Emeklilerin ocak ayı gelirini belirleyecek tartışma, yalnızca zam oranıyla sınırlı değil. Kök aylığın ne kadar olduğu, artışın yüzdelik mi yoksa sabit tutarlı mı uygulanacağı ve en düşük ödeme sınırının değiştirilip değiştirilmeyeceği, alınacak maaşı birlikte şekillendirecek. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Öğretim Üyesi Dr. Okan Güray Bülbül’ün CNBC-e’ye yaptığı değerlendirmede bu ayrım öne çıktı.
KÖK AYLIĞA ZAM, ÖDEMEYE AYNI ŞEKİLDE YANSIMAYABİLİR
Hesaplamalardaki en belirgin örnek, 18 bin TL kök aylığı bulunan bir emekli için ortaya çıkıyor. Yüzde 12 artış uygulandığında kök aylık 20 bin 160 TL’ye yükseliyor. Ancak bu rakam, haberde mevcut en düşük ödeme tutarı olarak belirtilen 23 bin 552 TL’nin altında kalıyor. Dolayısıyla kök aylıkta artış hesaplanması, hesaba yatacak paranın da aynı oranda yükseleceği anlamına gelmiyor. En düşük emekli aylığına yönelik karar, bu gruptaki emeklilerin alacağı ödeme açısından ayrıca önem taşıyor.
33 BİN TL İHTİMALİ DÜŞÜK AYLIKLARDA BELİRLEYİCİ
Bülbül’ün değerlendirmesinde en düşük aylığın 33 bin TL’ye yükseltilmesi ihtimali de bulunuyor. Böyle bir düzenleme yapılırsa, hesaplanan aylığı bu sınırın altında kalan emeklilerin ödemesi 33 bin TL’ye tamamlanacak. Örneğin 20 bin TL kök aylık, yüzde 12 zam ve ardından 10 bin TL seyyanen artışla 32 bin 400 TL’ye ulaşıyor. Taban aylığın 33 bin TL olarak belirlenmesi hâlinde ödeme bu tutara çıkacak. Buna karşılık 22 bin TL kök aylık, aynı formülle 34 bin 640 TL’ye ulaşarak varsayılan tabanı aşacak. Ancak 33 bin TL, açıklanmış yeni bir maaş tutarı değil. Bu ihtimalin uygulanması için karar ve yasal düzenleme gerekiyor.
REFAH PAYI İLE SEYYANEN ARTIŞIN ETKİSİ FARKLI
Hesaplamalarda yüzde 12 enflasyon artışına 8 veya 13 puan refah payı eklenmesi, toplam zammı sırasıyla yüzde 20 ve yüzde 25’e taşıyor. Yüzdelik artışta kök aylık yükseldikçe kazanılan tutar da büyüyor. Seyyanen zam senaryosunda ise yüzde 12 artırılan aylığa sabit olarak 5 bin veya 10 bin TL ekleniyor. Bu nedenle sabit tutarlı artışın düşük kök aylıklar üzerindeki oransal etkisi daha yüksek oluyor. Söz konusu seçenekler ayrı ayrı hesaplanıyor; hepsinin birlikte uygulanacağına ilişkin bir karar bulunmuyor.
30 BİN TL KÖK AYLIKTA BEŞ FARKLI SONUÇ
Kök aylığı 30 bin TL olan bir emekli için yalnızca yüzde 12 artış uygulanması, aylığı 33 bin 600 TL’ye çıkarıyor. Refah payıyla toplam zammın yüzde 20’ye ulaşması hâlinde 36 bin TL, yüzde 25’e çıkması hâlinde ise 37 bin 500 TL hesaplanıyor. Yüzde 12 artırılmış aylığın üzerine 5 bin TL eklenmesi durumunda tutar 38 bin 600 TL oluyor. Sabit artışın 10 bin TL olarak uygulanması hâlinde ise 43 bin 600 TL’ye ulaşılıyor. 40 bin TL kök aylıkta aynı seçenekler sırasıyla 44 bin 800 TL, 48 bin TL ve 50 bin TL sonucunu veriyor. Seyyanen artışlı hesaplarda ise 49 bin 800 TL ve 54 bin 800 TL ortaya çıkıyor.
BEKLENTİ ARTIYOR, KARAR BEKLENİYOR
Bülbül, SGK ve Maliye Bakanlığının refah payı üzerinde çalışma yürüttüğünü belirterek bu yöndeki beklentiye dikkat çekti. Bununla birlikte, hesaplamalarda kullanılan yüzde 12 oranı da kesinleşmiş ocak zammı değil, bir varsayım. SSK ve Bağ-Kur emeklilerinin temel artışı aralık enflasyonunun açıklanmasıyla belli olacak. Refah payı, seyyanen zam ve taban aylık seçeneklerinden hangilerinin uygulanacağı netleştiğinde, emeklilerin hesabına yatacak tutarlar da kesinleşecek.
