Bilim insanları, ‘Syn57’ adlı sentetik bir Escherichia coli bakterisi üretti. Bu bakteri, yaşamın temel dili olan 64 kodondan yalnızca 57’sini kullanacak şekilde tasarlandı. Kodun yapısını açıklayan uzmanlar, “Kodon, DNA veya RNA’daki 3 nükleotidlik birimlere verilen isim. DNA ve RNA’nın alfabesi 4 harften (A, T, G, C) oluşuyor. Bu harfler üçlü gruplar halinde diziliyor. Her üçlü, yani kodon, bir anlam taşıyor. Hücreler bu kodonları okuyarak hangi amino asidin üretileceğini ve protein zincirine hangi sırayla ekleneceğini belirliyor” dedi.
Doğadaki canlılarda bazı kodon tekrarları bulunuyor; 20 amino asitle hayatta kalınabiliyor ve birçok kodon aynı işlevi yerine getiriyor.
BAKTERİNİN TÜM GENOMU SIFIRLANDI
İngiltere’deki Medical Research Council Molecular Biology Laboratuvarı araştırmacıları, tekrarları ortadan kaldırmak amacıyla bakterinin genomunu baştan tasarladı. Bu süreçte genetik kodda 101 binden fazla değişiklik yapıldı. Genetik parçalar bilgisayar ortamında tasarlandı, küçük bölümler halinde bakterilere aktarıldı ve test edildi. Ardından bu parçalar birleştirilerek tamamen sentetik ve çalışır halde bir bakteri elde edildi.
Sentetik biyolog Wesley Robertson, sürecin zorluklarını anlatırken, “Bazen gerçekten çıkmaz yolda mıyız, yoksa bunu tamamlayabilir miyiz diye düşündük” dedi.
SYN57’NİN ÖZELLİKLERİ VE GELECEK VAADİ
‘Syn57’, genetik kodun sıkıştırılmış haliyle yaşamın sürdürülebileceğini gösteriyor. Boşta kalan kodonlar farklı görevler üstlenmek üzere yeniden tanımlanabiliyor. Araştırmacılar, bunun yeni sentetik polimerler ve makrosikller geliştirme fırsatları sunduğunu belirtiyor. Ayrıca ‘Syn57’nin sıra dışı genetik kodu, virüsler tarafından okunamıyor. Bu özellik, endüstriyel ölçekte protein üretiminde virüs kaynaklı kayıpları azaltabilir.
HaberTürk
