ELA SAĞLAM - EGE TELGRAF/ SAGREX 2026 Tarım ve Hayvancılık Fuarı’nda traktörler, tarım makineleri ve yeni nesil teknolojiler çiftçinin ilgisini toplarken, fuarın en hareketli noktalarından biri de fidan stantları oldu. Sonbaharın yaklaşması ve yeni dikim döneminin kapıya dayanmasıyla zeytin ve meyve bahçesi kurmayı planlayan üreticiler, çeşitleri yerinde inceleme fırsatı buldu. Stantlarda yalnızca “hangi fidan daha çok verim verir?” sorusuna yanıt aranmadı. Üreticiler; bölgeye uygun çeşitlerden kök sağlığına, dikim döneminden sulama ve gübrelemeye kadar uzun yıllar bahçenin geleceğini belirleyecek ayrıntılar hakkında bilgi aldı. Fidancılar da yanlış tercihle başlayan bir bahçenin yıllarca emek ve maliyet kaybına yol açabileceği uyarısında bulundu.
ÖNCE BÖLGE, SONRA ÇEŞİT
Fuarda üreticilerin yoğun ilgi gösterdiği fidancılardan Aykut Sarıbaş, zeytin fidanı seçiminde ilk sorunun “hangi çeşit?” değil, “nerede ve ne amaçla yetiştirilecek?” olması gerektiğini söyledi. Sarıbaş, “Zeytin fidanı alacak kişiye önce hangi bölgede üretim yapacağını soruyoruz. Ardından yağlık mı istiyor, sofralık mı istiyor; yeşil zeytin mi, siyah zeytin mi yetiştirecek buna bakmak gerekiyor. Çünkü her çeşit her bölgeye uygun olmayabilir” dedi. Bölgedeki zeytin çeşitliliğine ilişkin bilgi veren Sarıbaş, “Bizim bölgemizde Domat zeytini, Eşek Zeytini dediğimiz Tekir, Gemlik, Uslu, Eğri Burun, Ayvalık ve Edremit gibi çeşitler yetiştiriliyor. İzmir yöresinde de Çekişte ve Memecik öne çıkıyor. Memecik, sıcak ve soğuk şartlarına dayanımıyla bilinen önemli çeşitlerden biri. Ancak üretici yalnızca çeşidin adına bakmamalı; bahçesinin bulunduğu yerin iklimine ve kullanım amacına göre karar vermeli” diye konuştu.
ATA ÇEŞİTLERİ GÖZDEN DÜŞMÜYOR
Yeni çeşitler kadar geçmişten bugüne bölgede yetiştirilen zeytinlere de talebin devam ettiğini belirten Sarıbaş, üreticinin yıllarca aynı ağaçtan ürün alacağını hatırlattı. Sarıbaş, “Domat, Tekir ve Uslu bizim yöremizde uzun yıllardır yetiştirilen çeşitler. Uslu dediğimiz zeytin eski dedelerimizden, atalarımızdan gelen çeşitlerden. Eğri Burun da yine bilinen çeşitler arasında. Üretici, yıllarca bahçesinde kalacak bir ağacı seçiyor. Bu nedenle yalnızca bugünkü satış fiyatını değil, çeşidin bölgeye uyumunu da düşünmek zorunda” ifadelerini kullandı.
YEŞİL YAPRAK YETMEZ
Fidan alırken dış görünüşe aldanılmaması gerektiğini söyleyen Sarıbaş’a göre sağlıklı bir bahçenin ilk şartı güçlü kök sistemi. Üreticilerin özellikle fidanın yaprak ve görünümüne odaklandığını ancak asıl kontrolün kökten başlaması gerektiğini kaydeden Sarıbaş, “Fidanda önemli olan kök yapısıdır. Bizim deli aşılı dediğimiz güçlü anaç üzerine aşılanan fidanları önemsiyoruz. Üretici fidanın yalnızca yaprağının yeşil olmasına bakmamalı. Kök sistemi güçlü mü, gövdesi sağlıklı mı, aşısı düzgün mü bunları kontrol etmeli. Çünkü bahçenin geleceği aldığınız o ilk fidanla başlıyor” dedi. Aynı kuralın meyve fidanlarında da geçerli olduğunu belirten Sarıbaş, iklim koşullarının dikkate alınmadan yapılacak seçimin ilerleyen yıllarda verim kaybına dönüşebileceğini ifade etti. Sarıbaş, “Her meyveyi her yere dikemezsiniz. Bölgenin sıcaklığı, soğuğu, iklim yapısı önemli. Üretici kendi bölgesine uygun çeşidi tercih etmeli. Uygun olmayan çeşidi dikerseniz yıllarca bakım yapsanız da istediğiniz sonucu alamayabilirsiniz” diye konuştu.
30 YILLIK BİRİKİM FUARDA
SAGREX’te farklı zeytin ve meyve fidanlarını üreticilerle buluşturan Mehmet Dönmez de fidancılığın kendileri için kuşaktan kuşağa devam eden bir aile mesleği olduğunu söyledi. Yaklaşık 30 yıldır sektörde faaliyet gösterdiklerini belirten Dönmez, üretimlerinin merkezinde zeytin fidanının bulunduğunu ifade etti. Dönmez, “Domat, Edremit, Uslu, Sarı Yaprak, Memecik ve Gemlik çeşitlerimiz var. Eşek zeytinimiz de bulunuyor. Bir yıllık, iki yıllık ve aşılı ürünler yetiştiriyoruz. Meyve fidanlarımız ve süs bitkilerimiz de var ama bizim ana işimiz zeytin fidanı. Yıllardır bu alanda üreticilerimize hizmet ediyoruz” dedi.
KÖKTEN GÖVDEYE KONTROL ŞART
Dönmez’e göre fidan satın alırken yapılacak birkaç dakikalık kontrol, üreticiyi ileride yaşanabilecek ciddi kayıplardan koruyabilir. Köklerde çürüme veya hastalık bulunmaması gerektiğini belirten Dönmez, gövdedeki yaralanmaların da mutlaka dikkate alınmasını istedi. “Meyve fidanı alacak kişi önce kök kısmına baksın. Kökünde çürüme, hastalık veya kılcal damarlarında problem olmamalı. Gövde kısmı da çok önemli. Darbe, ezik veya yara bulunmamalı. Fidanın formuna bakılmalı. Canlı, sağlıklı ve gelişmeye istekli görünmesi gerekiyor” diyen Dönmez, gelişimi zayıf ve hastalık taşıyan ürünlerin bahçeye sokulmaması gerektiğinin altını çizdi. Dönmez, “Fidanın gövdesinin canlı ve yeşil olması önemli. Kuru, cansız ve gelişimi zayıf fidanlar ilerleyen dönemde sorun çıkarabilir. Biz müşterilerimize mümkün olduğunca temiz, sağlıklı ve hastalıksız ürün sunmaya çalışıyoruz. Hastalıklı ürünü kesinlikle satışa vermiyoruz” ifadelerini kullandı.
YAĞMURLA BİRLİKTE KÖK SALIYOR
Yeni bahçe kurmayı planlayanlar için sonbahar ve kış aylarının önemli bir avantaj sunduğunu söyleyen Dönmez, özellikle kasım ayından itibaren dikim hareketliliğinin arttığını belirtti. Dönmez, “Su ve damlama sistemi bulunan yerlerde tüplü fidan farklı dönemlerde de dikilebilir. Ancak bizim tavsiyemiz özellikle kasım ayından başlayarak ilkbahar sonuna kadar olan dönemdir. Meyve fidanı dikimi zaten ekim sonu, kasım başı gibi hareketleniyor. Bu dönemde dikilen fidan kış yağmurlarından yararlanıyor ve toprağa daha kolay tutunuyor” dedi. Sonbahar ve kış yağışlarının kök gelişimini desteklediğini belirten Dönmez, soğuk dönemde toprağa alışmaya başlayan fidanın yaz sıcaklarına daha güçlü girebildiğini ifade etti.
“FİDANI ÇOCUK GİBİ DÜŞÜNÜN”
Fidan seçiminden daha uzun soluklu aşamanın dikimden sonra başladığını vurgulayan Dönmez, üreticilere bakım konusunda dikkat çekici bir benzetmeyle seslendi. Dönmez, “Sadece dikmek yeterli değil. Fidanı bir çocuk gibi düşünün. Başına gidip bakacaksınız, sulayacaksınız, bakımını yapacaksınız. Gübrelemesini zamanında uygulayacaksınız, hastalık ve zararlıları takip edeceksiniz. Susuz bırakırsanız, beslemezseniz, gerekli bakımı yapmazsanız uçlarda zarar meydana gelir, fidan zayıflar ve kurumaya kadar gidebilir” dedi.
BUGÜN FİDAN, YARIN BAHÇE
SAGREX 2026’daki fidan hareketliliği, çiftçinin yalnızca önündeki üretim sezonunu değil, yıllar sonrasını da hesapladığını gösterdi. Zeytinlik ya da meyve bahçesi kurmak isteyen üreticiler, fuarda farklı çeşitleri karşılaştırırken doğrudan fidancılardan teknik bilgi alma imkânı yakaladı. Fuarın ortaya koyduğu tablo bir kez daha gösterdi ki bahçecilikte yatırım, toprağa fidanı bırakmakla bitmiyor; doğru çeşitle başlayıp sağlıklı kök, doğru dikim zamanı ve düzenli bakımla yıllara yayılan bir üretim sürecine dönüşüyor.
