İzmir Büyükşehir Belediyesi, olası depremlerde yaşanabilecek can ve mal kayıplarını azaltmak amacıyla bilimsel veriler doğrultusunda çalışmalarını sürdürüyor. Kentin zemin özelliklerinin araştırılması, mevcut yapı stokunun değerlendirilmesi, riskli bölgelerin belirlenmesi ve vatandaşların afetlere karşı bilinçlendirilmesi bu çalışmaların temel başlıkları arasında yer alıyor. Afet İşleri ve Risk Yönetimi Dairesi Başkanlığı koordinasyonunda yürütülen mikrobölgeleme araştırmaları, yapı envanteri, İzmir Deprem Master Planı ve afet eğitimleriyle kentin deprem riskinin azaltılması hedefleniyor. İzmir'in deprem tehlikesini ve yerel zemin koşullarını ayrıntılı şekilde belirlemek amacıyla gerçekleştirilen mikrobölgeleme çalışmaları, Bornova ve Karşıyaka'nın ardından Konak ve Bayraklı'da devam ediyor. Konak'ta yaklaşık bir ay önce başlayan saha çalışmalarında 40 sondaj tamamlandı. Göztepe Stadı çevresinden Konak İskelesi'ne kadar uzanan bölgede yapılan incelemelerde yer altındaki tabakaların özellikleri, anakayanın derinliği ve zeminin deprem sırasındaki davranışı araştırılıyor.
1 MİLYON HEKTARI AŞAN ALANDA JEOLOJİK İNCELEME
İzmir Büyükşehir Belediyesi tarafından bugüne kadar kent genelinde toplam 1 milyon 113 bin 67 hektarlık alanda, 1/25 bin ölçekli imar planlarına altlık oluşturacak jeolojik etütler gerçekleştirildi. Bunun yanı sıra 25 bin 218 hektarlık alanda imar planlarına esas mikrobölgeleme ve jeolojik-jeoteknik etüt raporları hazırlandı ve ilgili kurumların onayından geçti. Sismik mikrobölgeleme çalışmaları kapsamında Bornova ve Karşıyaka'da saha araştırmaları ve laboratuvar incelemeleri yapıldı. Karşıyaka'da derin sondaj ve jeofizik ölçümlerin yanı sıra olası diri fayların araştırılması amacıyla dört paleosismolojik hendek açıldı. Araştırmalarda yerel zemin koşulları, anakaya derinliği, temel saha periyodu ve sıvılaşma potansiyeli incelendi. Elde edilen bilimsel verilerin kent planlaması ve yapılaşma kararlarına temel oluşturması amaçlanıyor.
ZF SINIFI ZEMİNLER İÇİN ÖZEL ÇALIŞMA
Karşıyaka'da Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği'nde standart hesaplama ölçütleri tanımlanmayan ve özel analiz gerektiren ZF sınıfındaki zeminlere yönelik araştırmalar da yürütülüyor. Türkiye'de bir ilk olarak nitelendirilen çalışmayla, sorunlu ve riskli zeminlerde depremin etkisini hesaplamak için kullanılacak bölgesel ölçütlerin belirlenmesi hedefleniyor. Bu sayede söz konusu bölgelerde inşa edilecek binaların depreme dayanıklı şekilde tasarlanmasına bilimsel bir altyapı oluşturulması planlanıyor.
120 BİN YAPININ ENVANTERİ ÇIKARILDI
İzmir Büyükşehir Belediyesi, deprem riskini belirlemek amacıyla Bayraklı, Bornova ve Karşıyaka'da yaklaşık 120 bin yapının envanterini çıkardı. Çalışma kapsamında binaların mevcut özelliklerine ilişkin veriler toplandı. Böylece ayrıntılı mühendislik incelemesine ihtiyaç duyabilecek yapıların belirlenmesi amaçlandı. Elde edilen bilgilerin kentsel dönüşüm çalışmalarına bilimsel altyapı sağlaması bekleniyor. Yapı envanteri çalışmalarının, İl Afet Risk Azaltma Planı (İRAP) kapsamında diğer ilçelere de yaygınlaştırılması planlanıyor. Önceliklendirme sonuçlarının ilgili kurumlarla paylaşılması ve risk azaltmaya yönelik yatırımlara yön vermesi hedefleniyor.
ÖN İNCELEMESİ YAPILAN BİNALAR TAKİP EDİLİYOR
30 Ekim 2020 İzmir depreminin ardından vatandaşların başvuruları doğrultusunda mevcut binalarda ön incelemeler gerçekleştirildi. Ayrıntılı mühendislik değerlendirmesi yapılması gerektiği belirlenen yapıların maliklerine, 6306 sayılı Kanun kapsamında riskli yapı tespiti veya Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği kapsamında deprem performans analizi yaptırmaları için resmi bildirim gönderildi. Belirlenen süre içerisinde gerekli işlemleri yaptırmayan binalar için takip süreci devam ediyor. İlgili mevzuat çerçevesinde bu yapılar hakkında resen riskli yapı tespiti yapılması veya yaptırılmasına yönelik çalışmalar yürütülüyor.
DEPREM MASTER PLANI HAZIRLANIYOR
İzmir'in deprem risklerini kapsamlı şekilde değerlendirmek ve uzun vadeli risk azaltma politikaları oluşturmak amacıyla İzmir Deprem Master Planı hazırlıkları sürüyor. Dokuz Eylül Üniversitesi koordinatörlüğünde, akademik iş birliği ve belediyenin teknik ekiplerinin katkısıyla yürütülen çalışmada birçok başlık birlikte ele alınıyor. Deprem tehlikesi, yapı stoku, kritik altyapı, ulaşım, kent planlaması, afet yönetimi, eğitim ve toplumsal dirençlilik planın temel çalışma alanlarını oluşturuyor. Plan kapsamında deprem riskini azaltacak stratejilerin geliştirilmesi, öncelikli müdahale bölgelerinin belirlenmesi ve ilgili kurumların sorumluluklarını içeren uygulanabilir bir yol haritası hazırlanması hedefleniyor. Çalışmadan elde edilecek bilimsel sonuçların kentsel dönüşüm, bina güçlendirme, altyapı yatırımları, kent planlaması ve afet yönetimi süreçlerine yön vermesi amaçlanıyor.
HASAR TAHMİNİ YAPILACAK
İzmir Büyükşehir Belediyesi, olası depremlerin etkilerini önceden değerlendirmek ve afet sonrasında müdahale kapasitesini artırmak amacıyla Deprem Ön Hasar Tahmin ve Karar Destek Sistemi üzerinde de çalışıyor. Dokuz Eylül Üniversitesi koordinatörlüğünde geliştirilen coğrafi bilgi sistemi tabanlı projeyle farklı deprem senaryolarında ortaya çıkabilecek hasarların önceden belirlenmesi amaçlanıyor. Sistem aracılığıyla binalarda oluşabilecek hasarlar, ulaşım ağlarında yaşanabilecek kapanmalar ve içme suyu ile kanalizasyon altyapısında meydana gelebilecek olası etkiler değerlendirilecek. Ayrıca acil müdahale noktalarına ulaşım imkanları da sistem üzerinden incelenecek. Merkezdeki 11 ilçede pilot uygulaması devam eden sistemin aşamalı olarak İzmir'in 30 ilçesine yaygınlaştırılması planlanıyor. Elde edilecek verilerin risk azaltma yatırımlarının önceliklendirilmesine ve afet müdahale planlarının hazırlanmasına katkı sağlaması hedefleniyor. İzmir Büyükşehir Belediyesi, zemin ve yapı araştırmalarının yanı sıra toplumun afetlere karşı bilinçlendirilmesine yönelik eğitim ve tatbikatlarını da sürdürüyor. 2025 yılında düzenlenen afet eğitimlerine 3 bin 799, tatbikatlara ise 3 bin 782 kişi katıldı. Ekim 2026 itibarıyla gerçekleştirilen çalışmalar kapsamında 120 eğitimde 17 bin 821 kişiye, 43 tatbikatta ise bin 843 kişiye ulaşıldı. Böylece 2026 yılının ilk 10 ayında eğitim ve tatbikatlara katılanların toplam sayısı 19 bin 664 oldu. Eğitimlerde deprem ve yangın başta olmak üzere afet anında doğru davranış biçimleri, tahliye, temel ilk yardım ve güvenli müdahale konularında bilgilendirme yapılıyor. Tatbikatlarla belediye personelinin afetlere hazırlık düzeyinin ve müdahale kapasitesinin artırılması hedefleniyor.
HER YAŞA UYGUN EĞİTİM
Afet bilincinin toplumun tüm kesimlerine yayılması amacıyla okul öncesinden ortaöğretime kadar farklı yaş gruplarına yönelik eğitimler düzenleniyor. Engelli bireyler, yaşlılar, kadınlar ve diğer kırılgan grupların ihtiyaçlarına yönelik çalışmalar da yürütülüyor. Bu kapsamda özel eğitim kurumları, dernekler, huzurevleri ve ilgili kamu kurumlarıyla iş birliği yapılıyor. Eğitim çalışmalarının yanı sıra toplanma alanları, geçici barınma, lojistik destek, tahliye ve kurumlar arası koordinasyona ilişkin hazırlıklar da devam ediyor. Tatbikatların ardından elde edilen sonuçlar değerlendirilerek eksikliklerin belirlenmesi ve afet hazırlıklarının geliştirilmesi amaçlanıyor.
HEDEF DEPREM RİSKİNİ AZALTMAK
İzmir Büyükşehir Belediyesi'nin gelecek dönem çalışmalarında mikrobölgeleme araştırmalarının ve yapı envanterinin kent geneline yaygınlaştırılması planlanıyor. İzmir Deprem Master Planı'nın uygulanabilir stratejilere ve yatırım programlarına dönüştürülmesi, kritik altyapının güçlendirilmesi ve bilimsel verilere dayalı karar destek sistemlerinin geliştirilmesi de hedefler arasında bulunuyor. Yapı güçlendirme ve kentsel dönüşüm yatırımları için kurumlar arası iş birliğinin artırılması ve sürdürülebilir finansman imkanlarının geliştirilmesi amaçlanıyor. Yürütülen çalışmalarla İzmir'in afetlere hazırlık kapasitesinin artırılması, deprem risklerinin önceden belirlenmesi ve kentin daha güvenli ve dirençli hale getirilmesi hedefleniyor.
