Elektronik sigaraların zararsız veya klasik sigaraya göre düşük riskli olduğu yönündeki algıya yeni bir uluslararası derlemeden dikkat çeken bulgular geldi. Ağustos 2026’da yayımlanan ve 0-19 yaş grubunu kapsayan 81 çalışmanın verilerinin incelendiği derlemede, elektronik sigara kullanımının akciğer sağlığı ve nikotin bağımlılığı üzerindeki etkileri değerlendirildi. Çalışma kapsamında 14 binden fazla bilimsel makale taranırken, belirlenen kriterleri karşılayan 81 araştırmanın sonuçları analiz edildi. Derlemede elektronik sigara kullanımının solunum sistemi belirtileri, nikotin bağımlılığı ve ilerleyen dönemde klasik sigara kullanımına başlama riskiyle ilişkili olduğu belirlendi. Göğüs Hastalıkları Uzmanı Dr. Merda Erdemir Işık da araştırmada öne çıkan bulguları değerlendirdi. Işık, elektronik sigaraların duman çıkarmadığı için zararsız görülebildiğini ancak ortaya çıkan aerosolün yalnızca su buharı olmadığını belirterek, “Elektronik sigaralar duman çıkarmasa da çıkarılan şey sadece 'su buharı' değildir. Aerosol; nikotin, ince partiküller ve çeşitli kimyasallar içerir. Akciğerlerin temel ihtiyacı ise sadece temiz havadır” dedi.
GENÇLERDE SOLUNUM ŞİKAYETLERİ ARTIYOR
Derlemede yer alan veriler, elektronik sigara kullanan 0–19 yaş grubundaki çocuk ve gençlerde solunum yolu şikayetlerinin daha sık görüldüğünü ortaya koydu. Elektronik sigara kullanımının süresi ve sıklığına bağlı olarak klinik tablonun ağırlaşabileceğine dikkat çeken Uzm. Dr. Merda Erdemir Işık, elektronik sigara kullanan gençlerde farklı solunum şikâyetlerinin daha fazla bildirildiğini belirtti. Işık, “Elektronik sigara kullanan gençlerde öksürük, hırıltılı solunum, bronşit benzeri yakınmalar ve astım alevlenmeleri kullanmayanlara kıyasla çok daha sık bildiriliyor. Bu durum, cihazların çıkardığı buharın 'zararsız su buharı' olmadığını açıkça ortaya koymaktadır. Tütünü yakmadan sıvıyı ısıtarak aerosol oluşturan bu sistemlerde nikotin, ultra ince partiküller ve çeşitli toksik kimyasallar bulunur. Dolayısıyla akciğerlere çekilen hava masum bir buhar değildir” açıklamasını yaptı.
ASTIMI OLAN GENÇLER İÇİN DE UYARI
Elektronik sigara kullanımının özellikle astım teşhisi bulunan gençlerde daha riskli bir tablo oluşturabileceğini belirten Işık, solunum şikâyeti yaşayan ergenlerde yalnızca klasik sigara kullanımının sorgulanmasının yeterli olmayacağını ifade etti. Işık, hekimlerin öksürük, hırıltı veya nefes darlığı yaşayan gençlerde elektronik sigara ve diğer vaping ürünlerinin kullanımını da sorgulaması gerektiğini belirterek, “Hırıltı, öksürük veya nefes darlığı yaşayan bir ergende hekimlerin yalnızca klasik sigara kullanımını sorması artık yeterli değil. Elektronik sigara ve diğer vaping ürünleri de mutlaka sorgulanmalı. Çünkü gençler kendini 'sigara kullanmıyorum' diyerek tanımlarken düzenli olarak elektronik sigara tüketiyor olabilir” diye uyardı.
NİKOTİN ERGEN BEYNİNE NE YAPIYOR?
Elektronik sigaranın bir diğer önemli başlığını ise nikotin bağımlılığı oluşturuyor. Gelişim çağındaki ergen beyninin nikotinin bağımlılık yapıcı etkilerine karşı özellikle hassas olduğuna dikkat çekilirken, yeni nesil elektronik sigara cihazlarında kullanılan nikotin tuzlarının nikotinin solunmasını kolaylaştırdığı belirtildi. Uzm. Dr. Merda Erdemir Işık, elektronik sigaraların dış görünüşlerinin gençler açısından yanıltıcı olabileceğine dikkat çekerek, “Görünüşü bir kalem veya USB bellek kadar masum duran cihazların birkaç kez denenmesi, merakla başlayıp hızla nikotin bağımlılığına dönüşebiliyor. Yapılan uzun dönemli araştırmalar, daha önce hiç sigara içmemiş gençlerde elektronik sigara kullanımının ilerleyen süreçte klasik sigaraya başlama olasılığını artırdığını gösteriyor. Amacımız gençleri her türlü nikotin bağımlılığından korumak olmalıdır. Gençler için doğru kıyaslama 'elektronik sigara mı, klasik sigara mı' sorusu değil; 'elektronik sigara mı, yoksa hiç nikotin kullanmamak mı' sorusudur. Cevap son derece nettir: Gençler için en güvenli seçenek hiç başlamamaktır” ifadelerini kullandı.
ELEKTRONİK SİGARANIN GÖRÜNÜŞÜ ALDATMASIN
Elektronik sigaraların gençler arasında kullanımının yaygınlaşmasında ürünlerin tasarımlarının ve aromalarının da etkili olduğu belirtildi. Renkli tasarımlar, şekerleme ve meyve aromaları ve klasik sigaraya kıyasla daha az koku yaymaları nedeniyle elektronik sigaraların özellikle ergenler ve gençler arasında masum bir alışkanlık olarak algılanabildiği ifade edildi. Araştırmanın ortaya koyduğu bulgular ise elektronik sigara kullanımının solunum sistemi üzerindeki etkileri ve nikotin bağımlılığı açısından değerlendirilmesi gerektiğine işaret etti.
“CEZALANDIRMAK ÇÖZÜM DEĞİL”
Elektronik sigara veya klasik sigara kullanan gençlere karşı ailelerin yaklaşımının da önemli olduğunu belirten Uzm. Dr. Merda Erdemir Işık, cezalandırıcı bir tutum yerine açık iletişim kurulması gerektiğini söyledi. Işık, ailelerin yalnızca yasak koymak yerine nikotinin bağımlılık oluşturma nedenlerini ve elektronik sigara aerosolünün akciğer üzerindeki etkilerini anlatması gerektiğini belirtti. Işık sözlerini “Aileler yalnızca 'kullanma, zararlı' yasaklaması yerine, nikotinin neden bağımlılık yaptığını ve açığa çıkan aerosolün akciğere verdiği zararları anlatmalıdır. Çocuğun elektronik sigara kullandığı fark edildiğinde bu durum sadece bir davranış bozukluğu olarak değil, medikal destek gerektirebilecek bir nikotin bağımlılığı olarak değerlendirilmelidir. Gençlere verebileceğimiz en net mesaj basittir: Ürün ne kadar teknolojik, aromalı veya renkli görünürse görünsün, akciğeriniz onun elektronik olup olmadığıyla ilgilenmez. Akciğeriniz sadece temiz hava ister" diye tamamladı.
