İzmir Büyükşehir Belediyesi Genel Sekreter Yardımcısı Prof. Dr. Pınar Okyay, Antalya’da düzenlenen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31’inci Taraflar Konferansı’nda (COP31) İzmir’in iklim kriziyle mücadele deneyimlerini uluslararası katılımcılarla paylaştı. İklim dirençliliğinin yalnızca altyapı yatırımlarıyla sağlanamayacağını belirten Okyay; mahalle dayanışması, koruyucu sağlık hizmetleri, doğa temelli çözümler ve vatandaşların karar alma süreçlerine katılımının önemine dikkat çekti.
YEREL YÖNETİMLERİN İKLİM KRİZİNDEKİ ROLÜ
Prof. Dr. Pınar Okyay, COP31 kapsamında Rusya Pavyonu'nda düzenlenen “Sınır Tanımayan İklim Dirençliliği: Küresel Deneyimler ve Ortaklıkların Gücü” başlıklı oturumda konuştu. İklim değişikliğinin etkilerine karşı yerel yönetimlerin sorumluluklarını ele alan Okyay, mahalle ölçeğinde dayanışmanın ve kentler arasındaki iş birliklerinin önemini anlattı. Yerel yönetimlerin vatandaşların gündelik yaşamına doğrudan temas ettiğini belirten Okyay, iklim krizinin etkilerini açıklamak için İzmir'deki bir mahallede yaşayan yaşlı bir kadının durumunu örnek gösterdi. Tek başına yaşayan, sağlık sorunları bulunan ve aşırı sıcaklarda evini serin tutmakta zorlanan bir kadını düşünmelerini isteyen Okyay, “En yakın yeşil alana yürüyerek ulaşamıyor. Telefonuna gelen aşırı sıcak uyarısını okuyabilse bile ne yapacağını ya da kimden yardım isteyeceğini bilmiyor. Peki, onun kapısını kim çalacak?” diye konuştu.
İKLİM KRİZİNDEKİ EŞİTSİZLİK
İklim krizinin toplumdaki mevcut eşitsizlikleri daha da derinleştirdiğini ifade eden Okyay, düşük gelir, dil engelleri, bakım sorumlulukları ve yalnızlığın insanların hizmetlere ulaşmasını zorlaştırabildiğini belirtti. Okyay, bu nedenle mahallelerin iklim dirençliliğinde belirleyici olduğunu vurgulayarak “Bu nedenle, dirençli bir İzmir’in ancak dirençli mahallelerle mümkün olduğuna inanıyoruz” dedi.
İKLİM KRİZİNE TEK SAĞLIK YAKLAŞIMIYLA BAKIYORLAR
İzmir Büyükşehir Belediyesi'nin iklim krizini Tek Sağlık yaklaşımı çerçevesinde değerlendirdiğini belirten Okyay, insan, hayvan ve çevre sağlığının birbirinden bağımsız ele alınamayacağını söyledi. Su kıtlığı, toprak bozulması ve aşırı sıcakların aynı çevrede yaşayan bütün canlıları etkilediğini ifade eden Okyay, bu ilişkilerin belediyenin planlama, hizmet ve kaynak kullanımı süreçlerine yansıtılması gerektiğini belirterek, “Su kıtlığı, toprağın bozulması ve aşırı sıcaklar, aynı çevreyi paylaşan bütün canlıları etkiler. Sağlığımızı korumak için bu ilişkileri belediyenin planlarına, hizmetlerine ve kaynak kullanımına yansıtmamız gerekir” dedi.
BİRLİK VURGUSU
İzmir'de koruyucu sağlık hizmetlerini mahallelere taşıdıklarını aktaran Okyay, sağlık okuryazarlığı, psikososyal destek ve sağlıklı yaşlanma programlarının mahallelerin ihtiyaçlarına göre şekillendirildiğini kaydetti. Hizmetlerin vatandaşların kolay ulaşabileceği noktalarda sunulmasının, daha önce belediyeye başvurmayan kişilere de ulaşılmasını sağladığını ifade eden Okyay, mahalle bostanlarının da bu yaklaşımın önemli unsurlarından biri olduğunu söyledi. Birlikte gıda üretmenin insanların hem toprakla hem de birbirleriyle ilişkilerini güçlendirdiğini belirten Okyay, bostanların yaygınlaştırılması sürecinde su kaynaklarının kullanımı ve toprağın korunmasının da dikkate alınması gerektiğini vurgulayarak “Birlikte gıda üretmek, insanların hem gıdayla ve toprakla hem de birbirleriyle kurdukları bağı güçlendiriyor. Bu bostanları yaygınlaştırırken suyu nasıl kullandığımızı ve toprağı nasıl koruduğumuzu da dikkatle ele almamız gerekiyor” ifadelerini kullandı.
MAHALLE DAYANIŞMASI AFETLERE HAZIRLIKTA ÖNEM TAŞIYOR
Mahallelerde faaliyet gösteren Dayanışma Noktalarının vatandaşlarla belediye hizmetleri arasında bağlantı kurduğunu belirten Okyay, bu alanların insanların yardım isteyebildiği ve güven ilişkileri geliştirebildiği noktalar olduğunu dile getirdi. Afetlere hazırlık çalışmalarında mahalle ölçeğindeki dayanışmanın önemine de değinen Okyay, Mahalle Afet Gönüllülerinin üstlendiği göreve dikkat çekti. Komşularını tanıyan, yaşadıkları bölgenin risklerini bilen ve gerekli eğitimleri alan kişilerin afet hazırlıklarının önemli bir parçası olduğunu belirten Okyay, belediyelerin bu kişileri kamu hizmetleri, eğitim ve koordinasyonla desteklemesi gerektiğini ifade ederek, “Komşularını tanıyan, yerel riskleri bilen ve gerekli eğitimleri almış kişiler, afetlere hazırlığın vazgeçilmez bir parçasıdır. Belediyenin görevi ise onları güçlü kamu hizmetleriyle, eğitimle ve koordinasyonla desteklemektir” diye konuştu.
VATANDAŞ KATILIMININ ÖNEMİ
İklim politikalarının hazırlanmasında vatandaşların katılımının belirleyici olduğunu vurgulayan Okyay, İzmir'de oluşturulan İklim Yurttaş Meclislerinin bu açıdan önemli bir işlev üstlendiğini belirtti. Meclislerin, vatandaşların yaşadıkları çevreye ilişkin bilgi ve deneyimlerini karar alma süreçlerine aktarmalarına imkan tanıdığını söyledi. Kentler arasındaki uluslararası ortaklıkların iklim kriziyle mücadelede önemli bir yere sahip olduğunu ifade eden Okyay, deneyim paylaşımının yalnızca başarılı projelerin anlatılmasıyla sınırlı kalmaması gerektiğini kaydetti. Yağmur suyu sistemleri veya ekolojik koridor uygulamaları gibi projeler aktarılırken bakım ihtiyaçlarının, maliyetlerin, uygulama sırasında karşılaşılan sorunların ve bu çalışmalardan kimlerin yararlandığının da ele alınması gerektiğini belirten Okyay, “Hangi çözümün hangi koşullarda işe yaradığını bilmek, başka bir kentin kendi gerçekliğine uygun adımı atmasını kolaylaştırır” diye konuştu. Teknik ekiplerin saha ziyaretleri gerçekleştirmesi, ortak eğitimler düzenlemesi ve küçük ölçekli pilot projeler geliştirmesiyle bilgi alışverişinin kalıcı iş birliklerine dönüştürülebileceğini ifade eden Okyay, yerel yönetimlere sağlanacak öngörülebilir finansman ve teknik desteğin de bu süreçte önemli olduğunu vurguladı. İzmir'in uluslararası deneyim paylaşımına açık olduğunu belirten Okyay, “İzmir, deneyimlerini paylaşmaya, karşılaştığı güçlükleri açıkça konuşmaya ve diğer kentlerden öğrenmeye hazırdır” dedi.
HEDEF GÜVENLİ VE SAĞLIKLI MAHALLELER OLUŞTURMAK
Konuşmasının sonunda yeniden aşırı sıcak bir yaz gününde evinde tek başına yaşayan yaşlı kadın örneğine değinen Okyay, iklim dirençliliğinin yalnızca kriz anlarında vatandaşlara yardım ulaştırmaktan ibaret olmadığını söyledi. Asıl amacın tehlikeler ortaya çıkmadan önce gerekli önlemleri almak ve herkes için güvenli, sağlıklı yaşam alanları oluşturmak olduğunu belirten Okyay, hedefledikleri mahalle modelini, “Tehlikeleri en baştan azaltan bir mahalle kurmak istiyoruz. Gölgelikli sokakları, daha serin evleri, yürüme mesafesinde yeşil alanları ve bu yeşil dokuyu yaşatacak su kaynakları olan bir mahalle” diye aktardı.
