Türkiye'nin 1 Temmuz'da ülke genelinde uygulamaya aldığı Depozitosu Olan Ambalajlar (DOA) Sistemi, uluslararası kamuoyunda da gündem oldu. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına bağlı Türkiye Çevre Ajansı'nın (TÜÇA) açıklamasına göre, Forbes dergisi sistemi ele alan kapsamlı bir analiz yayımladı.
GERİ DÖNÜŞÜMÜN STRATEJİK ÖNEMİ
Forbes'ta yayımlanan analizde, geri dönüşümün yalnızca çevresel bir uygulama olmadığı, aynı zamanda sanayi üretimi, ulusal güvenlik ve kritik hammaddelere erişim açısından stratejik önem taşıdığı ifade edildi. Analizde, birçok ABD eyaleti ile Avrupa ülkesinde depozito iade sistemlerinin uygulandığı hatırlatılırken, Türkiye'nin geliştirdiği DOA Sistemi'nin ulusal ölçekte uygulanabilecek güçlü modellerden biri olduğu belirtildi.
"TÜRKİYE MODELİ" VURGUSU
Analizde, Türkiye'deki sistemin kamu finansmanı yerine özel sermaye ve genişletilmiş üretici sorumluluğu esasına dayandığı belirtilerek "Bu yaklaşım sayesinde sistem vergi mükelleflerine ek yük oluşturmadan hayata geçirildi. DOA sisteminin barkod tabanlı dijital altyapısı, uçtan uca takip mekanizması, depozito iade makineleri ile vatandaşların iadelerini mobil cüzdanlarına aktarabilmesini sağlayan teknolojik altyapısı sistemin öne çıkan unsurları arasında. Bu yapı, vatandaşların katılımını kolaylaştırıyor, toplama verimliliğini artırıyor ve kullanılmış içecek ambalajlarının yeniden ekonomiye kazandırılmasını sağlıyor. Model yalnızca çevresel bir proje olarak değil, yerli tedarik zincirlerini güçlendiren modern bir sanayi altyapısı olarak değerlendirilmeli. ABD geri dönüşüm ve kritik hammadde politikalarını güçlendirmek amacıyla "Türkiye modeli" bir depozito iade sistemi oluşturabilir" ifadelerine yer verildi.
BATILI ÜLKELER İÇİN YOL HARİTASI
Analizde, mevcut perakende noktaları, belediye tesisleri ve diğer kurumların modern dijital takip teknolojileriyle entegre edilmesi sayesinde benzer bir sistemin kısa sürede kurulabileceği ifade edildi. Türkiye'nin geliştirdiği modelin, Batılı ülkelerin kendi ihtiyaçlarına göre uyarlayabileceği bir yol haritası sunduğu değerlendirmesine de yer verildi.
İHRACAT PAZARLARINA YÖNELME
TÜÇA Başkanı Nurullah Öztürk de açıklamada DOA Sistemi'nin yerli teknoloji sektörü açısından önemli fırsatlar sunduğunu belirtti. Türkiye'nin tek bir ekipman tedarikçisine bağlı kalmayan, rekabete açık bir modeli benimsediğini aktaran Öztürk, son iki yılda farklı Türk üreticilerinin gerekli sertifikasyon süreçlerini tamamlayarak yerli depozito iade makineleri üretmeye başladığını bildirdi. Yerli üreticilerin ihracat pazarlarını da hedeflediğine dikkat çeken Öztürk, bunun geri dönüşüm teknolojileri alanında yeni bir sanayi ekosisteminin oluşmasına katkı sağlayacağını ifade etti.
YILDA 1 MİLYAR DOLAR KATKI
Öztürk, değerli hammaddelerin Türkiye ekonomisi içinde tutulmasının cari açığın azaltılmasına katkı sunacağını belirtti. DOA sisteminin tam kapasiteyle faaliyete geçmesi halinde ekonomiye yılda yaklaşık 1 milyar dolar katkı sağlamasının beklendiğini vurgulayan Öztürk, sistemin hem geri dönüşüm hem de ekonomik açıdan önemli kazanımlar sunmasının hedeflendiğini ifade etti.
