Yaz aylarında acil servis ve polikliniklere en sık başvuru nedenlerinden birinin akut gastroenterit olduğunu belirten Medicana Sağlık Grubu Enfeksiyon Hastalıkları Uzmanı Dr. Gülay Kılıç, halk arasında yaz ishali olarak bilinen bu hastalığın yalnızca yaşam kalitesini düşürmediğini söyledi.
Kılıç, özellikle bebekler, küçük çocuklar, yaşlılar, gebeler ve bağışıklık sistemi zayıf bireylerde ishalin ciddi sıvı kaybına ve yaşamı tehdit edebilecek komplikasyonlara yol açabileceğini ifade etti.
SICAK HAVA BAKTERİLERİN ÇOĞALMASINI HIZLANDIRIYOR
Yaz aylarında yükselen sıcaklıkların bakteri ve diğer mikroorganizmaların daha hızlı çoğalmasına neden olduğunu belirten Dr. Gülay Kılıç, gıdaların üretimden tüketime kadar geçen her aşamada enfekte olabileceğine dikkat çekti.
Dr. Gülay Kılıç: "Besinler üretimden taşınmaya, hazırlanmasından sunumuna kadar geçen süreçte enfekte olabilir. Tüketildiğinde ise bulantı, kusma ve ishal gibi besin zehirlenmesi belirtileri ortaya çıkabilir. Özellikle soğuk zincirin bozulduğu et, tavuk, süt ürünleri, deniz ürünleri ve hazır gıdalarda bakteriler kısa sürede çoğalabilir. Mutfak araç gereçlerinin temiz olmaması, iyi yıkanmamış sebze ve meyveler ile gıdalar arasında çapraz bulaşın yaşanması da enfeksiyon riskini artırmaktadır. Ayrıca gıda hazırlayan personelin kişisel hijyen kurallarına uymaması, el hijyenine dikkat etmemesi ve koruyucu ekipmanları uygun şekilde kullanmaması da gıdaların hazırlık aşamasında enfekte olmasında önemli rol oynamaktadır. Açıkta satılan yiyecekler ve güvenilir olmayan içme suları da yaz aylarında enfeksiyon riskini daha da artırmaktadır" dedi.
YAZ İSHALLERİNE FARKLI ETKENLER NEDEN OLABİLİYOR
İshal vakalarının yalnızca bakterilerden kaynaklanmadığını belirten Kılıç, virüslerin ve parazitlerin de yaz ishallerinde etkili olabileceğini söyledi.
Dr. Gülay Kılıç: "Yaz ishallerine virüsler, bakteriler ve parazitler neden olabilir. Norovirüs ve rotavirüs en sık görülen viral etkenlerdir. Salmonella, Shigella, Campylobacter, Escherichia coli ve bazı Vibrio türleri önemli bakteriyel nedenler arasında yer alırken, Giardia intestinalis, Entamoeba histolytica ve Cryptosporidium gibi parazitler de ishale yol açabilmektedir" ifadelerini kullandı.
EN BÜYÜK RİSK SIVI VE ELEKTROLİT KAYBI
İshalin en önemli komplikasyonunun dehidrasyon yani sıvı kaybı olduğunu vurgulayan Kılıç, ishal sırasında yalnızca suyun değil, sodyum, potasyum ve diğer elektrolitlerin de kaybedildiğini belirtti.
Dr. Gülay Kılıç: "İshal sırasında yalnızca su değil, sodyum, potasyum ve diğer elektrolitler de kaybedilir. Yoğun susama hissi, ağız ve dil kuruluğu, idrar miktarında azalma, koyu renkli idrar, baş dönmesi, gözlerde çöküklük, çocuklarda huzursuzluk veya uykuya eğilim sıvı kaybının önemli belirtileridir. Özellikle çocuklarda ve yaşlılarda dehidrasyon çok kısa sürede gelişebilir" dedi.
HER İSHAL VAKASINDA ANTİBİYOTİK KULLANILMAMALI
Toplumda her ishal vakasında antibiyotik kullanılması gerektiğine yönelik yaygın inanışın doğru olmadığını belirten Kılıç, akut ishallerin önemli bölümünün viral enfeksiyonlardan kaynaklandığını söyledi.
Dr. Gülay Kılıç: "Akut ishallerin önemli bir kısmı viral enfeksiyonlardan kaynaklanır ve antibiyotiklerin bu hastalarda hiçbir yararı yoktur. Tedavinin temelini kaybedilen sıvının yerine konulması oluşturur. Oral rehidratasyon solüsyonu kullanılması, hafif ve kolay sindirilebilir beslenme, kusma yoksa sık aralıklarla sıvı tüketimi ve gerektiğinde hekim değerlendirmesi sonrası uygun ilaç tedavisi uygulanmalıdır. Özellikle çocuklarda ve risk grubundaki bireylerde oral rehidratasyon solüsyonları yaşam kurtarıcıdır. Şiddetli sıvı kaybı gelişen hastalarda ise damar yoluyla sıvı tedavisi gerekebilir" şeklinde konuştu.
BASİT HİJYEN ÖNLEMLERİYLE RİSK AZALTILABİLİR
Yaz ishallerinin büyük bölümünün basit hijyen kurallarıyla önlenebileceğini belirten Kılıç, el hijyeninin ihmal edilmemesi, güvenilir içme suyunun tercih edilmesi ve gıdaların uygun koşullarda hazırlanıp saklanmasının büyük önem taşıdığını ifade etti.
Dr. Gülay Kılıç: "Eller yemek hazırlamadan önce, yemek yemeden önce ve tuvalet sonrası mutlaka sabunla yıkanmalıdır. Güvenilir içme suyu tercih edilmeli, sebze ve meyveler iyice yıkanmalı, et, tavuk ve deniz ürünleri yeterince pişirilmelidir. Soğuk tüketilmesi gereken gıdalar oda sıcaklığında uzun süre bekletilmemeli, pastörize edilmemiş süt ürünlerinden ve açıkta satılan yiyeceklerden kaçınılmalıdır. 38,5 derecenin üzerinde ateş, kanlı dışkılama, şiddetli karın ağrısı, kusma nedeniyle sıvı alamama, yoğun sıvı kaybı belirtileri veya üç günden uzun süren ishal durumunda mutlaka bir sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır. Basit görünen bir ishal tablosu, özellikle çocuklarda ve yaşlılarda saatler içinde ciddi sıvı kaybına dönüşebilir. Erken müdahale ve doğru tedavi, komplikasyonların önlenmesinde en etkili yaklaşımdır" diye konuştu.