“Para arzını artırmak çok fazla tatlı yemek gibidir; yerken kendinizi iyi hissedersiniz... Bunun faturası ise sonradan çıkar.”
Paul Krugman
Türkiye, özellikle son yıllarda ekonomik dalgalanmalar, politik belirsizlikler, güven unsuru ve küresel faktörlerin etkisi altında, enflasyonla başa çıkmak için mücadele etmeye çalışmaktadır. Enflasyon, kısaca fiyatlar genel düzeyinin artması olarak tarif edilmekte, dolayısı ile bazı malların fiyatlarının sürekli artması ya da tüm malların fiyatlarının bir sefer artması enflasyon olarak tanımlanmamaktadır. Enflasyonun düşmesi de fiyatların düşmesi ve alım gücünün artması değil fiyatların artış hızının azalmasıdır. Enflasyon, para biriminin değer kaybettiği büyük bir ekonomik sorundur.
Türkiye, tarihi boyunca çeşitli dönemlerde enflasyon sarmalına maruz kalmış olup, öyle ki; enflasyon halk arasında canavar ilan edilmiştir. Osmanlı döneminde gerçekleştirilen yüksek emisyon artışına bağlı enflasyon ortamının yeniden yaşanmaması için Cumhuriyetin ilk yıllarında para arzının artırılmamasına özen gösterilmiştir. 1930 yılında Merkez Bankası’nın kuruluşu sonrasında da paranın değerini korumaya yönelik adımlar atılmıştır ancak 2. Dünya Savaşı döneminde yüksek enflasyondan kaçınılamamıştır. 1950 yılında seçimler sonrasında uygulanan maliye ve para politikaları ciddi enflasyon artışına yol açmış ve 1954'ten itibaren enflasyon uzun yıllar etkisini gösterecek kalıcı bir soruna dönüşmüştür. 60’lı yıllara gelindiğinde uygulanan politikalardan vazgeçilmiş ve kalkınma planı etkisi ile düşük enflasyon dönemine geçilmiştir. Takip eden yıllarda dünya genelinde yaşanan krizlerin ve ülkede uygulanan dış ticaret rejimlerinin etkisi ile enflasyon yüzde 115’lere kadar yükselmiş ve mücadele politikaları devam etmiştir. Günümüze yakın tarihe baktığımızda, 90’lı yılların sonu ve 2000'li yılların başında yüksek enflasyon oranlarıyla karşı karşıya kalınmış ancak, 2005-2018 yılları arasında mücadele karşılık bularak canavar kontrol altına alınmıştır. 2018 yılında yaşanan kur dalgalanması ve ardından dünya genelinde etkili olan pandemi sebebi ile enflasyon yeniden artış göstermiştir.
Son günlerde her ne kadar tüketici harcamalarındaki artışa bağlı olarak talep enflasyonundan kaynaklı bir yükselişten bahsedilse de üretimde kullanılan her türlü girdi, enerji ve işgücü maliyetinin artması sonucunda maliyet enflasyonunda da artış kaydedilmektedir.
Enflasyon ile mücadele için devlet yönetimi tarafından önlemler alınmaya çalışılırken, bireyler de kendi finansal alternatiflerini oluşturmalıdır. Bunun için: yatırımlar çeşitlendirilebilir ve düzenli tasarruf alışkanlığı kazanımı sağlanabilir. Tek bir varlığa veya sektöre dayalı yatırım, enflasyon karşısında değerini yitirebilir bu sebeple çeşitlilik riskleri minimize edecek ve düzenli tasarruf ile gelecekteki belirsizlikler karşısında bir güven çemberi oluşturacaktır. Faiz getirileri enflasyonist ortamda negatif gelişme gösterebileceğinden enflasyona endeksli finansal araçlar, yatırımlar için koruma sağlayabilir. Bireysel olarak, enflasyon etkilerini azaltmak için doğru finansal stratejileri benimsemek önemlidir ancak, uzun vadeli bir çözüm için ülke çapında ekonomik istikrarın sağlanması ve enflasyonla mücadelede etkili politik adımların atılması gereklidir. Türkiye, enflasyonla mücadelede başarılı olabilmek için sürdürülebilir ekonomik büyüme ve etkili para politikaları gibi faktörlere odaklanmalıdır. Bu hem yerel hem de uluslararası yatırımcıların güvenini kazanmak için kritik bir öneme sahiptir.
Gelecek hafta verilerin açıklanacağı takvimden önemli olanları aşağıda paylaşıyorum.
Ekonomik veri takvimi
11 Eylül 2023, Pazartesi Türkiye Sanayi Üretimi (Aylık-Yıllık)
11 Eylül 2023, Pazartesi Türkiye İşsizlik Oranı
12 Eylül 2023, Salı İngiltere İşsizlik Oranı
12 Eylül 2023, Salı Almanya Cari İşlemler Dengesi
13 Eylül 2023, Çarşamba İngiltere GSYH (Aylık-Yıllık)
13 Eylül 2023, Çarşamba Euro Bölgesi Sanayi Üretimi (Aylık-Yıllık)
13 Eylül 2023, Çarşamba OECD İşsizlik Oranı
14 Eylül 2023, Perşembe Euro Bölgesi Faiz Oranı
14 Eylül 2023, Perşembe ABD ÜFE (Aylık-Yıllık)
15 Eylül 2023, Cuma Çin Sanayi Üretimi (Aylık-Yıllık)
15 Eylül 2023, Cuma Euro Bölgesi Dış Ticaret Dengesi
Ekonomi ve finans sözlüğü
Dezenflasyon: Fiyat artış hızının, yani enflasyon oranın zaman içinde azalması demektir. Enflasyonun azaltılmasına ilişkin önlemleri kapsar.
Emisyon hacmi: Devletin yetkili kıldığı banka tarafından piyasaya sürülmüş toplam kağıt para miktarıdır.
