin fonksiyonlarını olumsuz etkileyebileceğini ifade etti.
Yüksek hava sıcaklıklarında vücudun öncelikle damarları genişleterek ve terlemeyi artırarak ısıyı düşürmeye çalıştığını belirten Prof. Dr. Belma Doğan Güngen: "Yüksek sıcaklıklarda vücudun öncelikle ısıyı düşürmek için damarları genişlettiğini ve terlemeyi artırdığına değinen Prof. Dr. Güngen, "Bu süreçte ciddi sıvı ve elektrolit kaybı yaşanır. Beyin ise vücut sıcaklığını sabit tutabilmek için yoğun şekilde çalışır. Ancak vücut ısısı kontrol altına alınamazsa sinir hücreleri biyolojik strese girer, beyni koruyan kan-beyin bariyerinde bozulma meydana gelebilir. Bu durum kafa karışıklığı, baş dönmesi, halsizlik ve bayılmaya yol açabilir. Müdahale edilmediğinde ise kalıcı beyin hasarı veya koma gelişebilir" dedi.
SICAK HAVALAR MİGREN ATAKLARINI TETİKLEYEBİLİYOR
Sıcak havaların baş ağrısı ve migren üzerinde de etkili olduğunu ifade eden Prof. Dr. Güngen: "Artan sıcaklık beyin damarlarında genişlemeye neden olurken, terlemeye bağlı gelişen sıvı ve elektrolit kaybı da baş ağrısını tetikleyebilir. Migren hastalarının beyni çevresel değişikliklere daha duyarlıdır. Ayrıca yaz aylarında uyku kalitesinin bozulması da migren ataklarının daha sık görülmesine neden olabilir" diye konuştu.
YÜKSEK SICAKLIK BİLİŞSEL PERFORMANSI DÜŞÜREBİLİR
Vücut sıcaklığındaki artışın beyin fonksiyonlarını doğrudan etkileyebileceğini belirten Prof. Dr. Belma Doğan Güngen: "Yüksek sıcaklık sinir hücreleri arasındaki iletişimi yavaşlatabilir. Hafıza, dikkat ve algı süreçlerinde yavaşlama görülebilir. Hareketlerde yavaşlama, aşırı yorgunluk, huzursuzluk ve sinirlilik de sıcak havalarda sık karşılaşılan belirtiler arasında yer alır" dedi.
SICAK ÇARPMASI KALICI BEYİN HASARINA YOL AÇABİLİR
Sıcak çarpmasının acil müdahale gerektiren ciddi bir sağlık sorunu olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Güngen: "Vücut sıcaklığının 40 derecenin üzerine çıkmasıyla birlikte beyin artık kendini koruyamaz hale gelir. Sinir hücrelerinin yapısı bozulabilir, beyin ödemi gelişebilir ve kalıcı nörolojik hasarlar ortaya çıkabilir. Bu nedenle sıcak çarpması belirtileri ciddiye alınmalıdır" diye konuştu.
SUSUZLUK HAFIZA VE DİKKATİ OLUMSUZ ETKİLİYOR
Dehidratasyonun beyin fonksiyonlarını yavaşlatabileceğini belirten Prof. Dr. Belma Doğan Güngen: "Susuz kalan beyinde hücreler büzüşür ve hücreler arasındaki iletişim zayıflar. Ayrıca vücut stres hormonu olan kortizolü daha fazla salgılar. Bu durum öğrenme, hafıza ve dikkat üzerinde olumsuz etkilere neden olur. Kişilerde odaklanma güçlüğü ve halk arasında 'beyin sisi' olarak tanımlanan zihinsel yorgunluk görülebilir" dedi.
NÖROLOJİK HASTALIĞI BULUNANLAR İÇİN RİSK DAHA YÜKSEK
Sıcak havaların nörolojik hastalıkları bulunan kişiler açısından daha büyük risk oluşturduğunu belirten Prof. Dr. Güngen: "Epilepsi hastalarında nöbet sıklığı artabilir. İnme öyküsü bulunan kişilerde tansiyon dengesinin bozulması yeni bir inme riskini artırabilir. Demans, Parkinson ve diğer nörolojik hastalıklarda ise kafa karışıklığı, huzursuzluk ve bilişsel bozulmalar daha belirgin hale gelebilir" diye konuştu.
UYKU KALİTESİNDEKİ DÜŞÜŞ BEYNİ DE ETKİLİYOR
Yaz aylarında sıcak havaya bağlı uyku bozukluklarının beyin sağlığı üzerinde de etkili olduğunu söyleyen Prof. Dr. Belma Doğan Güngen: "Beyin gün içerisinde oluşan zararlı atıkları derin uyku sırasında temizler. Yetersiz uyku bu süreci olumsuz etkiler. Bunun sonucunda ertesi gün baş ağrısı, dikkat azalması, unutkanlık, zihinsel yorgunluk ve duygu durum değişiklikleri görülebilir" dedi.
ÇOCUKLAR VE YAŞLILAR DAHA FAZLA RİSK ALTINDA
Çocuklar ile yaşlıların sıcak havanın etkilerine karşı daha hassas olduğunu belirten Prof. Dr. Belma Doğan Güngen: "Yaşlılarda vücut ısısını düzenleyen mekanizmalar zayıflarken, çocuklarda ise terleme sistemi tam olarak gelişmediği için vücut sıcaklığı daha hızlı yükselir. Bu nedenle her iki yaş grubunda da sıcak çarpması ve nörolojik etkiler daha sık görülebilir" diye konuştu.
BEYNİ KORUMAK İÇİN BASİT ÖNLEMLER ALINMALI
Sıcak havalarda beyin sağlığını korumak için alınabilecek önlemlere değinen Prof. Dr. Belma Doğan Güngen: "11.00-16.00 saatleri arasında güneşe maruz kalınmamalı, bol su tüketilmeli, açık renkli kıyafetler ve şapka tercih edilmelidir. Çok sıcak bir ortamdan aşırı soğuk klimalı ortamlara ani geçişlerden kaçınılmalıdır. Özellikle çocuklar, yaşlılar ve kronik hastalığı bulunan kişiler sıcak havalarda daha dikkatli olmalıdır" dedi.
