Eskişehir'in merkezine 66 kilometre uzaklıktaki Çifteler ilçesine bağlı kırsal Abbashalimpaşa Mahallesi, 113 yıllık geçmişi ve özgün yerleşim planıyla dikkat çekiyor. Balkan Savaşları'nın ardından Bulgaristan'ın Kırcaali bölgesinden göç eden Türkler tarafından kurulan mahalle, ilk imar planına bağlı kalınarak bugüne kadar korundu.
BALKAN GÖÇMENLERİ TARAFINDAN KURULDU
1912 yılındaki Balkan Savaşları sonrasında Bulgaristan'ın Kırcaali bölgesinden göç etmek zorunda kalan Türklerin yerleştiği mahallede, kuruluş aşamasında her aileye 120 dekar tarla ile 700 metrekare arsa tahsis edildi. Hazırlanan imar planına bağlı kalınarak inşa edilen yerleşim, Cumhuriyet döneminde de aynı düzenini korudu. Mahallede bugüne kadar yıkılarak yeniden yapılan binaların da mevcut planın dışına çıkmasına izin verilmedi.
İLK ADI "MANDIRA" OLARAK BİLİNİYORDU
Mahalle, ilk kurulduğu dönemde padişah çiftlikleri geleneğini yaşatan "Mandıra" adıyla anılıyordu. 30 Aralık 1914 tarihinde Hüdavendigar Vilayeti (Bursa) yönetiminin kararıyla mahallenin adı değiştirildi. Bölge halkının talebi üzerine yerleşime, Osmanlı Sadrazamı Said Halim Paşa'nın kardeşi ve Mısır prenslerinden Mehmed Abdülhalim Paşa'nın oğlu Abbas Halim Paşa'nın adı verildi. Geçmişte Devlet Şurası üyeliği, Bursa Valiliği ve Bayındırlık Bakanlığı görevlerinde bulunan Abbas Halim Paşa'nın adını taşıyan mahalle, dikdörtgen ve kare bloklardan oluşan yerleşim planıyla öne çıkıyor.
ÇIKMAZ SOKAK BULUNMUYOR
Abbashalimpaşa Mahallesi'nde sokakların tamamı düz ve birbirine paralel şekilde planlandı. Yerleşimde dar ya da çıkmaz sokak bulunmazken, mahalle bugüne kadar ilk günkü mimari düzenini korumaya devam etti.
"BU MİMARİ DÜZEN KESİNLİKLE BOZULAMAZ"
Abbashalimpaşa Mahallesi Muhtarı Mehmet Güçen, mahallenin kuruluşundan bu yana mimari düzenin korunduğunu belirtti. Güçen, "Bizim köyümüz 113 yıllık, Türkiye genelinde eşi benzeri olmayan bir köydür. Sakinleri, Bulgaristan'ın Kırcaali ve Tozçal bölgelerinden göç edip gelmiştir; köyümüzde dışarıdan gelen yabancı halk hiç yoktur. Köyümüzün gelenekleri tamamen eski usullere göre yaşatılmaktadır. Köyümüzün mimari şekli son derece düzgündür; sokaklarımızın ve caddelerimizin hepsi aynı eşitliktedir ve hiçbir çıkmaz sokağımız bulunmamaktadır. Burasını 113 yıl önce dönemin Bursa Valisi Abbas Halim Paşa, ilk olarak bir mandıra şeklinde kurmuştur. Sonradan yerleşimin ismi Abbas Halim Paşa olarak değiştirilmiştir. Köyün tam olarak nasıl kurulduğunu bizler pek detaylı bilmeyiz ancak köyde bunun bir şeması ve yazılı tarihi vardır. Kendisi Mısır prenslerinden olup, eski Bursa Valilerinden Said Halim Paşa'nın da kardeşidir. İlk kurulduğunda Abbas Halim Mandırası olan isim, daha sonra Abbas Halim Paşa yapılmıştır. Köyde yeni bir ev yapılacağı zaman bu mimari düzen kesinlikle bozulamaz, herkes aynı şartlara ve plana uymak zorundadır. Eskiden köyümüzde şöyle bir uygulama vardı: Köyümüzün bir köy sandığı bulunuyordu fakat büyükşehir yasasıyla mahalleye dönüştüğümüz için bu köy sandığı kapandı. Geçmişte köyümüze dışarıdan yabancı birini sokmuyorduk. Satılık bir ev olduğunda muhtarlarımız ve köy sakinlerimiz, köy sandığındaki bütçeyle o evi satın alarak köye yabancıların yerleşmesini engelliyordu. Ancak şimdi köy sandığı da para da kalmadı. Eskiden nüfusumuz çoktu; 600-700 civarındayken şimdi 300'e kadar düştü. Türkiye genelinde hiçbir yerde, hiçbir büyükşehirde böyle özelliklere sahip başka bir köy yoktur. Köyümüzün arazisi çok büyüktür; tam 22 bin dekar arazimiz bulunmaktadır. Bu yüzden köyümüze gelip yerleşmek isteyen çok fazla vatandaş var ancak biz buna müsaade etmiyoruz. Özellikle hayvancılık yapanların, hayvanlarını otlatmak ve merayı kullanmak için köyümüzde çok gözü var ama biz bunlara da izin vermiyoruz" diye aktardı.
