Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, satış primiyle çalışan işçileri ilgilendiren emsal niteliğinde bir karara imza attı. Yüksek Mahkeme, hedefe bağlı ve tutarı değişken olan satış primlerinin kıdem tazminatına esas giydirilmiş ücrete eklenmesi gerektiğine hükmetti. Kararda, işçinin her ay aynı tutarda prim almamasının veya yalnızca satış hedefini gerçekleştirdiği dönemlerde prime hak kazanmasının, bu ödemelerin giydirilmiş ücret dışında bırakılması için yeterli olmadığı vurgulandı.
FAZLA MESAİ VE PRİM GEREKÇESİYLE DAVA
Karara konu olayda işçi, haftalık çalışma süresinin yasal sınırı aştığını, sayım, eğitim ve toplantılar nedeniyle fazla mesai yaptığını belirterek iş sözleşmesini kıdem tazminatı ve fazla çalışma ücretinin ödenmesi talebiyle feshetti. İş Mahkemesi'ne başvuran işçi, haklı fesih gerekçesi olarak ödenmeyen işçilik alacaklarını, satış hedeflerinin keyfi şekilde belirlenmesini, prim almasının engellenmesini, eşit davranma ilkesine aykırı uygulamaları, ağır iş yükünü, performansına ilişkin ağır ithamları ve psikolojik taciz niteliğinde olduğunu ileri sürdüğü uygulamaları gösterdi. Davacı, takım lideri olarak çalıştığını, temel ücretinin yanı sıra satış miktarına göre prim aldığını, ayrıca yemek, yol ve özel sağlık sigortası yardımlarından yararlandığını belirtti. İşveren ise işçinin haklı bir neden olmaksızın istifa ettiğini, tüm işçilik alacaklarının ödendiğini, satış primlerinin hedefe bağlı olduğunu, fazla çalışmaların bordrolara yansıtılarak ödendiğini savunarak davanın reddini istedi.
MAHKEME İŞÇİYİ HAKLI BULDU
İş Mahkemesi, puantaj kayıtlarının bulunduğu dönemler için kayıtları esas alırken, kayıt bulunmayan dönemlerde tanık beyanları ile işçinin taleplerini değerlendirdi. Mahkeme, işçinin ödenmeyen 19,5 saatlik fazla çalışma ücreti bulunduğunu belirledi. Bu nedenle iş sözleşmesini haklı nedenle feshettiğine karar vererek kıdem tazminatı ile fazla çalışma ücreti taleplerini kısmen kabul etti.İşverenin istinaf başvurusu üzerine dosyayı inceleyen Bölge Adliye Mahkemesi de işçinin ödenmeyen fazla çalışma ücretinin bulunduğu ve feshin haklı nedene dayandığı yönündeki tespitleri yerinde buldu.
PRİMLER TAZMİNAT HESABINDAN ÇIKARILDI
Bölge Adliye Mahkemesi, bordrolarda "ÇPS Bonus" olarak yer alan prim ödemelerinin süreklilik göstermediği gerekçesiyle bu ödemeleri kıdem tazminatına esas giydirilmiş ücret hesabına dahil etmedi. Davacı avukatının temyiz başvurusu üzerine dosya Yargıtay 9. Hukuk Dairesi tarafından incelendi. Yargıtay kararında, kıdem tazminatına esas ücret belirlenirken yalnızca çıplak ücretin değil, işçiye sağlanan para veya para ile ölçülebilen sürekli menfaatlerin de dikkate alınması gerektiği belirtildi. Kararda, devamlılık arz eden prim, yakacak yardımı, giyecek yardımı, kira, aydınlatma, servis yardımı, yemek yardımı, özel sağlık sigortası ve hayat sigortası prim ödemelerinin de kıdem tazminatı hesabında değerlendirilmesi gerektiği ifade edildi.
"SON BİR YILIN PRİM ORTALAMASI HESAPLANMALI"
Yargıtay kararında şu değerlendirmeye yer verildi: "İşçiye sağlanan özel sağlık sigortası yardımı ya da hayat sigortası prim ödemeleri de para ile ölçülebilen menfaatler kavramına dâhil olup tazminata esas ücrete eklenmelidir. Satış rakamları ya da başkaca verilere göre hesaplanan prim değişkenlik gösterse de kıdem tazminatı hesabında genişletilmiş ücret kavramı içinde değerlendirilmelidir. Somut uyuşmazlıkta; davacının iddiası, davalının ikrarı, tanık anlatımları ve bordro kayıtları birlikte değerlendirildiğinde davacının belirli satış hedefini tutturduğu dönemlerde prim aldığı anlaşılmaktadır. İlk Derece Mahkemesi kararının yalnızca davalı tarafından istinaf edildiği ve davalı lehine oluşan usuli kazanılmış haklar da gözetilmek suretiyle, giydirilmiş ücret belirlenirken mevcut bordrolar esas alınarak son yıldaki primlerin aylık ortalamasının bulunup ücrete eklenmesi gerekirken primin dikkate alınmaması hatalı olup bozmayı gerektirmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına oy birliği ile hükmedildi." Yargıtay, bu gerekçelerle Bölge Adliye Mahkemesi'nin kararını oy birliğiyle bozdu.
