Kulağa güzel geliyor değil mi? Yaşam pahalılığı içinde rakamlar her gün geçtikçe, hatta saatler ilerledikçe reel olarak bir anlam taşımakta zorlansa da şu an için bir destek niteliği taşıyabilir. Ancak bu rakam, ilk anda ve bir kerelik ödenecek bir bedel. Şimdi konuyu biraz açalım.

Ülke nüfusunun gençleşmesini sağlamak amacıyla zaman zaman doğum teşvikleri öngörülmüş, değişik yasalarda doğum yapan annenin çalışma hayatında da yer alabilmesine olanak sağlayacak düzenlemeler yapılmıştır.  Gerek iş kanunu ve gerekse tamamlayıcı mevzuatta, özellikle toplu iş sözleşmelerinde bu anlamda destek sağlayıcı hükümler mevcuttur. Daha önce 2015 yılında aynı konuyu düzenleyen bir yönetmelik de çıkarılmıştı. 10.04.2025 Tarihli resmi gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren yeni yönetmelik eskisini yürürlükten kaldırdı ve doğum yapan anneye, belli şartlar gerçekleştiğinde ilk ve sonraki çocuklar için değişiklik gösteren destek yapılmasını temin edecek düzenleme getirmiştir.  Söz konusu yönetmeliğin dayanağı, 03.06.2011 tarihli ve 633 sayılı Sosyal Hizmetler Alanında Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 4. Maddesidir. Konunun muhatabı, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı olacaktır.

Yönetmelikteki şartları taşıyanlara;

1. Birinci çocuk için bir kerelik 5 bin TL,

2. İkinci çocuk için başvurunun yapıldığı ay itibarıyla 5 yaşını tamamlayıncaya kadar (60. ay dahil) aylık bin500 TL

3. Üçüncü ve sonraki çocuklar için başvurunun yapıldığı ay itibarıyla 5 yaşını tamamlayıncaya kadar (60.ay dahil) aylık 5 bin TL tutarında doğum yardımı yapılacağı düzenlendi. Doğum yardımı için hiçbir vergi ve kesinti yapılmadan ödenecek ve haciz edilemeyecek.

Oldukça önemli bir rakam, peki bu olanaktan kimler yararlanabilecek? Yani yönetmelikteki şartlar nelerdir? Kısacası, kimlere doğum yardımı yapılacak?

1. 01.01.2025 tarihinde ve sonrasında canlı doğan çocuğun olması,

2. Annenin veya babanın ya da her ikisinin de Türk vatandaşı olması,

3. Türkiye’de ikamet edilmesi,

4. Başvuru yerlerine usulüne uygun olarak başvurunun yapılmış olması koşullarının tümünün birlikte gerçekleşmesi gerekmektedir.

Başvurular sistem üzerinden yapılacak olup, zorunlu olmadıkça sistem üzerinden yapılan işlemlere ilişkin ayrıca yazışma yapılmayacaktır. Sistemi Bakanlık, doğum yardımı yapılabilmesi amacıyla elektronik olarak kuracak, yetkilendirilmiş personel vasıtasıyla başvurular işlenecektir.

BAŞVURULAR NASIL YAPILACAK?

 Doğum yardımı başvurusu, çocuğun KPS (Kimlik Paylaşım Sistemi) ne kayıt işleminin tamamlanmasından sonra, yönetmelik kapsamındaki kişilerce, sağ olması koşuluyla;

1. İlk çocuk için doğum tarihinden sonraki 12 ay içinde,

2. Diğer çocuklar için 5 yaşını tamamlayıncaya kadar başvuru yerlerine yapılabilecektir.

Anne Türk vatandaşı ve sağ ise başvuru anne tarafından ya da anne adına baba tarafından yapılır. Anne Türk vatandaşı değil veya vefat etmiş ise ya da Bakanlıkça belirlenecek zorunlu hallerde başvuru, Türk vatandaşı olan baba tarafından veya çocuğun kanunu temsilcisi tarafından yapılabilecektir. Anne ve babanın her ikisi de vefat etmiş ise başvuruyu çocuğun kanuni temsilcisi yapabilecektir.

Başvuru, anne, baba ve çocuk ile ve carsa diğer çocukların Türkiye Cumhuriyeti kimlik numaralarını, doğruluk beyanını ve Bakanlıkça belirlenecek diğer bilgileri içerir. Başvuruda yer alan doğruluk beyanında başvuran kişinin evlat edindiği çocukları bulunması durumunda evlat edinmeye ilişkin bilgi ve belgeler de beyan edilmelidir.

(DEVAM EDECEK)

Nurdan Heris Arabulucu- Avukat